Θέμα: «Αδικαιολόγητη η καθυστέρηση θέσπισης Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και η απουσία παροχής πληροφόρησης» .
Με το Μέρος Β΄ του ν.4819 (Α’ 129/23.7.2021) ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη η Οδηγία (ΕΕ) 2018/851 της 30ης Μαΐου 2018 για την τροποποίηση της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ σχετικά με τα απόβλητα. Σκοπός της νομοθέτησης, πέραν της ενσωμάτωσης, ήταν η θέσπιση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για τη διαχείριση των αποβλήτων, την εναλλακτική διαχείριση, τον εκσυγχρονισμό αλλά και την προσαρμογή στις απαιτήσεις της κυκλικής οικονομίας προκειμένου για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος και τη διευκόλυνση συνετούς και ορθολογικής χρησιμοποίησης των φυσικών πόρων. Ωστόσο, μέχρι και σήμερα, σχεδόν 4 έτη μετά από τη ψήφιση του ν.4819 ο σχεδιασμός για την οργάνωση του Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις.
Πιο συγκεκριμένα, με τις διατάξεις των ν.4819/2021 και ν.5151/2024 προβλέφθηκε η θέσπιση Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για νέες κατηγορίες προϊόντων όπως τα: κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, είδη επίπλωσης, στρώματα ύπνου, παιχνίδια και αθλητικός εξοπλισμός με σκοπό την προώθηση της ιεράρχησης αποβλήτων το αργότερο έως την 3η Ιανουαρίου 2022. Η θέσπιση των ΠΔΕΠ για τις ως άνω αναφερόμενες νέες κατηγορίες προϊόντων κατ’ εξουσιοδότηση της παρ.4 του άρθρου 72 του ν.4819 ανήκει στην αρμοδιότητα των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης. Περαιτέρω, με την ίδια κοινή υπουργική απόφαση εξειδικεύονται οι υπόχρεοι παραγωγοί, οι διακινητές των προϊόντων, οι ελάχιστες προδιαγραφές των συστημάτων χωριστής συλλογής και περαιτέρω διαχείρισης των αποβλήτων των προϊόντων, οι εμπλεκόμενοι φορείς στα ανωτέρω συστήματα, οι ποσοτικοί στόχοι συλλογής, ανακύκλωσης ή ανάκτησης, τα στοιχεία και τα ποσοτικά δεδομένα που συλλέγονται από τους φορείς Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) ή ΑΣΕΔ και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια σχετική με τη λειτουργία των συστημάτων. Παράλληλα, οι παραγωγοί των προϊόντων είχαν την υποχρέωση το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2023 να σχεδιάσουν και να οργανώσουν Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) για το σύνολο των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά σε διαφορετική περίπτωση κληθούν να καταβάλουν πρόστιμα. Οι τιθέμενες προθεσμίες έχουν παρέλθει χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι προβλεπόμενες απαιτούμενες ενέργειες.
Το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας (ΒΕΑ) ήδη από τις αρχές του 2023 αλλά και η Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδος (ΚΕΕΕ) αντιλαμβανόμενοι τις συνέπειες της καθυστέρησης ως προς την εναλλακτική διαχείριση κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων έχουν απευθυνθεί στο καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο ζητώντας την επίσπευση της έκδοσης της σχετικής ΚΥΑ. Σημειώνονται ότι: η κλωστοϋφαντουργία είναι ο τέταρτος σε μέγεθος κλάδος που ρυπαίνει το περιβάλλον προξενώντας το 10% των εκπομπών CO2-eq παγκοσμίως, με την εκτίμηση παραγόμενων κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων να ανέρχεται σε 92 εκατ. τόνους και με μία αναμενόμενη αύξηση ποσοστού 60% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 2015. Επίσης, η έκταση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι άμεσα συναρτώμενη από το είδος της ίνας. Έτσι, επί παραδείγματι, για την παραγωγή περίπου 25 εκατ. τόνων βαμβακιού καταναλώνεται περίπου το 2,5% της παγκόσμιας κατανάλωσης νερού ενώ για την παραγωγή συνθετικών ινών, με βάση ορυκτές πρώτες ύλες, καταναλώνονται 98 εκατ. τόνοι μη ανανεώσιμων πόρων ετησίως. Μετά τη συσκευασία και την κατασκευή, ο κλάδος της κλωστοϋφαντουργίας ευθύνεται για τη μεγαλύτερη κατανάλωση πλαστικού. Σε αντιδιαστολή η ανακύκλωσή των Κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων παγκοσμίως, δεν ξεπερνά το 1% και στην Ελλάδα η ανακύκλωση ρούχων είναι σχεδόν μηδενική.
Με δεδομένα τα ανωτέρω, το ότι στις με Α.Π.1954/02.12.2024 και Α.Π.6620/23.06.2025 Ερωτήσεις που απευθύναμε από κοινού στους αρμόδιους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης λάβαμε έγγραφη απάντηση μόνο από τη Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας του Υπουργείου Ανάπτυξης με την οποία μας πληροφόρησε, μεταξύ άλλων, ότι ως προς την έκδοση της κοινής υπουργικής απόφασης σχετικά με τη θέσπιση ΠΔΕΠ για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα επισπεύδον Υπουργείο είναι το Περιβάλλοντος και Ενέργειας και σε συνδυασμό με τη σημασία άμεσου εκσυγχρονισμού και προσαρμογής στις απαιτήσεις της κυκλικής οικονομίας
Ερωτάται ο κ. Υπουργός:
Που οφείλεται η καθυστέρηση στην έκδοση της προβλεπόμενης στην παρ.4 του άρθρου 72 του ν.4819 ΚΥΑ σχετικά με τη θέσπιση Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα;
Σκοπεύει να συνεργαστεί με τους επιμελητηριακούς φορείς για έναν άμεσο, πλήρη και ολοκληρωμένο σχεδιασμό αναφορικά και τα ΠΔΕΠ για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα;
Πότε αναμένεται να εκδοθεί η προβλεπόμενη στην παρ.4 του άρθρου 72 του ν.4819 ΚΥΑ σχετικά με τη θέσπιση Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα;
Ποιες οι συνέπειες και οι κυρώσεις που προβλέπονται να επιβληθούν στην χώρα μας από την ΕΕ για τη μη επίτευξη των στόχων ανακύκλωσης στη συγκεκριμένη κατηγορία αποβλήτων;
Θέμα: «Παλιό ΞΕΝΙΑ Ναυπλίου: Μια αμαρτωλή και πονεμένη ιστορία που πληγώνει την πόλη. Ολιγωρία και Αδιαφορία από τα Υπουργεία».
Το ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ βρίσκεται στον ιστορικό βράχο της Ακροναυπλίας. Πρόκειται για ένα πενταόροφο κτίριο, με θέα στον Αργολικό κόλπο, που αρχικά σχεδιάστηκε το 1958 από τον αρχιτέκτονα Ιωάννη Τριανταφυλλίδη, ενώ για πρώτη φορά λειτούργησε ως ξενοδοχείο το 1961.
Η χρηματοδότησή του στηρίχτηκε σε πόρους του Σχεδίου Μάρσαλ και η κατασκευή του αποφασίστηκε και εποπτεύθηκε από τον ΕΟΤ, στο πλαίσιο συγκεκριμένου προγράμματος, όπου πολλά τέτοια πολυτελή κτίρια – μεγαθήρια «ξεφύτρωναν» σε αρκετές περιοχές της χώρας (Καστοριά, Μύκονος, Δελφοί, κα), καθώς η τότε κυβέρνηση πίστευε ότι με αυτόν τον τρόπο θα «ενίσχυε» την ανάπτυξη και τον τουρισμό στην μεταπολεμική Ελλάδα.
Δυστυχώς, εκείνη την εποχή δεν προβλημάτισε σχεδόν κανέναν, πέρα από ελάχιστους ενεργούς πολίτες, το γεγονός ότι το κτίριο αυτό, με τα 58 δωμάτια και τους βοηθητικούς χώρους, που θα έφερνε την «ανάπτυξη», κτίστηκε σε κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο και ότι για την ανοικοδόμηση του συγκροτήματος χρειάστηκε να καταπατηθεί μια υψηλού ιστορικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος περιοχή, όπως ο βράχος της Ακροναυπλίας και να γκρεμιστεί μέρος του Βενετικού προμαχώνα των Τόρων που διασωζόταν.
Κανέναν όμως δεν προβλημάτισε και το γεγονός ότι για την κατασκευή του ΝΑΥΠΛΙΑ ΠΑΛΛΑΣ, που βρίσκεται στην κορυφή του βράχου της Ακροναυπλίας, γκρεμίστηκαν το 1970, κτίρια τηςΒ βενετικής περιόδου, συνδεδεμένα με την πρόσφατη και νωπή ακόμη ιστορική μνήμη, που συνδέονταν με τις ομώνυμες φυλακές στις οποίες βασανίστηκαν χιλιάδες αγωνιστές της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας.
Περαιτέρω, μετά από πολλά χρόνια που το ξενοδοχείο σταμάτησε να λειτουργεί και είχε αφεθεί στην τύχη του και στο έλεος του χρόνου, στο πλαίσιο της αξιοποίησης της περιουσίας του ΕΟΤ, το 2000 αποφασίστηκε να μισθωθεί η χρήση στην ιδιωτική ξενοδοχειακή εταιρεία «Αργολικός Ήλιος», η οποία κέρδισε τον αντίστοιχο πλειοδοτικό διαγωνισμό.
