Ένα μείζον ζήτημα που αφορά χιλιάδες υποψηφίους συνταξιούχους, αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες φέρνουν Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στη Βουλή με πρωτοβουλία του βουλευτή Λάρισας, Βασίλη Κόκκαλη, με ερώτηση προς την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Οι βουλευτές ζητούν νομοθετική παρέμβαση για τη δίκαιη και ενιαία εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής των ασφαλιστικών οφειλών, όπως αυτή προβλέπεται από τον νόμο 4997/2022, επισημαίνοντας ότι σήμερα επικρατεί «ένα θολό και άδικο σύστημα» που ευνοεί τους ασυνεπείς και τιμωρεί τους συνεπείς ασφαλισμένους.
Σύμφωνα με τον νόμο 4997/2022, οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές παραγράφονται μετά από δέκα έτη. Ωστόσο, η παραγραφή αυτή διακόπτεται εφόσον υπάρξει κάποιο “γεγονός διακοπής” — όπως κοινοποίηση πράξης βεβαίωσης ή λήψη μέτρων αναγκαστικής είσπραξης.
Στην πράξη, όμως, όπως επισημαίνουν οι βουλευτές, η διακοπή εφαρμόζεται ακόμη και όταν ο ίδιος ο οφειλέτης ζητά ρύθμιση των οφειλών του ή προσφεύγει στον εξωδικαστικό μηχανισμό, αν και τέτοιες ενέργειες δεν προβλέπονται ρητά στο νόμο ως λόγοι διακοπής.
Αυτό οδηγεί σε μια παράδοξη και άδικη κατάσταση: Οι συνεπείς ασφαλισμένοι που προσπάθησαν να ρυθμίσουν τα χρέη τους χάνουν το δικαίωμα της παραγραφής, αφού η δεκαετία «μηδενίζεται» και ξεκινά από την αρχή.
Αντίθετα, όσοι δεν έκαναν καμία ενέργεια (ούτε ρύθμιση ούτε εξωδικαστική διαδικασία), ευνοούνται, καθώς η δεκαετία τρέχει απρόσκοπτα και μεγάλο μέρος των οφειλών τους παραγράφεται.
Οι βουλευτές υπενθυμίζουν ότι οι οφειλές αυτές δεν προέκυψαν τυχαία.
Πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες και αυτοαπασχολούμενοι βρέθηκαν σε οικονομική ασφυξία κατά τη διάρκεια της μνημονιακής περιόδου, αλλά και εξαιτίας της πανδημίας και της κρίσης ακρίβειας.
Αν και η ρύθμιση των 120 δόσεων του 2019 αποτέλεσε σημαντική ανάσα, δεν επαναλήφθηκε από την παρούσα κυβέρνηση. Έξι χρόνια μετά, οι συνολικές οφειλές προς τον ΕΦΚΑ έχουν εκτοξευθεί σε περίπου 50 δισ. ευρώ, καθιστώντας την ανάγκη νέας ρύθμισης πιο επιτακτική από ποτέ.
Με την Ερώτησή τους, οι βουλευτές ζητούν από το Υπουργείο Εργασίας να προχωρήσει άμεσα σε νομοθετική ρύθμιση που θα:
- Εξαιρεί ρητά από τα γεγονότα διακοπής της παραγραφής την αίτηση για ρύθμιση ή την υποβολή αίτησης στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
- Θεωρεί παραγεγραμμένες τις οφειλές για τις οποίες έχει παρέλθει η δεκαετία, ακόμη κι αν μεσολάβησε τέτοια αίτηση.
- Προβλέπει ότι ποσά που καταβλήθηκαν για οφειλές που θεωρούνται πλέον παραγεγραμμένες δεν θα αναζητούνται.
Όπως τονίζουν, «η παραγραφή είναι θεσμός που πρέπει να διασφαλίζει την ασφάλεια δικαίου και την ασφάλεια των συναλλαγών για όλους τους ασφαλισμένους».
Ζητούν δε, από την Υπουργό να απαντήσει:
- Αν προτίθεται να προχωρήσει σε νομοθετική παρέμβαση για την αποκατάσταση της αδικίας που υφίστανται οι συνεπείς οφειλέτες.
