Συντάκτης: Μανίνα Φωτοπούλου

Σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας αντιμετωπίζουν οι Οργανώσεις Παραγωγών Ελαιολάδου και οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί σε όλη τη χώρα, εξαιτίας της παρατεταμένης καθυστέρησης πληρωμών των επιχειρησιακών τους προγραμμάτων, σύμφωνα με κοινοβουλευτική ερώτηση που κατέθεσε ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία κ. Βασίλης Κόκκαλης, προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κώστα Τσιάρα.

Ο κ. Κόκκαλης, στην ερώτησή του, κάνει λόγο για στάση πληρωμών που θέτει σε κίνδυνο τη συνέχιση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ελαιολάδου και Επιτραπέζιας Ελιάς της περιόδου 2023–2027, προκαλώντας «ασφυξία» σε εκατοντάδες συνεταιρισμούς.

Όπως επισημαίνει, τα προγράμματα εγκρίθηκαν με σημαντική καθυστέρηση, μόλις τον Οκτώβριο του 2024, γεγονός που ανάγκασε τις Οργανώσεις να υλοποιήσουν το πρώτο έτος (2024) μέσα σε μόλις 2,5 μήνες και με ίδια κεφάλαια, καθώς δεν είχαν προλάβει να λάβουν τις προβλεπόμενες προκαταβολές.

Με βάση, δε, πρόσφατη τροποποίηση της υπουργικής απόφασης του Ιουλίου 2024, προγράμματα που δεν πληρούν τα «ελάχιστα όρια» κινδυνεύουν να μην λάβουν ούτε την εκκαθάριση του πρώτου έτους, ούτε την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση των επόμενων, επηρεάζοντας –σύμφωνα με τις καταγγελίες– σχεδόν το 90% των υλοποιούμενων προγραμμάτων.

Ο Λαρισαίος βουλευτής σημειώνει ότι η εμπλοκή προέκυψε από αστοχίες της διοίκησης, καθώς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ο ΟΠΕΚΕΠΕ ενέκριναν τα προγράμματα χωρίς να έχουν διασφαλιστεί οι προϋποθέσεις που πλέον επικαλούνται. Οι καθυστερήσεις και η έλλειψη σαφών οδηγιών, όπως τονίζει, έχουν οδηγήσει σε ασφυκτική οικονομική πίεση τις Οργανώσεις, που ήδη χρηματοδοτούν από ίδιους πόρους τις δράσεις του 2025.

Υπογραμμίζει ότι οι συνεταιρισμοί έχουν επενδύσει σε δράσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας —όπως ποιοτική αναβάθμιση, ιχνηλασιμότητα, πιστοποιήσεις, εκπαίδευση και προώθηση του ελληνικού ελαιολάδου— στηρίζοντας την εθνική στρατηγική του προϊόντος. Παρ’ όλα αυτά, η καθυστέρηση στις πληρωμές και η αναδρομική αλλαγή των όρων απειλεί τη βιωσιμότητά τους.

Με βάση τα παραπάνω, ο κ. Κόκκαλης ζητά από τον Υπουργό να απαντήσει:

• Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η εκκαθάριση του πρώτου έτους των προγραμμάτων και πότε θα γίνουν οι πληρωμές.
• Αν υπάρχει πρόθεση να καταβληθούν οι ενισχύσεις με εθνικούς πόρους, όπως φημολογείται.
• Πώς θα διασφαλιστεί ότι δεν θα ζητηθεί επιστροφή προκαταβολών από τις Οργανώσεις, λόγω αστοχιών της Διοίκησης.
• Και ποιες ενέργειες προγραμματίζονται για να εξασφαλιστεί η ομαλή συνέχιση των προγραμμάτων για το 2025 και τα επόμενα έτη.

«Η κυβέρνηση οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της και να αποκαταστήσει άμεσα τη νομιμότητα, δίνοντας τέλος στην αβεβαιότητα που έχει προκαλέσει στους παραγωγούς», σημειώνει χαρακτηριστικά ο πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ζητώντας σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμών και στήριξη των συνεταιρισμών που κρατούν ζωντανή την ελαιοπαραγωγή της χώρας.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2025

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό  Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

ΘΕΜΑ: «Σοβαρά ζητήματα βιωσιμότητας στις Οργανώσεις Παραγωγών Ελαιολάδου λόγω στάσης πληρωμών»

Με επιστολές και δημόσιες παρεμβάσεις οι Οργανώσεις Παραγωγών Ελαιολάδου και Αγροτικοί Συνεταιρισμοί από όλη τη χώρα, καθώς και η ΕΘΕΑΣ, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συνέχιση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ελαιολάδου και Επιτραπέζιας Ελιάς της περιόδου 2023–2027.