Η Σύμβαση που υπογράφηκε τον Ιανουάριο του ίδιου έτους, περιελάμβανε την μίσθωση, εκτός του ΞΕΝΙΑ Α΄ (παλιό ΞΕΝΙΑ) και του «Ξενία Παλλάς» και του «Αμφιτρύωνα», ενώ είχε συνολική διάρκεια 30 χρόνια.
Άξιο αναφοράς είναι ότι ταυτόχρονα προέβλεπε και την παραχώρηση του Κάστρου της Ακροναυπλίας- αρχαιολογικός χώρος και ζώνη Α’ αδόμητη- καθώς του χώρου αμέσως μετά την Πύλη του Σαγρέδου, επίσης σημαντικού τοπόσημου για την πόλη και την ιστορία της.
Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε, ακόμη, ότι για την περίπτωση του παλιού ΞΕΝΙΑ, σύμφωνα με την τότε Σύμβαση, η ξενοδοχειακή εταιρεία αναλάμβανε την ρητή υποχρέωση να προβεί σε έργα συντηρήσεων, βελτιώσεων. ανακαινίσεων, αγορά νέου ξενοδοχειακού εξοπλισμού και λοιπές εργασίες αποκατάστασης, ύψους 15εκ δραχμών, με δική της ευθύνη, μέριμνα και δαπάνες ώστε να επαναλειτουργήσει η μονάδα. Ορίζονταν μάλιστα και σαφή χρονοδιαγράμματα που οδηγούσαν στην υποχρέωση ότι το αργότερο μέχρι τη 5η Φεβρουαρίου του 2002, το εγκαταλελειμμένο ΞΕΝΙΑ θα έπρεπε να λειτουργεί ξανά.
Η κατάληξη; Όχι μόνο δεν λειτούργησε το 2002 ως ξενοδοχείο, αλλά 7 χρόνια μετά το πέρας της ημερομηνίας που οριζόταν ως καταληκτική για να ολοκληρωθούν οι εργασίες και αφού δεν είχε κάνει απολύτως τίποτα με το κτίριο ο ιδιώτης, η τότε Κυβέρνηση αποφάσισε το 2009 να δώσει παράταση για άλλα 5 χρόνια, ώστε να εκτελεστούν τα έργα που ποτέ τελικά δεν έγιναν.
Βρισκόμενοι σήμερα, 25 χρόνια μετά την σύναψη της Σύμβασης με την ιδιωτική εταιρεία «Αργολικός Ήλιος», το ΞΕΝΙΑ είναι κυριολεκτικά ένα κουφάρι. Μια απλή επιτόπια επίσκεψη θα πείσει τον καθέναν: διαλυμένες όλες οι υποδομές, τόνοι σκουπίδια και μπάζα σωρευμένα εντός και εκτός του κτιρίου, επικίνδυνες αλλοιώσεις του σκυροδέματος και του σκελετού, φρεάτιο ανελκυστήρα και κλιμακοστάσια προχείρως αποκλεισμένα, κα. Και όλα αυτά την ώρα που δίπλα σε αυτό το κτίριο παίζουν παιδιά και υπάρχει κινητικότητα από τουρίστες και ντόπιους.
Η παραπάνω εικόνα δεν αξίζει σε καμία περίπτωση στην πόλη του Ναυπλίου. Η πόλη πληρώνει ακόμη τα «μεγαλεπίβολα» σχέδια μιας άλλης Ελλάδας που σκοπό είχε την στείρα και αυθαίρετη ανοικοδόμηση, την καταπάτηση αρχαιολογικών χώρων και περιβαλλοντικών αστικών θησαυρών, την «συνδιαλλαγή» με ιδιώτες βάσει χαριστικών Συμβάσεων που ζημίωναν το Δημόσιο, αλλά και την εμμονή πως η ανάπτυξη θα έρθει μέσα από τουριστικά μεγαθήρια, χωρίς να υπάρχει η στοιχειώδης σκέψη για την φέρουσα ικανότητα και φυσιογνωμία κάθε τόπου.
Επειδή το παλιό Ξενία της πόλης του Ναυπλίου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας αμαρτωλής ιστορίας διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας, που ακόμη και τώρα πληγώνει την πόλη και γεννά πολλά ερωτήματα,
Επειδή το κτίριο αυτή την στιγμή βρίσκεται σε άθλια και επικίνδυνη κατάσταση, ρημαγμένο από τον χρόνο και την εγκατάλειψη, αποτελώντας πλέον μια ντροπιαστική εικόνα για το τουριστικό προφίλ της πόλης αλλά και μια συνεχή εστία μόλυνσης και κινδύνων που επηρεάζει τους κατοίκους,
Επειδή οι εργασίες που αφορούσαν στο παλιό Ξενία και τις οποίες ανέλαβε ως συμβατική υποχρέωση ο ιδιώτης το 2000, ποτέ δεν έλαβαν χώρα, αφήνοντας την παραχωρημένη Δημόσια περιουσία σε κατάσταση εγκατάλειψης και παντελούς πια καταστροφής,
Επειδή η μη υλοποίηση των συμβατικών εκείνων υποχρεώσεων, οι οποίες και αποτελούσαν όρους του πλειοδοτικού διαγωνισμού, συνιστά καταπάτηση και διαστρέβλωση της τότε διαδικασίας, ζημία του Δημοσίου και ζημία του προφίλ της πόλης και των δυνατοτήτων που θα μπορούσε να έχει συνολικά η τοπική κοινωνία και οικονομία, αν τελικά το ξενοδοχείο ανακαινιζόταν και λειτουργούσε,
Επειδή το Ελληνικό Δημόσιο οφείλει να απαντήσει γιατί όλα αυτά τα χρόνια, ούτε έχει επανα- διεκδικήσει την περιουσία που του ανήκει, ούτε έχει επιβάλει κυρώσεις στον ιδιώτη, ενώ αντίθετα τον αντιμετωπίζει με ένα ιδιότυπο καθεστώς «ασυλίας» και «ασυδοσίας», αναφορικά με τον σεβασμό που οφείλει να επιδεικνύει απέναντι στην δημόσια περιουσία και στην Σύμβαση που λήγει το 2030,
Επειδή το 1960 έγινε χαρακτηρισμός της Ακροναυπλίας με ΦΕΚ, σε Τουριστικό δημόσιο κτήμα και σήμερα η περιοχή, του βράχου της Ακροναυπλίας όπου βρίσκεται το «κουφάρι» του παλιού ΞΕΝΙΑ, είναι κηρυγμένη και ως περιοχή Natura,
Επειδή η περιουσία του πρώην ΕΟΤ, συμπεριλαμβανομένων και τριών προαναφερόμενων ξενοδοχειακών κτιρίων, έχει περάσει στην ΕΤΑΔ.
Ερωτώνται οι κ.κ. Υπουργοί:
Γιατί μέχρι τώρα δεν έχει γίνει καμία παρέμβαση ανάπλασης στο κτίριο του παλιού ΞΕΝΙΑ και γιατί δεν έχει επαναλειτουργήσει, σύμφωνα με ό,τι προέβλεπε η Σύμβαση του 2000;
Σύμφωνα με τα αρμόδια Υπουργεία, έχουν τηρηθεί οι συμβατικοί όροι του 2000 που ανέλαβε ο ιδιώτης;
Πόσο είναι το ποσό του μισθώματος, όπως αυτό είχε προσδιοριστεί με την Σύμβαση του 2000; Έχουν καταβληθεί από την μισθώτρια εταιρεία όλα τα μισθώματα από το 2000 ως σήμερα;
Με δεδομένο ότι απομένουν ακόμη 5 χρόνια πριν την λήξη της αρχικής Σύμβασης του 2000 και με το γεγονός ότι το παλιό ΞΕΝΙΑ είναι πια σε τραγική κατάσταση, τι προτίθενται να κάνουν ώστε να προστατεύσουν την Δημόσια περιουσία και τα συμφέροντα του Δημοσίου;
Προτίθενται, σε συνεννόηση με Δήμο και Περιφέρεια, να προβούν, εκ νέου, σε αυτοψίες καταλληλόλητας και στατικότητας, δεδομένου ότι η τελευταία είχε γίνει το 2011;
Έχουν σκοπό, έστω και τώρα, να διεκδικήσουν να επιστρέψει το παλιό ΞΕΝΙΑ στο Δημόσιο, και μέσω ανοιχτής διαβούλευση με τον Δήμο Ναυπλιέων και τους φορείς της πόλη να προβούν σε μια συνολική λύση αυτού του χρόνιου προβλήματος που πληγώνει την πόλη;
Που βρίσκεται η εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπ. Πολιτισμού, προς το ΚΑΣ, όπου έκρινε ότι το ΞΕΝΙΑ, θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως Μνημείο; Έχει περάσει από το Συμβούλιο;
Πότε θα υλοποιηθεί η δέσμευση του Υπουργείου Πολιτισμού για να ανοίξει η πύλη του Σαγγρέδου που είναι κλειστή εδώ και 25 χρόνια και ο χώρος όπου βρίσκεται αναφέρεται στην εν λόγω Σύμβαση παραχώρησης;
“Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ένα σκάνδαλο που έχει την ταυτότητα της ΝΔ. Είναι προφανές ότι έχει ευθύνη το Μέγαρο Μαξίμου. Ο κ Μητσοτάκης έχει αλλάξει 6 υπουργούς και 5 διοικητές του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ήξερε ότι εκεί υπήρχε ένας βάλτος παρανομίας αλλά δεν μπόρεσε ή δεν ήθελε να συγκρουστεί γιατί υπήρχαν δικοί τους άνθρωποι που είχαν λόγο στα πράγματα. Όταν ο κ. Μητσοτάκης έχει σύμβουλο στο Μαξίμου τον κ. Βάρρα που είχαν διώξει από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι δυνατόν να μην ήξερε τι γινόταν τόσο καιρό στον Οργανισμό; “
Αυτά τόνισε ο βουλευτής Δράμας και Τομεάρχης Εσωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Θ. Ξνθόπουλος, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Κόντρα. Και συνέχισε: “Απ΄όπου και να το πιάσεις είναι ένα σκάνδαλο της ΝΔ. Από την κορφή ως τα νύχια, από το Μαξίμου ως τον τελευταίο παραγοντίσκο. Και η λύση πρέπει να είναι πολιτική. Να τελειώσουμε με αυτή την κυβέρνηση, αυτή τη συμμορία, αυτούς τους ανθρώπους που είχαν πρόσβαση στο κρατικό μηχανισμό και δεν άφησαν τίποτα από την θεσμική λειτουργία ενός οργανισμού ο οποίος έπρεπε να προασπίζει τα συμφέροντα των αγροτών και τελικά έγινε αγωγός παράνομου πλουτισμού για τους ημέτερους”.