- Αν σκοπεύει να εξαιρέσει νομοθετικά τις αιτήσεις ρύθμισης και εξωδικαστικού μηχανισμού από τα γεγονότα που διακόπτουν τη δεκαετή παραγραφή.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Αθήνα, 3 Νοεμβρίου 2025
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς την Υπουργό Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης
ΘΕΜΑ: “Νομοθετική παρέμβαση για την δίκαιη εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής των οφειλών ασφαλιστικών εισφορών σε υποψηφίους συνταξιούχους, αγρότες, αυτοαπασχολούμενους”
Είναι γνωστό ότι ένα μείζονος σημασίας πρόβλημα μεγάλης μερίδας των υποψηφίων συνταξιούχων και των ελευθέρων επαγγελματιών, αγροτών και αυτοαπασχολούμενων, είναι το ζήτημα των οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες συσσωρεύτηκαν τόσο κατά την μνημονιακή περίοδο, όσο και κατόπιν με την πανδημική κρίση και την κρίση ακρίβειας, όπου μειώθηκαν δραματικά τα εισοδήματά τους από την επιχειρηματική δραστηριότητα και έτσι πολλοί ασφαλισμένοι αναγκάστηκαν είτε να αφήσουν ληξιπρόθεσμες τις ασφαλιστικές τους εισφορές είτε ακόμα και να διακόψουν την δραστηριότητά τους.
Η ρύθμιση των 120 δόσεων του νόμου 4611/2019, σύμφωνα με τον οποίο προβλεπόταν διαγραφή 85% επί των προσαυξήσεων, πρόσθετων τελών και τόκων (ή ποσοστού 100% στους αγρότες) και ρύθμιση του κεφαλαίου της οφειλής σε 120 δόσεις με ευνοϊκούς όρους, ενώ αποτέλεσε σημαντική ανακούφιση, καθώς υποψήφιοι συνταξιούχοι και αυτοαπασχολούμενοι κατάφεραν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους λαμβάνοντας σύνταξη και συνεχίζοντας την επιχειρηματική τους δραστηριότητα, εντούτοις, δε συνεχίστηκε από την παρούσα Κυβέρνηση, με συνέπεια, 6 χρόνια μετά είναι πιο αναγκαία από ποτέ μια τέτοια ρύθμιση για τους ασφαλισμένους, καθώς οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ από ασφαλιστικές εισφορές έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα νούμερα, της τάξεως των 50 δισ. Ευρώ περίπου.
Μέσα σε αυτό το δυσμενές πλαίσιο, με κυρίαρχη την έλλειψη νομοθέτησης ευνοϊκών ρυθμίσεων, προστίθενται και οι παραλείψεις και οι πλημμέλειες του κυβερνητικού σχεδιασμού, καθώς δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο, σαφές και δίκαιο σύστημα αντιμετώπισης όλων των οφειλετών. Ειδικότερα, οι οφειλέτες δεν γνωρίζουν καν το ακριβές ύψος της οφειλής τους ή τις δυνατότητες που τους προσφέρονται προκειμένου είτε να μειώσουν την οφειλή, είτε να απαλλαγούν πλήρως, ενώ υπάρχει ένα θολό και άδικο εν τέλει σύστημα παραγραφής των οφειλών των ασφαλισμένων με βάση τον πρόσφατο νόμο 4997/2022.
Σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 4997/2022, η αξίωση του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.) και των φορέων που εντάσσονται σε αυτόν για την είσπραξη απαιτήσεων από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές και των πάσης φύσεως προσθέτων τελών, τόκων, προσαυξήσεων, προστίμων και επιβαρύνσεων, καθώς και των λοιπών ποσών που συνεισπράττονται με αυτές, υπόκειται σε δεκαετή παραγραφή που αρχίζει από την πρώτη μέρα του επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία, ανεξαρτήτως του χρόνου κατά τον οποίο οι απαιτήσεις αυτές βεβαιώθηκαν.
Η παραγραφή διακόπτεται στις περιπτώσεις της παρ. 1 του άρθρου 138 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), περί του καθορισμού των περιπτώσεων διακοπής της παραγραφής των χρηματικών απαιτήσεων του Δημοσίου, καθώς και με τηνκοινοποίηση πράξης βεβαίωσης, εν ευρεία ή εν στενή έννοια, προς τον υπόχρεο.
Ειδικότερα, σύμφωνα και με την σχετική εγκύκλιο του E EFKA, η παραγραφή διακόπτεται όταν ο ΕΦΚΑ (ή το ΚΕΑΟ) ειδοποιήσει με οποιονδήποτε τρόπο τον ασφαλισμένο για την οφειλή: με δικαστικό επιμελητή/κλητήρα, επιστολή, ηλεκτρονική ειδοποίηση ή λάβει μέτρο διοικητικής εκτέλεσης για την είσπραξή της (κοινοποίηση ατομικής βεβαίωσης, κατάσχεση, πλειστηριασμός.
Μεταξύ αυτών των περιπτώσεων, που συνιστούν γεγονότα διακοπής, περιλαμβάνεται στην πράξη και η ένταξη του οφειλέτη στον εξωδικαστικό μηχανισμό που σήμερα ισχύει αλλά και σε προγενέστερο χρόνο στον νόμο Κατσέλη, με σκοπό την ρύθμιση των οφειλών τους, χωρίς όμως οι λόγοι αυτοί να προβλέπονται ρητώς στην ως άνω διάταξη που ορίζει τους λόγους διακοπής της παραγραφής απαιτήσεων του δημοσίου.