Όπως επισημαίνεται, τα εν λόγω προγράμματα υποβλήθηκαν με καθυστέρηση ενός έτους, εγκρίθηκαν μόλις τον Οκτώβριο του 2024 και οι Οργανώσεις αναγκάστηκαν να υλοποιήσουν το πρώτο έτος του προγράμματος (2024) μέσα σε μόλις 2,5 μήνες, με ίδια χρηματοδότηση, καθώς δεν είχαν προλάβει να λάβουν τις προβλεπόμενες προκαταβολές.

Ωστόσο, με βάση την πρόσφατη τροποποίηση της ΥΑ 1506/206003/15.7.2024 (Αριθ. 8.8.2025/216188, ΦΕΚ 20/8/2025), προβλέπεται ότι επιχειρησιακά προγράμματα που δεν πληρούν τα «ελάχιστα όρια» του άρθρου 4 κινδυνεύουν να μην λάβουν την εκκαθάριση του πρώτου έτους ούτε την ενωσιακή χρηματοδότηση των επόμενων ετών. Το γεγονός αυτό επηρεάζει σχεδόν το 90% των υλοποιούμενων προγραμμάτων, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα ρευστότητας και βιωσιμότητας.

Οι ΟΕΦ καταγγέλλουν ότι η εμπλοκή προέκυψε από αστοχίες στην αξιολόγηση των προγραμμάτων από το ΥΠΑΑΤ, καθώς εγκρίθηκαν χωρίς να έχουν διασφαλιστεί οι προϋποθέσεις που τώρα επικαλείται η Διοίκηση. Οι καθυστερήσεις στην εκκαθάριση και η έλλειψη σαφών οδηγιών από το ΥΠΑΑΤ έχουν οδηγήσει σε ασφυκτική κατάσταση τους Συνεταιρισμούς, οι οποίοι ήδη υλοποιούν δράσεις του 2025 με ίδια κεφάλαια.

Επειδή οι ΟΕΦ και οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί έχουν προ-χρηματοδοτήσει δράσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας (ποιοτική αναβάθμιση, ιχνηλασιμότητα, πιστοποιήσεις, εκπαίδευση, προώθηση ελαιολάδου), στηρίζοντας την εθνική στρατηγική του προϊόντος,

Επειδή η καθυστέρηση στις πληρωμές και η αναδρομική αλλαγή των όρων θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη βιωσιμότητα των Οργανώσεων και τη συνέχιση των προγραμμάτων,

Επειδή η ΕΘΕΑΣ και οι ΟΕΦ ζητούν αποκατάσταση της νομιμότητας, άμεση εκκαθάριση των δαπανών και σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμών,

Επειδή η ευθύνη για την ασυνέπεια και τις καθυστερήσεις βαραίνει αποκλειστικά τη διοίκηση του ΥΠΑΑΤ και του ΟΠΕΚΕΠΕ, που καθυστέρησαν την αξιολόγηση και την έγκριση των προγραμμάτων.

Ερωτάται ο αρμόδιος κ. Υπουργός:

1. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα η εκκαθάριση του πρώτου έτους των επιχειρησιακών προγραμμάτων Ελαιολάδου και Επιτραπέζιας Ελιάς και πότε προβλέπεται η καταβολή των ενισχύσεων στους δικαιούχους;

2. Προτίθεται να προχωρήσει σε πληρωμή με εθνικούς πόρους για το πρώτο έτος, όπως έχει διαρρεύσει; Με ποιο χρονοδιάγραμμα;

3. Πώς θα διασφαλιστεί ότι δεν θα απαιτηθεί από τις Οργανώσεις η επιστροφή των προκαταβολών που αφορούν κοινοτική συμμετοχή, εξαιτίας αστοχιών της διοίκησης;

4. Σε ποιες ενέργειες θα προβεί προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή συνέχιση των επιχειρησιακών προγραμμάτων για το 2025 και τα επόμενα έτη;

Ο Ερωτών Βουλευτής   

Κόκκαλης Βασίλειος

B. Κόκκαλης: «Χωρίς σχέδιο το Μέτρο Δέσμευσης Άνθρακα – Καθυστερήσεις, ασάφειες και αποκλεισμοί παραγωγών»

Στη Βουλή έφερε το ζήτημα της εφαρμογής του νέου αγροπεριβαλλοντικού μέτρου «Δέσμευσης Άνθρακα» ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία κ. Βασίλης Κόκκαλης, κατηγορώντας το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για έλλειψη σχεδίου, τεχνικά κενά και ασαφές θεσμικό πλαίσιο.