Απαντώντας στη συνέχεια σε ερωτήσεις για την απόφαση της Π. Γ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ γι συμπόρευση με τον κ. Τσίπρα, σημείωσε: “Η εισήγηση του Σωκράτη Φάμελλου στην Π.Γ υπερψηφίστηκε με πολύ μεγάλη πλειοψηφία. Δεν καταλαβαίνω την κακόπιστη προσέγγιση κάποιων. Βασική μας στρατηγική είναι η συνεννόηση των προοδευτικών δυνάμεων για να υπάρξει προοδευτική απάντηση στη κυβέρνηση Μητσοτάκη. Αυτό δεν είναι δική μας επινόηση. Είναι η αγωνία των πολιτών που ζητούν να τα βρούμε, γιατί κανείς δεν μπορεί μόνος του. Αρα πρέπει να συνεννοηθούμε. Σε αυτή την συνεννόηση συμπεριλαμβάνεται ασφαλώς και ο Αλ. Τσίπρας. Είναι αυτονόητο. Το πως θα γίνει, εξαρτάται και από τις άλλες πολιτικές δυνάμεις. Η κάθε πολιτική δύναμη αναλαμβάνει την ευθύνη της”.
Και κατέληξε: “Εμείς έχουμε πρόταση να συνεργαστούμε σε 5 βασικά σημεία στο Κοινοβούλιο και εκτός Κοινοβουλίου, να δημιουργηθεί διαδικασία συναντίληψης. Ο Σ. Φάμελλος είπε ότι είναι προφανές Το θέμα είναι να συνεργαστούμε προεκλογικά και να κάνουμε κοινή πρόταση, ένα κοινό ψηφοδέλτιο. Μπορεί να υπάρχουν και άλλες απόψεις. Όσοι συμφωνούμε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι καταστροφική για την κοινωνική πλειοψηφία, οφείλουμε να συνεργαστούμε”.
Απαντήσεις σχετικά με τον κυβερνητικό σχεδιασμό που «οδηγεί» στην ενεργοποίηση ρητρών στα δημόσια έργα υποδομών ζητάει ο Τομεάρχης Οικονομικών & Ανάπτυξης της Κ.Ο. ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Βουλευτής Ηρακλείου Χάρης Μαμουλάκης, καταθέτοντας σχετική Ερώτηση προς τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών, με την συνυπογραφή του Τομεάρχη Μεταφορών & Υποδομών και Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής Αλέξανδρου Μεϊκόπουλου και 10 ακόμη Βουλευτών.
Με την Ερώτηση επισημαίνεται η σπουδαιότητα των μεγάλων έργων υποδομών και τονίζεται ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο σχεδιασμό των συμβάσεων δημοσίων έργων καθώς εγκυμονεί ο κίνδυνος ενεργοποίησης ρητρών αποζημιώσεων και διαφυγόντων κερδών που εκτοξεύουν το κόστος συμβολής του δημοσίου έτι περαιτέρω.
Γίνεται επίσης ειδική αναφορά στα έργα του ΒΟΑΚ, όπου η αποζημίωση του αναδόχου του τμήματος Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος ανέρχεται στο ποσό των 21.000.000 ευρώ και του αναδόχου του τμήματος Χερσόνησος – Νεάπολη εκτιμάται στα 124.523.000 ευρώ (πλέον αναλογούντος ΦΠΑ, εφόσον εφαρμόζεται) και που θα οριστικοποιηθεί μετά την υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών και την εξέτασή τους από την Αναθέτουσα Αρχή και ζητούνται απαντήσεις στα ερωτήματα:
Από την 7η Ιουλίου 2019 μέχρι και σήμερα για ποια συγκεκριμένα δημόσια έργα υποδομών, με διακριτό το τρόπο χρηματοδότησής τους, καταβλήθηκαν ή θα καταβληθούν από το δημόσιο ποσά ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές; Ποιο το ύψος των καταβληθέντων ή υπό καταβολή ποσών ανά έργο και ποια ή αιτία ενεργοποίησης της σχετικής ρήτρας;
Ποιος είναι ο αρχικός αλλά και ο τελικός προϋπολογισμός έκαστου έργου υποδομών για το οποίο αρχής γενομένης από την 7η Ιουλίου 2019 έως και σήμερα καταβλήθηκαν ή θα καταβληθούν ποσά από το δημόσιο ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές;
Σε πόσες και ποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις δημόσιων έργων υποδομών υποχρεώθηκε σε καταβολή ποσών ο ανάδοχος, ή ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης ή ο Παραχωρησιούχος ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης ζημιάς, ποινικής ρήτρας, απώλειας εσόδων και κατάπτωσης εγγυητικής επιστολής με ανάλυση των σχετικών ποσών ανά έργο;
Αξιοποιήθηκαν από πλευράς δημοσίου ιστορικά στοιχεία καταβολής ποσών αποζημιώσεων κ.λπ. καθώς και των λόγων που αυτό οδηγήθηκε στις σχετικές καταβολές προς αναδόχους, παραχωρησιούχους και Ι.Φ.Σ.;
Υφίσταται μία ιστορική επαναληπτικότητα στους λόγους υπαιτιότητας του δημοσίου που το υποχρεώνει σε καταβολή ποσών ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές όπως επί παραδείγματι η καθυστέρηση ολοκλήρωσης των απαλλοτριώσεων;
Κρίνετε ότι θα μπορούσε να αποφευχθεί η υπαιτιότητα του δημοσίου και ως εκ τούτου η υποχρέωσή του σε καταβολή υπέρογκων ποσών αποζημιώσεων σε αναδόχους κ.λπ. αν είχε προηγηθεί η αξιοποίηση ιστορικών στοιχείων καταβολής σχετικών ποσών από πλευράς δημοσίου και στους λόγους που αυτή εδράζεται ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη και να αυξηθεί η διαπραγματευτική ισχύς του δημοσίου κατά τη σύναψη των συμβάσεων δημοσίων έργων υποδομών;
Σε ποιες συγκεκριμένες ενέργειες σκοπεύετε να προβείτε προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση που υφίσταται το δημόσιο ένεκα της ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές;
Σε ποιες συγκεκριμένες ενέργειες σκοπεύετε να προβείτε προκειμένου να ενισχυθεί ο τρόπος παρακολούθησης και ελέγχου από πλευράς δημοσίου των συμβατικών υποχρεώσεων των αναδόχων, παραχωρησιούχων και Ι.Φ.Σ. σε δημόσια έργα υποδομών και που σε περίπτωση αθέτησής τους θα ενεργοποιούνταν ρήτρες αποζημίωσης ζημιάς, ποινικής ρήτρας, απώλειας εσόδων και κατάπτωσης εγγυητικής επιστολής;
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Αθήνα, 23 Οκτωβρίου 2025
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον κ. Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών
Θέμα: «Μήπως η κυβέρνηση “σχεδιάζει” ώστε να ενεργοποιούνται οι ρήτρες στα δημόσια έργα υποδομών;»
Τα δημόσια έργα υποδομών αποτελούν τεχνικά έργα μεγάλης κλίμακας για τη δημιουργία, επέκταση, βελτίωση ή συντήρηση τεχνικών συστημάτων απαραίτητων για τη λειτουργία της οικονομίας και της κοινωνίας και προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Τα έργα αυτά συντελούν στην οικονομική ανάπτυξη και η χρηματοδότησή τους συνιστά κρίσιμο στοιχείο για τη βιωσιμότητα και την ποιότητά τους. Η επιλογή του τρόπου κατασκευής αλλά και της πηγής χρηματοδότησής των δημοσίων έργων μπορεί να πάρει διάφορες μορφές με τα κριτήρια επιλογής του ενδεδειγμένου μοντέλου να συναρτώνται από το μέγεθος και τη φύση του έργου, την κοινωνική και οικονομική απόδοση, τη δημοσιονομική ικανότητα του κράτους, το ρίσκο κατασκευής και λειτουργίας, το ενδιαφέρον ιδιωτικών σχημάτων, τη διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών κονδυλίων κ.ά. Σε κάθε περίπτωση, το ύψος της χρηματοδότησής τους είναι πολύ υψηλό και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο σχεδιασμό των συμβάσεων δημοσίων έργων καθώς εγκυμονεί ο κίνδυνος ενεργοποίησης ρητρών αποζημιώσεων και διαφυγόντων κερδών που εκτοξεύουν το κόστος συμβολής του δημοσίου έτη περαιτέρω.