Πρακτικά, λοιπόν, δημιουργείται μια άδικη συνθήκη για πληθώρα οφειλετών, οι οποίοι επέδειξαν έμπρακτα την συνέπειά τους ως προς την αποπληρωμή των οφειλών τους και περαιτέρω την προσπάθεια για την εξακολούθηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και απασχόλησης. Για αυτή την κατηγορία οφειλετών, η αίτηση προς ρύθμιση των οφειλών τους με έναν από τους τρόπους αυτούς, λαμβάνεται ως γεγονός που διακόπτει την 10ετή παραγραφή, με συνέπεια, ο χρόνος της 10ετούς παραγραφής να διακόπτεται και εκκινεί εκ νέου. Δηλαδή, η δεκαετία της παραγραφής σταματά και εκκινεί ξανά από την αρχή από την πρώτη μέρα του επόμενου έτους απ’ αυτό που συνέβη το διακοπτικό γεγονός, δηλαδή η αίτηση ρύθμισης ή ένταξης σε εξωδικαστικό,χάνοντας το εν λόγω ευεργέτημα της παραγραφής οι συνεπείς οφειλέτες και οι εν δυνάμει συνταξιούχοι.
Αντίθετα, υπήρξε και η κατηγορία των οφειλετών που δεν προέβησαν σε αίτηση ρύθμισης ή εξωδικαστικού μηχανισμού για να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους, με αποτέλεσμα να μην έχει μεσολαβήσει για αυτή την κατηγορία το γεγονός της διακοπής, και έτσι να έχει παραγραφεί μεγάλο μέρος των οφειλών τους.
Επειδή, για να υπάρχει ουσιαστικό αποτέλεσμα από την μείωση του χρόνου παραγραφής και προκειμένου να υπάρχει μια συνολική, αναλογική και ενιαία μεταχείριση των οφειλετών ασφαλιστικών εισφορών, χωρίς να δημιουργείται άδικη και διαφορετική μεταχείριση μεταξύ της κατηγορίας εκείνης που επέδειξε συνέπεια ως προς την ρύθμιση αυτών και εκείνης της κατηγορίας που επέδειξε αδράνεια, απαιτείται με νομοθετική παρέμβαση η αποκατάσταση της αδικίας αυτής,
Επειδή, η νομοθετική παρέμβαση, πρέπει να αφορά στην οριοθέτηση των γεγονότων διακοπής της δεκαετούς παραγραφής, ώστε να εξαιρεθούν από αυτά, η αίτηση εκ μέρους του οφειλέτη, είτε για την ρύθμιση των οφειλών, είτε για την ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού και να μην θεωρούνται γεγονότα που διακόπτουν την δεκαετή παραγραφή,
Επειδή, κατόπιν τούτου, θα πρέπει οι οφειλές για τις οποίες παρήλθε ο χρόνος παραγραφής της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 4957/2022, να θεωρούνταιπαραγεγραμμένες, ακόμη και αν έχει μεσολαβήσει αίτηση του οφειλέτη προς ρύθμιση ή ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό και διέκοψε την παραγραφή. Και περαιτέρω, τα χρηματικά ποσά, που έχουν καταβληθεί για την εξόφληση οφειλών που έχουν παραγραφεί να μην αναζητούνται,
Επειδή, η παραγραφή είναι θεσμός που πρέπει να διασφαλίζει την ασφάλεια δικαίου και την ασφάλεια των συναλλαγών εν συνόλω στους ασφαλισμένους οφειλέτες.
Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
- Προτίθεται να προβεί σε νομοθετική παρέμβαση, ώστε να αρθεί η ως άνω αδικία ως προς την κατηγορία των οφειλετών ασφαλιστικών εισφορών αυτοαπασχολούμενων και αγροτών, που υπέβαλαν αίτηση για ρύθμιση και διεκόπη η δεκαετής παραγραφή;
- Προτίθεται να εξαιρέσει ρητά νομοθετικά την αίτηση προς ρύθμιση ή ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό, από τα γεγονότα που διακόπτουν το χρόνο της δεκαετούς παραγραφής, τα οποία εξάλλου δεν ορίζονται ρητώς στον ισχύοντα νόμο;
Οι Ερωτώντες Βουλευτές
Κόκκαλης Βασίλειος
Γαβρήλος Γεώργιος
Κοντοτόλη Μαρίνα
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Ξανθόπουλος Θεόφιλος
Παπαηλιού Γεώργιος
Ψυχογιός Γεώργιος