Η συγκεκριμένη δράση της νέας ΚΑΠ (Δράση Π3-70-5.1 «Μείωση Αποτυπώματος Άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες») στοχεύει στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος δύο βασικών καλλιεργειών της χώρας — βαμβακιού και βιομηχανικής τομάτας. Οι παραγωγοί που θα ενταχθούν αναμένεται να λαμβάνουν ετήσια τριετή επιδότηση ύψους 31,7 ευρώ ανά στρέμμα για το βαμβάκι και 70,4 ευρώ ανά στρέμμα για τη βιομηχανική τομάτα.

Αν και αρχικά είχε προγραμματιστεί να τεθεί σε εφαρμογή από το 2025, οι τελευταίες ανακοινώσεις του Υπουργείου το μεταθέτουν για το 2026, προκαλώντας αντιδράσεις στον αγροτικό κόσμο. Ο κ. Κόκκαλης κάνει λόγο για «σοβαρές αδυναμίες» του μέτρου, τόσο σε θεσμικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο.

Σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει δημοσιευθεί, ως έτος αναφοράς για τον υπολογισμό της μείωσης εκπομπών ορίζεται το 2025, ενώ οι παραγωγοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν πιστοποιημένα λογισμικά του ΟΠΕΚΕΠΕ για τον υπολογισμό του ανθρακικού αποτυπώματος. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο βουλευτής, δεν υπάρχουν αξιόπιστοι και δοκιμασμένοι μηχανισμοί πιστοποίησης της μείωσης κατά 20% που προβλέπεται για το πρώτο έτος εφαρμογής.

Επιπλέον, η απαίτηση να συγκρίνονται στοιχεία από προηγούμενες χρονιές δημιουργεί πρακτικά προβλήματα, ιδιαίτερα για όσους παραγωγούς έχουν ήδη επενδύσει σε πράσινες πρακτικές, όπως η χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Ο κ. Κόκκαλης υπογραμμίζει επίσης ότι τα αγροτεμάχια που θα ενταχθούν στη νέα δράση αποκλείονται από τη συμμετοχή σε άλλα οικολογικά σχήματα ή αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα, περιορίζοντας τις εναλλακτικές των παραγωγών.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι περίπου 1,2 εκατομμύρια στρέμματα, κυρίως βαμβακοκαλλιέργειες, θα παραμείνουν δεσμευμένα έως το τέλος του 2025 στο πλαίσιο της Απονιτροποίησης, γεγονός που τα καθιστά μη διαθέσιμα για το νέο μέτρο.

Ο Λαρισαίος βουλευτής προειδοποιεί ότι η ανεπαρκής προετοιμασία του μέτρου μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια πολύτιμων ενισχύσεων για τους παραγωγούς, ενώ τονίζει την ανάγκη για ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες πολιτικές, που να ενθαρρύνουν και όχι να αποτρέπουν τη συμμετοχή στον «πράσινο» μετασχηματισμό της γεωργίας.

Ο κ. Κόκκαλης καλεί τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να απαντήσει στα εξής:

1. Ποιοι είναι οι λόγοι καθυστέρησης της εφαρμογής του μέτρου;

2. Αν σκοπεύει το Υπουργείο να τροποποιήσει τις προδιαγραφές ώστε να γίνει το μέτρο ρεαλιστικό και συμβατό με άλλα μέτρα της ΚΑΠ.

3. Με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί η αξιόπιστη πιστοποίηση της μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα.

4. Αν θα υπάρξει πρόβλεψη ώστε οι συμμετέχοντες να μην αποκλείονται από άλλες ενισχύσεις.

«Οι παραγωγοί χρειάζονται σαφείς, εφαρμόσιμες και ενισχυτικές πολιτικές για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις», τονίζει ο κ. Κόκκαλης, υπογραμμίζοντας ότι το ισχύον σχέδιο «δημιουργεί ασφυκτικά πλαίσια που λειτουργούν τελικά αποτρεπτικά».