Πιο συγκεκριμένα, στις συμβάσεις παραχώρησης όπου ο ιδιώτης αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση και εκμετάλλευση του έργου, στις Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ.) όπου ο ιδιώτης χρηματοδοτεί, κατασκευάζει και διαχειρίζεται το έργο ενώ το δημόσιο καταβάλει πληρωμές διαθεσιμότητας ή παραχωρεί το δικαίωμα εκμετάλλευσης καθώς και στις δημόσιες συμβάσεις όπου το κράτος χρηματοδοτεί εξ’ ολοκλήρου το έργο υφίστανται ρήτρες που προβλέπουν την υποχρέωση του ενός συμβαλλόμενου μέρους, δημοσίου ή αναδόχου, να αποζημιώσει το άλλο μέρος σε περίπτωση παράβασης όρων της σύμβασης που έχουν ως αποτέλεσμα άμεσες ή έμμεσες ζημιές, οι οποίες δε θα συντελούνταν αν η σύμβαση είχε εκτελεστεί κανονικά. Επιπλέον, προβλέπονται και συμβατικές ποινές που αφορούν στην καταβολή ενός προκαθορισμένου οφειλόμενου ποσού σε περίπτωση καθυστέρησης ή μη εκπλήρωσης. Η σημασία των εν λόγω ρητρών έγκειται στην προστασία του επενδυτή ή αναδόχου αλλά και του δημοσίου.
Σχετικά με τα μεγέθη των οφειλόμενων αποζημιώσεων από πλευράς δημοσίου αναφέρονται ενδεικτικά πως για τα έργα: α. Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία και Συντήρηση του τμήματος Χερσόνησος-Νεάπολη, με Σ.Δ.Ι.Τ. λόγω μετάθεσης της προγραμματισμένης ημερομηνίας διαθεσιμότητας υπηρεσιών και της ημερομηνίας σύμφωνα με το άρθρο 13 της Σύμβασης Σύμπραξης έγινε αποδεκτό το δικαίωμα αποζημίωσης του Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης (Ι.Φ.Σ.). Σημειώνεται ότι ο Ι.Φ.Σ. εκτιμά την αποζημίωση στο συνολικό ποσό των 124.523.000,00 €, (πλέον αναλογούντος ΦΠΑ, εφόσον εφαρμόζεται), και που το ύψος της θα οριστικοποιηθεί μετά την υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών και την εξέτασή τους από την Αναθέτουσα Αρχή και β. Μετατροπή σε αυτοκινητόδρομο του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης τμήμα: Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου η αποζημίωση του αναδόχου για θετικές ζημιές ανέρχεται σε 21.000.000,00 €. Γίνεται αντιληπτό το μέγεθος των αποζημιώσεων αλλά και η συνακόλουθη επίπτωσή τους σε δημοσιονομικούς, αναπτυξιακούς και κοινωνικούς όρους.
Με δεδομένα τα ανωτέρω, τα ιστορικά στοιχεία που συνιστούν τεκμηριωτικό υλικό ως προς τους λόγους που ενεργοποιούνται οι σχετικές ρήτρες και που θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη κατά το σχεδιασμό, τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη συμβάσεων σχετικών με δημόσια έργα υποδομών και σε συνδυασμό με την αναγκαιότητα σε όρους διαφάνειας, χρηστής διάθεσης των δημοσίων πόρων αλλά και πληροφόρησης των πολιτών σχετικά με το συνολικό καταβληθέν ποσό ως απόρροια της ενεργοποίησης των ρητρών
Ερωτάται ο αρμόδιος κ. Υπουργός
Από την 7η Ιουλίου 2019 μέχρι και σήμερα για ποια συγκεκριμένα δημόσια έργα υποδομών, με διακριτό το τρόπο χρηματοδότησής τους, καταβλήθηκαν ή θα καταβληθούν από το δημόσιο ποσά ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές; Ποιο το ύψος των καταβληθέντων ή υπό καταβολή ποσών ανά έργο και ποια ή αιτία ενεργοποίησης της σχετικής ρήτρας;
Ποιος είναι ο αρχικός αλλά και ο τελικός προϋπολογισμός εκάστου έργου υποδομών για το οποίο αρχής γενομένης από την 7η Ιουλίου 2019 έως και σήμερα καταβλήθηκαν ή θα καταβληθούν ποσά από το δημόσιο ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές;
Σε πόσες και ποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις δημόσιων έργων υποδομών υποχρεώθηκε σε καταβολή ποσών ο ανάδοχος, ή ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης ή ο Παραχωρησιούχος ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης ζημιάς, ποινικής ρήτρας, απώλειας εσόδων και κατάπτωσης εγγυητικής επιστολής με ανάλυση των σχετικών ποσών ανά έργο;
Αξιοποιήθηκαν από πλευράς δημοσίου ιστορικά στοιχεία καταβολής ποσών αποζημιώσεων κ.λ.π. καθώς και των λόγων που αυτό οδηγήθηκε στις σχετικές καταβολές προς αναδόχους, παραχωρηδιούχους και Ι.Φ.Σ.;
Υφίσταται μία ιστορική επαναληπτικότητα στους λόγους υπαιτιότητας του δημοσίου που το υποχρεώνει σε καταβολή ποσών ως απόρροια ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές όπως, επί παραδείγματι, η καθυστέρηση ολοκλήρωσης των απαλλοτριώσεων;
Κρίνει ότι θα μπορούσε να αποφευχθεί η υπαιτιότητα του δημοσίου και ως εκ τούτου η υποχρέωσή του σε καταβολή υπέρογκων ποσών αποζημιώσεων σε αναδόχους κ.λ.π. αν είχε προηγηθεί η αξιοποίηση ιστορικών στοιχείων καταβολής σχετικών ποσών από πλευράς δημοσίου και στους λόγους που αυτή εδράζεται ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη και να αυξηθεί η διαπραγματευτική ισχύς του δημοσίου κατά τη σύναψη των συμβάσεων δημοσίων έργων υποδομών;
Σε ποιες συγκεκριμένες ενέργειες σκοπεύει να προβεί προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση που υφίσταται το δημόσιο ένεκα της ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης για άμεσες, έμμεσες ζημιές καθώς και για συμβατικές ποινές;
Σε ποιες συγκεκριμένες ενέργειες σκοπεύει να προβεί προκειμένου να ενισχυθεί ο τρόπος παρακολούθησης και ελέγχου από πλευράς δημοσίου των συμβατικών υποχρεώσεων των αναδόχων, παραχωρησιούχων και Ι.Φ.Σ. σε δημόσια έργα υποδομών και που σε περίπτωση αθέτησής τους θα ενεργοποιούνταν ρήτρες αποζημίωσης ζημιάς, ποινικής ρήτρας, απώλειας εσόδων και κατάπτωσης εγγυητικής επιστολής;
Προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
Θέμα: «Η κατάργηση τμημάτων στο 2ο Νηπιαγωγείο Γλυκών Νερών στρέφεται κατά των νηπίων και των οικογενειών τους»
Γονείς και κηδεμόνες παιδιών που φοιτούν στο 2ο Νηπιαγωγείο Γλυκών Νερών του Δήμου Παιανίας θίγουν με επιστολή τους στην Υπουργό Παιδείας και στους αρμόδιους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης την απόφαση ανακατανομής προσωπικού στις σχολικές μονάδες της Ανατολικής Αττικής με αποτέλεσμα τη κατάργηση τμημάτων στο συγκεκριμένο σχολείο, συνθήκη που δημιουργεί εμπόδια στην καθημερινότητά τους, αλλά και υποβαθμίζει την ποιότητα της προσχολικής εκπαίδευσης.
Συγκεκριμένα, αποφασίστηκε η κατάργηση δύο τμημάτων, ένα εκ των οποίων ολοήμερο και η μετακίνηση δύο υπηρετούντων εκπαιδευτικών σε άλλες σχολικές μονάδες. Η συγκεκριμένη απόφαση ανατρέπει τον σχεδιασμό που είχε λάβει την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας στις αρχές Σεπτεμβρίου, παρότι όλα τα δεδομένα βρίσκονταν στη διάθεση των υπηρεσιών.
Η εν λόγω σχολική μονάδα έχει την ιδιαιτερότητα ως προς τον χωροταξικό της σχεδιασμό, καθώς το κεντρικό κτίριο απέχει από το παράρτημά του περίπου ένα χιλιόμετρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με όσα υπογραμμίζουν οι γονείς, τα παιδιά που παρακολουθούν το ολοήμερο πρόγραμμα να μεταφέρονται καθημερινά στο κεντρικό κτίριο, ενώ αντίστοιχα μαθητές θα μετακινηθούν στο κτίριο του παραρτήματος για την συμμετοχή τους στο πρωινό πρόγραμμα.
Η συγκεκριμένη απόφαση συνεπάγεται τη μετακίνηση των οικογενειών σε μεγαλύτερη απόσταση καθημερινά, ενώ η έλλειψη εκπαιδευτικών ειδικά σε περίπτωση ασθένειας ή λήψης άδειας δυσχεραίνει το έργο της αναπλήρωσής τους με κίνδυνο τη μη λειτουργία τμημάτων και την περαιτέρω επιβάρυνση της καθημερινότητας των γονέων. Ταυτόχρονα, είναι ευρέως γνωστό ότι η αλλαγή εκπαιδευτικού περιβάλλοντος ενάμισι μήνα μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς δεν συμβάλλει στην αναβάθμιση της ποιότητας της προσχολικής αγωγής. Η επιστολή επισημαίνει ότι το προσωπικό και η προϊστάμενη αρχή της σχολικής μονάδας είχαν αντιρρήσεις ως προς τη συγκεκριμένη απόφαση, χωρίς να ληφθούν, όμως, υπόψη.
Επειδή η αλλαγή του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος δεν συμβάλλει στην αναβάθμιση της προσχολικής εκπαίδευσης,
Επειδή οι γονείς είναι αναγκαίο να διευκολύνονται από την πολιτεία ειδικά σε συνθήκες δημογραφικής πίεσης
Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός
Ποιοι λόγοι επέβαλαν τη μετακίνηση δύο υπηρετούντων εκπαιδευτικών και την κατάργηση των τμημάτων ενάντια στον αρχικό σχεδιασμό και στις αντιρρήσεις των εκπαιδευτικών;
Με ποιον τρόπο θα δώσει λύσει στο πρόβλημα που έχει προκύψει και υποβαθμίζει το εκπαιδευτικό έργο, επιβαρύνοντας ταυτόχρονα την καθημερινότητα γονέων και παιδιών;
Η Βουλευτής Π.Ε. Κοζάνης και Τομεάρχης Τουρισμού ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. κ. Καλλιόπη Βέττα μίλησε, ως μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας, στις εργασίες της 66η Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων και Διεθνούς Συνεργασίας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Οργανισμού Συνεργασίας Εύξεινου Πόντου (Ο.Σ.Ε.Π.) με θέμα: «Τεχνητή Νοημοσύνη για μια βιώσιμη κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη στις χώρες του Εύξεινου Πόντου»
Η συνέλευση, πραγματοποιείται σήμερα και αύριο στο Μπορτζόμι της Γεωργίας, με την συμμετοχή βουλευτών από χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και του Εύξεινου Πόντου.
Η κ. Βέττα στην παρέμβασή ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη συνιστά μια μεγάλη πρόκληση, αντίστοιχου βεληνεκούς με την κλιματική κρίση, την όξυνση των ανισοτήτων και την διάβρωση των δημοκρατικών αξιών, καθώς αναδιατάσσει –μέσα σε ελάχιστο χρόνο- την έννοια της πληροφορίας, της γνώσης και του καταμερισμού της εργασίας.
Η συγκεκριμένη καινοτομία αποτελεί μια πρόκληση με πολλές όψεις. Η θετική, συνίσταται στην αναγκαία και θεμιτή αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων, για τα οποία οι συμβαλλόμενες χώρες, οφείλουν να εντείνουν τις ενέργειες τους για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την στήριξη της καινοτομίας και της τεχνολογίας, τη ενίσχυση του επιστημονικού προσωπικού και της έρευνας, όπως και των νεοφυών επιχειρήσεων, ειδικά όσων έχουν κοινωνικό αντίκρισμα και αποτύπωμα.
Τελικό στόχος είναι, όπως ανέφερε, «η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης να έχει ορατά αποτελέσματα
στην παραγωγή, το κοινωνικό κράτος, την βιώσιμη ανάπτυξη, το περιβάλλον, τον πολιτισμό και εν τέλει, στους πολίτες»
Ωστόσο, η κ. Βέττα, αναφέρθηκε διεξοδικά στους κινδύνους και τα προβλήματα της τεχνητής νοημοσύνης δίνοντας έμφαση σε:
Διαφάνεια και αξιοποίηση των πηγών και των αποτελεσμάτων
Πνευματικά δικαιώματα και απόδοσή τους στους πρωτογενείς δημιουργούς
Νομικές προκλήσεις
Έλεγχος και λογοδοσία των πλατφορμών
Εκπαίδευση και ενημέρωση των χρηστών
Όπως επεσήμανε: «Το βασικότερο από όλα όμως είναι η επίδραση της στις θέσεις εργασίας. Σε πρόσφατη έρευνα στην χώρα μου, σχετικά με την ψυχική υγεία των εργαζομένων, το 37% των εργαζομένων –παρά το πρώιμο στάδιο της τεχνητής νοημοσύνης- αισθάνονται έντονη ανησυχία για την επίδραση που έχουν ή θα έχουν στην εργασία τους οι ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση.
Αυτό είναι ένα μεγάλο ηθικό και κοινωνικό ζήτημα. Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, το οποίο ωστόσο δεν μπορεί και δεν πρέπει να μας οδηγήσει να ναρκοθετήσουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική συνοχή, μετατρέποντας τους πολίτες σε καταναλωτές ψηφιακών υπηρεσιών, χωρίς επαρκή εισοδήματα, με αβέβαιο παρόν και μέλλον.
Τότε, δεν θα συνιστά πρόοδο και ευκαιρία για συμπερίληψη και ευημερία, αλλά εργαλείο ανισοτήτων, διακρίσεων και αποκλεισμών.»
Κλείνοντας η Βουλευτής, ανέφερε ότι οι χώρες οφείλουν να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα για την ισότιμη διάχυση των οφελών από την εξάπλωση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, παράλληλα με τις δικλείδες ασφάλειας για τον περιορισμό των κινδύνων της.
«Είναι ένα δύσκολη πρόκληση, αλλά πρέπει να ανταποκριθούμε άμεσα και με επιτυχία: το διακύβευμα είναι μεγάλο και μας αφορά όλους»
«Οι παράλληλες πορείες του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και του Αλέξη Τσίπρα οφείλουν να συγκλίνουν σε ένα κοινό στόχο. Τη συγκρότηση ενός ισχυρού προοδευτικού πόλου. Οι πολίτες δεν δείχνουν εμπιστοσύνη στην κατακερματισμένη αντιπολίτευση. Θέλει να δει ένα ισχυρό μέτωπο με πολύ συγκεκριμένη προγραμματική δέσμευση. Θα ακολουθήσουμε όποια βήματα χρειαστούν για να ενώσουμε και όχι να διχάσουμε». Αυτό τόνισε μεταξύ άλλων στον Alpha 989, ο βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Χρήστος Γιαννούλης.
«Εδώ και πολλούς μήνες ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τόνισε την ανάγκη να υπάρξει σύνθεση δυνάμεων για να ανατραπούν οι πολιτικές της Νέας Δημοκρατίας.
Πορευόμαστε με βάση τις αξίες της Αριστεράς και δεν θα διστάσουμε να κάνουμε υπερβάσεις για να δώσουμε στους πολίτες την διέξοδο που αναζητούν»
Με 48 ψήφους υπέρ και 7 κατά, η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε την Έκθεση αξιολόγησης της Στρατηγικής της ΕΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2021–2030.
Η Έκθεση διαπιστώνει ότι, παρά τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία παραμένουν περιορισμένα στην πράξη — με υψηλά ποσοστά αποκλεισμού από την εκπαίδευση, την εργασία, την υγεία, τον πολιτισμό, τις κοινωνικές παροχές και τη συμμετοχή στη δημόσια ζωή. Καλεί, επομένως, την Επιτροπή να δώσει νέα ώθηση στη Στρατηγική, με νομοθετικές πρωτοβουλίες και δεσμευτικούς μηχανισμούς εφαρμογής, που θα υπερβαίνουν το στενό πλαίσιο των πολιτικών απασχόλησης.
Όλες οι τροπολογίες του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ, Κώστα Αρβανίτη, υπερψηφίστηκαν, ενισχύοντας τον κοινωνικό και δικαιωματικό πυρήνα του κειμένου και διασφαλίζοντας:
Το δικαίωμα στην ανεξάρτητη διαβίωση και την ανάπτυξη πολιτικών αποϊδρυματοποίησης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Την καταπολέμηση των πολλαπλών και διασταυρούμενων διακρίσεων, με έμφαση στις γυναίκες, τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, και όσους ζουν σε συνθήκες φτώχειας.
Την καθολική πρόσβαση στην υγειονομική και μακροχρόνια φροντίδα, συμπεριλαμβανομένων των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων των γυναικών με αναπηρία, και την ποινικοποίηση της εξαναγκαστικής στείρωσης.
Την αναγνώριση των χρόνιων ασθενειών και μετα-θεραπευτικών αναπηριών ως μορφών αναπηρίας.
Την εφαρμογή ποσοστώσεων και μέτρων στήριξης εργοδοτών που προσλαμβάνουν άτομα με αναπηρία, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
Την παροχή επαρκών και αξιοπρεπών επιδομάτων αναπηρίας, ώστε το συνολικό ποσό των παροχών να ισούται τουλάχιστον με τον εθνικό κατώτατο μισθό κάθε κράτους-μέλους.
Την πρόσβαση σε ποιοτική, προσιτή και κατάλληλη στέγαση για όλους.
Την αναστροφή της απόφασης της Επιτροπής να αποσύρει την Οριζόντια Οδηγία Ίσης Μεταχείρισης.
Την ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης και εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, με δεσμευτικές χρηματοδοτικές γραμμές και αφιερωμένο μόνιμο ρυθμιστικό φορέα.
Την αναβάθμιση του Κέντρου AccessibleEU σε μόνιμο ευρωπαϊκό οργανισμό.
Τη βελτίωση της προσβασιμότητας στις μεταφορές, στα προϊόντα και στις ψηφιακές τεχνολογίες, με τη συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στην ανάπτυξή τους.
Τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Εγγύησης για την Απασχόληση και τις Δεξιότητες των Ατόμων με Αναπηρία, για την ισότιμη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας.
Την αξιοποίηση των δημόσιων συμβάσεων και των κρατικών ενισχύσεων ως εργαλείων για τη βελτίωση των εργασιακών ευκαιριών των ατόμων με αναπηρία, μέσω της ενσωμάτωσης κριτηρίων προσβασιμότητας.
Την αναγνώριση της μακροχρόνιας φροντίδας ως κοινωνικής ευθύνης και τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Συμφωνίας για τη Φροντίδα (EuropeanCareDeal).
Τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στον τομέα της φροντίδας, με δίκαιους μισθούς, επαρκές προσωπικό και κοινωνική προστασία.
Την καλύτερη εκπροσώπηση των ατόμων με αναπηρία στη δημόσια και πολιτική ζωή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τις τροπολογίες του Κώστα Αρβανίτη συνυπέγραψαν και άλλοι ευρωβουλευτές της Αριστεράς, μεταξύ των οποίων και ο Νίκος Παππάς, με τον οποίο υπήρξε άριστη συνεργασία επί του φακέλου.
“Η Αριστερά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποδεικνύει στην πράξη ότι τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία δεν είναι «ευαισθησία» – είναι υπόθεση ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Η Ευρώπη που χρειαζόμαστε δεν είναι εκείνη των αριθμών και των αγορών, αλλά εκείνη που δίνει φωνή, χώρο και αξιοπρέπεια σε κάθε άνθρωπο. Και για αυτή την Ευρώπη αγωνιζόμαστε.” σχολίασε ο Ευρωβουλευτής.
Θέμα:Ανάγκη μελέτης υλοποίησης έργου μέσου σταθερής τροχιάς στην Κρήτη – Διερεύνηση δυνατοτήτων ευρωπαϊκής χρηματοδότησης στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής βιώσιμων μεταφορών και τουρισμού
Η Κρήτη αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα από τα σημαντικότερα περιφερειακά κέντρα της χώρας και ταυτόχρονα έναν από τους πλέον δημοφιλείς ευρωπαϊκούς τουριστικούς προορισμούς. Με πληθυσμό που υπερβαίνει τις 600.000, αστικά κέντρα, ραγδαία αναπτυσσόμενο τουριστικό και εμπορικό δυναμικό και μεγάλα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα, η ανάγκη για σύγχρονες, βιώσιμες, δημόσιες μεταφορές είναι επιτακτική.
Η σημερινή της συγκοινωνιακή δομή περιορίζεται ουσιαστικά στις οδικές μεταφορές, με ιδιωτικά ΙΧ ή με λεωφορεία, παραμένοντας το μοναδικό μεγάλο νησί στην Ευρώπη που δεν διαθέτει κανένα μέσο σταθερής τροχιάς. Αυτό όχι μόνο εντείνει την κυκλοφοριακή επιβάρυνση, την περιβαλλοντική ρύπανση και τα προβλήματα προσβασιμότητας, αλλά συνιστά και αναπτυξιακή υστέρηση με ευρύτερες συνέπειες για την οικονομία και την ποιότητα ζωής.
Η κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι, σε συνδυασμό με την εν εξελίξει υλοποίηση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), αλλάζει τα δεδομένα στην τοπική και περιφερειακή κινητικότητα, καθιστώντας την ανάγκη για τη δημιουργία ενός μέσου σταθερής τροχιάς ακόμη πιο επίκαιρη. Σύμφωνα με δημόσιες δηλώσεις κατά τη διάρκεια της προ ολίγων μηνών επίσκεψης του Επιτρόπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Βιώσιμες Μεταφορές και τον Τουρισμό, κ. Τζιτζικώστα, στην Περιφέρεια Κρήτης, επιβεβαιώθηκε η συγχρηματοδότηση έργων όπως ο ΒΟΑΚ και το νέο αεροδρόμιο από ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ υπογραμμίστηκε ότι τέτοιου τύπου έργα αποτελούν προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Επιπλέον, ο ίδιος ο Επίτροπος επεσήμανε την επεξεργασία της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον τουρισμό και τις βιώσιμες μεταφορές, που αναμένεται να παρουσιαστεί το 2026 και στοχεύει στην προώθηση πράσινων υποδομών, φιλικών προς το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες. Το γεγονός αυτό αφήνει ξεκάθαρα ανοιχτό το ενδεχόμενο υποβολής νέων αιτήσεων για χρηματοδότηση έργων υποδομών μεταφορών από ευρωπαϊκούς πόρους, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση και τεκμηριωμένος σχεδιασμός από τα κράτη-μέλη. Κατά την τοποθέτησή του μάλιστα, στη συνάντηση που είχε στην αρμόδια Περιφέρεια ο Επίτροπος ανέφερε ότι «η Ευρώπη είναι παντού» και πώς βελτιώνει τη ζωή μας «αρκεί να υπάρχουν οι τοπικοί ηγέτες και οι περιφερειακοί ηγέτες, που έχουν τις γνώσεις να απορροφήσουν τα χρήματα και να τα κατευθύνουν, απαντώντας τις πραγματικές ανάγκες που έχει ο τόπος μας». Κατά συνέπεια:
Επειδή, το μέσο σταθερής τροχιάς– κατά προτεραιότητα στη διαδρομή Ηράκλειο – Νέο Αεροδρόμιο Καστελίου, με μελλοντική προοπτική επέκτασης σε άλλες πόλεις – συνιστά έργο με τεράστιο περιβαλλοντικό, και αναπτυξιακό αποτύπωμα αλλά και ομόφωνο αίτημα της τοπικής κοινωνίας,
Επειδή, αποτελεί επίσης υποχρέωση της Πολιτείας στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων για πράσινη και βιώσιμη κινητικότητα, και συνδέεται άμεσα με τους στόχους του ΕΣΠΑ, του Ταμείου Ανάκαμψης, του Connecting Europe Facility (CEF) και του νέου Μηχανισμού για τις Μεταφορές,
Επειδή, φαίνεται ότι ενδεχομένως δεν έχουν εξαντληθεί όλες οι δυνατότητες εξέτασης και μελέτης ενός τέτοιου σεναρίου.
Ερωτάται ο κ. Υπουργός:
Πως προτίθεται το Υπουργείο, στον απόηχο των ανωτέρω συναντήσεων και δηλώσεων του Ευρωπαίου Επιτρόπου να αξιοποιήσει το θετικό κλίμα και τις κατευθύνσεις που διαμορφώνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να διερευνήσει το ενδεχόμενο υποβολής πρότασης για ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση έργου σταθερής τροχιάς στην Κρήτη, μέσω των διαθεσίμων μηχανισμών;
Πως σκοπεύει να εντάξει την Κρήτη στον εθνικό και ευρωπαϊκό στρατηγικό σχεδιασμό βιώσιμων μεταφορών, εξασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση των κατοίκων και επισκεπτών του νησιού σε σύγχρονες, φιλικές προς το περιβάλλον και οικονομικά προσιτές συγκοινωνίες;
Οι πρόσφατες Αποφάσεις του Υπ. Οικονομικών (ΑΔΑ: 405ΙΗ-3ΠΜ, 6ΖΓΥΗ-ΒΙΚ, Ε975Η-ΑΚΤ) για την ανάκτηση σχεδόν 40εκ. € από τρεις ΦοΔΣΑ (ΕΔΣΝΑ 18.136.860€, ΕΣΔΑΚ 10.955.400, ΦοΔΣΑ Πελοποννήσου 10.590.220€), δεν αφήνουν κανένα περιθώριο υπεκφυγών πλέον από το ΥΠΕΝ. Επιβεβαιώνονται με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο όσα ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ καταγγέλλει εδώ και πέντε (5) χρόνια. Πρόκειται για μια βαρύτατη δημοσιονομική διόρθωση, που εκθέτει τη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και φορτώνει στους πολίτες και στους δήμους το κόστος ακόμη ενός «γαλάζιου σκανδάλου». Στήθηκαν έργα με υπερκοστολογήσεις, νόθευση ανταγωνισμού, ανύπαρκτο έλεγχο και μεθοδεύσεις υπέρ συγκεκριμένων εταιρειών που οδήγησαν στην κατασπατάληση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων. Το κόστος του νέου «γαλάζιου σκανδάλου» σας, είναι τριπλό για τη χώρα (οικονομικό, περιβαλλοντικό, θεσμικό). Οι πολίτες πλήρωσαν τρεις φορές για την ανακύκλωση δίχως αποτέλεσμα, οι δήμοι στερήθηκαν πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν στην πραγματική ανακύκλωση και ταυτόχρονα απειλούνται με περαιτέρω παρακρατήσεις και περικοπές. Παράλληλα, τα χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης (17%) που σημειώνει η Ελλάδα εξαιτίας δικών σας επιλογών, εντείνουν την σπατάλη φυσικών πόρων και τη ρύπανση, επιβαρύνοντας συνολικά το περιβάλλον και τα φαινόμενα της κλιματικής αλλαγής. Μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η χώρα εκτίθεται ξανά στην Ευρώπη ως παράδειγμα κακοδιαχείρισης και διαφθοράς, ενώ βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης όσον αφορά στην ανακύκλωση.
Επειδή, με τη στάση του το ΥΠΕΝ μετατράπηκε από θεματοφύλακας σε συνένοχος και εύλογα δημιουργούνται ερωτήματα για τη στάση της Διοίκησης,
Επειδή μέχρι σήμερα δεν έχουμε την τοποθέτηση του ΥΠΕΝ, ή την ανάληψη της πολιτικής ευθύνης
Ερωτάσθε κ. Υπουργέ:
Για ποιους λόγους αδρανήσατε και δεν προλάβατε το σκάνδαλο, ενώ είχατε τρανταχτές ενδείξεις και προειδοποιήσεις και στοιχεία, με τη θεσμική ευθύνη της εποπτείας; Με ποιο τρόπο το ΥΠΕΝ διασφάλισε το δημόσιο συμφέρον σε αυτή την περίπτωση;
Τι συγκεκριμένα μέτρα θα λάβετε ώστε η ανάκτηση των ποσών να γίνει από όσους πραγματικά ωφελήθηκαν από το σκάνδαλο και όχι από τους δήμους και τους πολίτες;
Σημεία από την Τοποθέτησή μου κατά τη χθεσινή δημόσια συζήτηση με θέμα: «Η σημασία του Αγροδιατροφικού Τομέα στην ανάπτυξη ενός νέου παραγωγικού προτύπου», με αφορμή τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου των καθηγητών Γιάννη Δούκα και Ναπολέοντα Μαραβέγια με τίτλο: «Ευρωπαϊκή αγροτική οικονομία και πολιτική».