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό  Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

ΘΕΜΑ: «Μέτρο Δέσμευσης Άνθρακα: Χωρίς σχέδιο, με ασάφειες, τεχνικά κενά και  αποκλεισμούς παραγωγών»

Η γεωργοπεριβαλλοντική  Δράση Π3-70-5.1 Μείωση Αποτυπώματος Άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες, στοχεύει στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα σε δύο βασικές καλλιέργειες της χώρας: το βαμβάκι και τη βιομηχανική τομάτα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι παραγωγοί που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα λαμβάνουν ετήσια τριετή επιδότηση ύψους: 31,7 ευρώ ανά στρέμμα για το βαμβάκι και 70,4 ευρώ ανά στρέμμα για τη βιομηχανική τομάτα. Ενώ είχε προγραμματιστεί να τεθεί σε εφαρμογή από το 2025, επίσημες ανακοινώσεις μεταθέτουν την εφαρμογή του το 2026 και το πρόγραμμα φαίνεται να πάσχει ήδη από σοβαρές αδυναμίες ως προς το θεσμικό και τεχνικό του σκέλος.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, ως έτος αναφοράς για τον υπολογισμό της τιμής βάσης, με την οποία θα συγκρίνεται το ποσοστό ετήσιας μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα, ορίζεται το 2025. Οι δικαιούχοι υποχρεούνται να χρησιμοποιούν ένα από τα πιστοποιημένα από τον ΟΠΕΚΕΠΕ λογισμικά υπολογισμού του ανθρακικού αποτυπώματος για κάθε επιλέξιμη καλλιέργεια.

Προβλέπεται δέσμευση για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20% τον πρώτο χρόνο εφαρμογής και διατήρησή του στα ίδια επίπεδα τα επόμενα έτη. Ωστόσο, δεν υπάρχουν σαφείς και δοκιμασμένοι μηχανισμοί πιστοποίησης αυτής της μείωσης κατά το πρώτο έτος. Επιπλέον, η απαίτηση για σύγκριση με στοιχεία προηγούμενου έτους ενέχει πρακτικές δυσκολίες, ιδίως για τους παραγωγούς που έχουν ήδη υιοθετήσει πρακτικές όπως η χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).

Παράλληλα, τα αγροτεμάχια που θα ενταχθούν στο συγκεκριμένο μέτρο αποκλείονται από άλλα οικολογικά σχήματα και αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα συμμετοχής των παραγωγών. Επιπλέον, δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη ότι έως το τέλος του 2025, περίπου 1,2 εκατομμύρια στρέμματα –κυρίως βαμβακοκαλλιέργειες– παραμένουν δεσμευμένα στο πλαίσιο του μέτρου της Απονιτροποίησης, έκταση η οποία συνδέεται άμεσα με τη νέα προγραμματισμένη δράση.

Επειδή το θεσμικό και τεχνικό πλαίσιο του νέου Μέτρου χαρακτηρίζεται από έλλειψη σαφών και πρακτικά εφαρμόσιμων τρόπων πιστοποίησης της μείωσης εκπομπών άνθρακα, αντιφατικές απαιτήσεις που βασίζονται σε δεδομένα προηγούμενων ετών, αποκλεισμό από άλλα οικολογικά και αγροπεριβαλλοντικά μέτρα και έλλειψη ευελιξίας,

Επειδή η αναποτελεσματική προετοιμασία του Μέτρου αυτού δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους απώλειας πολύτιμων ενισχύσεων για τους παραγωγούς,

Επειδή οι παραγωγοί χρειάζονται σαφείς, εφαρμόσιμες και ενισχυτικές πολιτικές για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, χωρίς να τίθενται σε ασφυκτικά πλαίσια που λειτουργούν τελικά αποτρεπτικά.

Ερωτάται ο αρμόδιος κ. Υπουργός:

1. Ποιοι είναι οι λόγοι καθυστέρησης εφαρμογής του Μέτρου Δέσμευσης Άνθρακα για βαμβάκι και βιομηχανική ντομάτα;
2. Προτίθεται το Υπουργείο να τροποποιήσει τις προδιαγραφές του Μέτρου ώστε να καταστεί ρεαλιστικό, τεχνικά εφαρμόσιμο και συμβατό με άλλα μέτρα της ΚΑΠ;
3. Πώς προτίθεται το Υπουργείο να διασφαλίσει την πιστοποίηση της μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα με αξιόπιστο και προσβάσιμο για τους παραγωγούς τρόπο;
4. Θα υπάρξει πρόβλεψη ώστε οι παραγωγοί που θα συμμετάσχουν στο εν λόγω μέτρο να μην αποκλείονται αυτομάτως από άλλες ενισχύσεις (οικολογικά σχήματα, αγροπεριβαλλοντικά);

Ο Ερωτών Βουλευτής   

Κόκκαλης Βασίλειος