Ενώ η Ευρώπη μιλάει για ψηφιακή μετάβαση και smart contracts, IoT και A.I. στην αγροδιατροφή, στην Ελλάδα του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, των «φραπέδων και των χασάπηδων» ακόμη συζητάμε τα βασικά.
Θα το θέσω με ένα παράδειγμα: Η Άρτα είναι γνωστή για τα πορτοκάλια της – τον κάμπο της Άρτας. Αυτή τη στιγμή, ο κάμπος απειλείται με ερημοποίηση. Τί θέλει ο αγρότης, ο κάθε αγρότης για να μείνει στον τόπο του; Πέρα από τα αναγκαία για την παραγωγή: υποδομές, αγροεφόδια, εργατικά χέρια, αγροτικό ρεύμα κλπ. Δεν θέλει τα πολύ βασικά; Δεν θέλει σχολείο για τα παιδιά του; Δεν θέλει νοσοκομείο στην περιοχή; Δεν θέλει δημόσιες πολιτικές υγείας, παιδείας, πρόνοιας και στέγης;
Οι δημόσιες πολιτικές κουμπώνουν με έναν τρόπο που είναι αδύνατο να λύσεις την εξίσωση, αφήνοντας μεταβλητές εκτός. Πάντως αυτή τη στιγμή είμαστε ακόμη πολύ πίσω. Μας λείπουν τα βασικά. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση των επιδοτήσεων σε ποσοστό του ΑΕΠ της. Πού πήγαν αυτά τα λεφτά; Έπιασαν τόπο;
Αυτή η κουβέντα πρέπει να γίνει και να γίνει με ειλικρίνεια για να μιλήσουμε για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Ένα παραγωγικό μοντέλο που να στηρίζεται στον σχεδιασμό, στην επιστήμη, στην ανθεκτικότητα, στις δημόσιες πολιτικές για την ύπαιθρο, αλλά έχει και προτάσεις για ειδικούς, σημαντικούς κλάδους, όπως η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία, η αλιεία κλπ.
Ο στόχος πρέπει να είναι η ενίσχυση της συνεργασίας και της θέσης των αγροτών στις αλυσίδες αξίας.
Όσο κι αν οι τράπεζες και οι ενδιάμεσοι συνιστούν κρίκους της αλυσίδας, στόχος της πολιτείας πρέπει να είναι η ενίσχυση του πρώτου κρίκου, δηλαδή των παραγωγών.
Η περιφερειακή συνοχή, η διατήρηση της ζωής στην ύπαιθρο και η διασφάλιση της παραγωγής πρέπει να αποτελέσουν Εθνικούς στόχους.
Ολόκληρο το κείμενο της ομιλίας:
«Η σημασία του αγροδιατροφικού μοντέλου ως νέου παραγωγικού προτύπου»
Καλησπέρα κι από εμένα,
Θέλω κι εγώ με τη σειρά μου να ευχαριστήσω θερμά για την πρόσκληση. Έχουμε, σήμερα, την ευκαιρία διαφορετικοί πολιτικοί χώροι να συνδιαλεχθούμε, με αφορμή ένα βιβλίο που δεν περιορίζεται στη θεωρητική ανάλυση της ΚΑΠ αλλά συναντά τα μεγάλα ερωτήματα της εποχής: την επισιτιστική ασφάλεια, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, την κοινωνική συνοχή.
Βεβαίως, η συζήτηση δεν διεξάγεται στο κενό. Για να έχουμε συναντίληψη, αναφέρομαι στον διευρυμένο ορισμό της αγροδιατροφής, περιλαμβάνοντας όλες τις δραστηριότητες της αλυσίδας αξίας: από τον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση, τον σχεδιασμό και την προσφορά, το εμπόριο έως και το τελικό στάδιο της κατανάλωσης.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, θα κινηθώ σε τρεις άξονες: Πρώτος Άξονας: Η ΚΑΠ, καθώς η παράμετρος της ευρωπαϊκής αγροτικής οικονομίας είναι κομβικής σημασίας. Δεύτερος Άξονας: Η Ελληνική Πραγματικότητα. Τρίτος Άξονας: Προτάσεις για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο.
Α. Ξεκινώντας με τον Πρώτον Άξονα, την ΚΑΠ:
Πράγματι, η Κοινή Αγροτική Πολιτική είναι, ίσως, η κυριότερη έκφραση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Όμως, σήμερα, η ΚΑΠ βιώνει ταυτοτική κρίση, μετασχηματιζόμενη. Ο προϋπολογισμός της βαίνει διαρκώς μειούμενος: από 80% του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου το 1970 μειώθηκε στο 28,8% την περίοδο 2021-2027. Από την άλλη, οι απαιτήσεις πολλαπλασιάζονται: κλιματική κρίση, ψηφιακή μετάβαση, κοινωνική αιρεσιμότητα, ενεργειακό κόστος, το διεθνές περιβάλλον. Από την πανδημία μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή η τρωτότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας αποκαλύπτεται.
Όμως, στα αλήθεια ποιος είναι ο μηχανισμός της ΚΑΠ; Την απάντηση μας τη δίνουν οι συγγραφείς (στις σελ. 55-56) και διαβάζω: «η ΚΑΠ δημιουργήθηκε έχοντας ως επίκεντρο τη στήριξη των τιμών. Με τον τρόπο αυτό ενισχυόταν το εισόδημα των αγροτών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να πουλήσουν όλο τον όγκο της παραγωγής τους σε τιμές υψηλότερες από αυτές, που θα επικρατούσαν στις διεθνείς αγορές. […] Αυτό αποτέλεσε ένα ισχυρό κίνητρο για την αύξηση της παραγωγής, με επακόλουθη επίτευξη του στόχου της αυτάρκειας, μέσα σε μια δεκαετία από την έναρξη εφαρμογής της ΚΑΠ. Η κοινοτική παρέμβαση συνεπώς αυξάνει τις εισπράξεις των αγροτών σε βάρος του κοινοτικού προϋπολογισμού, αλλά κυρίως επιβαρύνει τους καταναλωτές, καθώς όχι μόνο αγοράζουν λιγότερη ποσότητα αλλά πληρώνουν και περισσότερο. Η συνολική συμπληρωματική δαπάνη των καταναλωτών είναι το μέγιστο μέρος των εισπράξεων των αγροτών ενώ το μικρότερο μέρος πληρώνεται και επιβαρύνει τον κοινοτικό προϋπολογισμό.»
Αυτά μας λένε οι συγγραφείς. Είναι κομβικό να έχουμε στο νου μας αυτό τον μηχανισμό. Βέβαια, οι μετασχηματισμοί της ΚΑΠ υπήρξαν πολλοί: Από τις εγγυημένες τιμές στόχου το 1962, στο 1992, με την εισαγωγή εισοδηματικών ενισχύσεων ανά στρέμμα ή ανά κεφαλή ζώου (μεταρρύθμιση MacSharry).
Κατόπιν, με την Ενδιάμεση Συμφωνία το 2003 αποσυνδέθηκε η ενίσχυση από την παραγωγή. Πλέον, η ενίσχυση γινόταν με βάση την επιδότηση της περιόδου 2000-2002, τα λεγόμενα «ιστορικά δικαιώματα».
Το 2014 μιλάμε πια για τον «Εθνικό Δημοσιονομικό Φάκελο»: Το ιστορικό μοντέλο σταδιακά εγκαταλείπεται και πλέον τα κράτη-μέλη αποφασίζουν τα κριτήρια των ενισχύσεων. Γι’ αυτό και αρχίζει να γίνεται λόγος για εθνικοποίηση της ΚΑΠ.
Στην ΚΑΠ 2021-2027 εισάγεται το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο, το οποίο τελεί υπό την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Και βέβαια ασκήσαμε κριτική στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της Κυβέρνησης, κυρίως γιατί αφορά σε ένα μωσαϊκό δράσεων, χωρίς στρατηγικό όραμα.
Τί έχουμε, τώρα, για διαπραγμάτευση στην ΚΑΠ μετά το 2027;
Πρώτον, ενώ μετατοπίζονται πόροι για τον άξονα «Άμυνα, Ασφάλεια, Μεταναστευτικό», ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία ενός Ενιαίου Ταμείου. Μιλάμε, όχι μόνο για ενοποίηση των χρηματοδοτικών μηχανισμών αλλά για εθνικοποίηση της ΚΑΠ.
Δεύτερον, μετά το 2027 θα ξεκινήσει το «Blue Deal». Δηλαδή, η «Γαλάζια Συμφωνία» της Ε.Ε. για τον περιορισμό των υδροβόρων καλλιεργειών.
Ποια πρέπει να είναι η πρόταση για το μέλλον όμως;
Κατά την άποψή μου, χρειάζεται ανακατεύθυνση πολιτικών και πόρων με βάση την παραγωγικότητα. Όχι να γυρίσουμε στο σύνθημα «όλα τα λεφτά, όλα τα κιλά». Ούτε στα «ιστορικά δικαιώματα». Πρέπει να γίνει η σύνδεση της ενίσχυσης με την παραγωγικότητα (όχι την παραγωγή ή τα στρέμματα αφηρημένα).
Χρειάζεται ιδιαίτερη μέριμνα για την ενίσχυση των ορεινών, μειονεκτικών, νησιωτικών περιοχών αλλά και ενίσχυση των ποιοτικών προϊόντων (ΠΟΠ και ΠΓΕ).
Επιπλέον, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί Ταμείο για την «Προσαρμογή της Γεωργίας στην Κλιματική Κρίση».
Χρειάζεται, όμως, και διαφάνεια στην κατανομή των πόρων μέσα σε μια συνεκτική Κοινή Αγροτική Πανευρωπαϊκή Πολιτική.
Και μιας και μίλησα για διαφάνεια, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι «τελικοί δικαιούχοι» της ΚΑΠ δεν ήταν οι αγρότες αλλά γνωστοί δισεκατομμυριούχοι.
Στην Ελλάδα, βέβαια, τα εκατομμύρια δεν κατέληξαν σε δισεκατομμυριούχους του Forbes, αλλά «στους φραπέδες και στους χασάπηδες» και θα μου επιτρέψετε να το θέσω έτσι, γιατί αυτή είναι η πιο «light» διατύπωση από αυτές που θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω.
Έρχομαι, λοιπόν, έτσι στον Δεύτερο Άξονα: την Ελληνική Πραγματικότητα.
Μόλις, την Παρασκευή που πέρασε συζητήθηκε η Επίκαιρη Επερώτηση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στην Βουλή για την κατάρρευση του πρωτογενούς τομέα, εν μέσω της στάσης πληρωμών του ΟΠΕΚΕΠΕ. Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά.
Δεν μιλάμε μόνο για εγκατάλειψη της υπαίθρου αλλά ακόμη και για πιθανή επισιτιστική κρίση.
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που είναι ένα μπλε σκάνδαλο, καθετοποιημένης διαφθοράς, το οποίο δεν ερευνά η ελληνική αλλά η ευρωπαϊκή εισαγγελία, δεν είναι απλά ένα ακόμη σκάνδαλο.
Γιατί ο ελέφαντας στο δωμάτιο είναι ο εξής: τί είδους συζήτηση για τον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα και τις αναγκαίες ενισχύσεις μπορεί να γίνει, όταν τα στοιχεία είναι πλαστά; Και μάλιστα, τη στιγμή που ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ στην Ελλάδα αναλογεί στο 1% του ΑΕΠ της. Αυτή είναι η µεγαλύτερη αναλογία πανευρωπαϊκά. Τί από αυτά τα λεφτά μπορούμε σοβαρά να πούμε ότι έπιασε τόπο;
Είναι καθήκον μας, και κυρίως καθήκον των υγιών πολιτικών δυνάμεων της Χώρας, να διαψεύσουμε την εικόνα της «Ελλάδας της διαφθοράς». Στο τέλος της ημέρας το μάρμαρο πληρώνουν, όχι τα ΑΦΜ που κάποιοι φρόντισαν να μην ελέγχονται, αλλά τα ΑΦΜ που κινδυνεύουν με διαγραφή λόγω λουκέτου. Και εν τέλει, η ίδια η οικονομία της χώρας, που χάνει τις υγιείς παραγωγικές της δυνάμεις.
Έρχομαι έτσι στον τρίτο άξονα: Νέο παραγωγικό πρότυπο.
Στόχος είναι, όχι μόνο να υπάρξει ανάπτυξη, αλλά αύξηση του εγχώριου προϊόντος, αντιστροφή του ισοζυγίου συναλλαγών, ενίσχυση της εργασίας.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έχει προτείνει:
Πρώτον, μείωση του κόστους παραγωγής,
Δεύτερον, ρύθμιση των αγροτικών χρεών και την ύπαρξη ρευστότητας,
Τρίτον, διαθεσιμότητα εργατών γης και βελτίωση συνθηκών εργασίας,
Τέταρτον, ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση και ασφάλιση της παραγωγής,
Πέμπτον, τροποποίηση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την ΚΑΠ 2021-2027 μαζί με τους θεσμικούς φορείς των αγροτών κι ενεργή συμμετοχή στη διαμόρφωση της ΚΑΠ μετά το 2027.
Έρχομαι στον Έκτο Πυλώνα: το Νέο Παραγωγικό Μοντέλο.
Μακάρι να μπορούσαμε να κάνουμε αυτή τη συζήτηση. Μακάρι, οι συνθήκες να ήταν ώριμες ώστε να μπορούσαμε να μιλήσουμε για «blockchain smart contracts» από τον παραγωγό μέχρι τον καταναλωτή. Με ενσωματωμένες λύσεις IoT (internet of things) και A.I. (τεχνητή νοημοσύνη).
Φαντάζεστε, δηλαδή, να μπορούσαμε να σχεδιάσουμε την εθνική πολιτική με την παραγωγή αυτοματοποιημένη; Με «έξυπνα», αυτοεκπληρούμενα συμβόλαια στη βάση της τήρησης των όρων τους;
Για να δώσω ένα παράδειγμα: από τον παραγωγό, που φορτώνει στο καράβι 100 κιλά μέχρι το λιμάνι παράδοσης που φτάνουν 90, γιατί π.χ. τα 10 καταστράφηκαν λόγω υγρασίας, οι «αισθητήρες υγρασίας» στη συσκευασία (που είναι μια λύση «internet of things»), θα μας έλεγαν πότε αναπτύχθηκε η υγρασία και με βάση τους όρους του συμβολαίου ποιανού ευθύνη είναι. Η πληρωμή θα προσαρμοζόταν και θα γινόταν αυτόματα.
Με τον ίδιο τρόπο λειτουργεί το έξυπνο συμβόλαιο, σε μια πλατφόρμα πιστοποιημένη κι αξιόπιστη, σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Έτσι μειώνονται οι μεσάζοντες, η ψαλίδα της τιμής απ’ το χωράφι στο ράφι αλλά και τα …εικονικά αρνιά. Επιπλέον διασφαλίζεται το «traceability», δηλαδή η ανιχνευσιμότητα του προϊόντος και της διαδρομής του στην αλυσίδα αξίας. Κυρίως, όμως το κράτος μπορεί να ξέρει ποιος παράγει, τί παράγει και πόσο παράγει. Ποιοι και πού μεσολαβούν και με τί κόστος. Πιστοποιημένα, από το χωράφι μέχρι τον καταναλωτή. Σκεφτείτε μόνο τις δυνατότητες που ανοίγουν για ρύθμιση της αγοράς και παρεμβατισμό στις στρεβλώσεις. Για να μην αναφέρω τις δυνατότητες για προληπτική επιτήρηση με δορυφορικό ίντερνετ της παραγωγής για ανίχνευση ασθενειών και αυτοματοποιημένο ψεκασμό με drones.
Από το 2012 η Ε.Ε. χρηματοδοτεί με το πρόγραμμα Horizon αυτού του είδους την ψηφιακή μετάβαση.Βέβαια, όταν η καινοτομία δεν περνά στην παραγωγή, η επιδότηση χάνει το σκοπό της. Όμως, στην Ελλάδα του 2025, μπορούμε έστω να κάνουμε αυτή τη συζήτηση;
Θα το θέσω με ένα παράδειγμα, όχι ακριβώς case study, αλλά για να είμαστε πρακτικοί:
Όπως, ίσως κάποιοι από εσάς γνωρίζετε, προέρχομαι από την Άρτα. Η Άρτα είναι γνωστή για τα πορτοκάλια της – τον κάμπο της Άρτας. Αυτή τη στιγμή, ο κάμπος απειλείται με ερημοποίηση. Τί θέλει ο αγρότης, ο κάθε αγρότης για να μείνει στον τόπο του; Πέρα από τα αναγκαία για την παραγωγή: υποδομές, αγροεφόδια, εργατικά χέρια, αγροτικό ρεύμα κλπ. Δεν θέλει τα πολύ βασικά; Δεν θέλει σχολείο για τα παιδιά του; Δεν θέλει νοσοκομείο στην περιοχή; Δεν θέλει δημόσιες πολιτικές υγείας, παιδείας, πρόνοιας και στέγης;
Οι δημόσιες πολιτικές κουμπώνουν με έναν τρόπο που είναι αδύνατο να λύσεις την εξίσωση, αφήνοντας μεταβλητές εκτός. Πάντως αυτή τη στιγμή είμαστε ακόμη πολύ πίσω. Μας λείπουν τα βασικά. Αυτή η κουβέντα πρέπει να γίνει και να γίνει με ειλικρίνεια.
Σε κάθε περίπτωση, το παραγωγικό μοντέλο στηρίζεται στον σχεδιασμό, στην επιστήμη, στην ανθεκτικότητα, στις δημόσιες πολιτικές για την ύπαιθρο, αλλά έχει και προτάσεις για ειδικούς, σημαντικούς κλάδους, όπως η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία, η αλιεία κλπ.
Ο στόχος πρέπει να είναι η ενίσχυση της συνεργασίας και της θέσης των αγροτών στις αλυσίδες αξίας.
Και με δυο λόγια όσο κι αν οι τράπεζες και οι ενδιάμεσοι συνιστούν κρίκους της αλυσίδας, στόχος της πολιτείας πρέπει να είναι η ενίσχυση του πρώτου κρίκου, δηλαδή των παραγωγών.
Η περιφερειακή συνοχή, η διατήρηση της ζωής στην ύπαιθρο και η διασφάλιση της παραγωγής πρέπει να αποτελέσουν Εθνικούς στόχους.
Σας ευχαριστώ.
We use cookies and similar technologies to improve your experience on our website.
Read our Privacy Policy.
