ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ -ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Φορολογική μεταρρύθμιση για το δημογραφικό και τη μεσαία τάξη – Μέτρα στήριξης για την κοινωνία και την οικονομία»

Θέμα «Προσωρινός μηδενισμός του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) σε είδη βασικής ανάγκης και μόνιμη μείωση συντελεστών Φ.Π.Α. στα μέσα επίπεδα της Ε.Ε. – Μόνιμη μείωση συντελεστών στο σύνολο των νησιών που προβλέπονται στις εξαιρετικές περιπτώσεις της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2022/542 του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2022»

Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Μέσα στο καθεστώς κρίσης ακρίβειας που βιώνει ο ελληνικός λαός, τα έσοδα από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) εξακολουθούν να αυξάνονται αλματωδώς. Στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού 2026, τα έσοδα από Φ.Π.Α. αναμένεται να ξεπεράσουν τα 29,129 δισ. ευρώ το 2026, όταν το 2021 ήταν στα 17,293 δισ. ευρώ.     Κατά συνέπεια     , το 2026, βάσει εκτιμήσεων, τα έσοδα από Φ.Π.Α. θα έχουν σημειώσει αύξηση 68,5% από το 2021.

Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις, η Ελλάδα, το Β Τρίμηνο 2025, είναι τρίτη στην Ε.Ε. σε ποσοστό εισπράξεων φόρων επί των προϊόντων (Φ.Π.Α., Ε.Φ.Κ., κ.ο.κ.) προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.), με 14,5%. Πρόκειται για το δεύτερο ρεκόρ μεγαλύτερων εισπράξεων φόρων επί των προϊόντων ως προς το Α.Ε.Π. στην Ελλάδα από το Β Τρίμηνο του 1999.

Η Ελλάδα απέχει από τον ευρωπαϊκό Μέσο Όρο (10,3%) κατά 4,2 μονάδες του Α.Ε.Π.. Αν ο Φ.Π.Α. και ο Ε.Φ.Κ. (βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης, θέρμανσης άλλα προϊόντα) στην Ελλάδα ήταν σε μέσα ευρωπαϊκά επίπεδα, ο ελληνικός λαός θα επιβαρυνόταν με λιγότερους φόρους κατά 10,48 δισ. ευρώ (4,2% του Α.Ε.Π.). Η κυβέρνηση ωστόσο επιλέγει να ανέχεται τα υπερέσοδα σε όλο το διάστημα της κρίσης ακρίβειας. 

Στην Ελλάδα, ο Φ.Π.Α. του 9μηνου 2025 (20,4 δισ. ευρώ) έχει ήδη αυξηθεί κατά 8,7% σε σχέση με πέρυσι (18,749 δις). Το δε 9μηνο του 2025 έχει αυξηθεί κατά 7,8 δισ. ευρώ ή κατά 64% σε σχέση με το 9μηνο του 2021 (12,5 δισ. ευρώ).

Η κυβέρνηση, ταυτιζόμενη με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.), επιμένει αντιεπιστημονικά ότι η μείωση του Φ.Π.Α. δεν λειτουργεί και αυτό παρά το γεγονός ότι:

• Υπάρχουν δύο τελευταίες μελέτες που δείχνουν το αντίθετο.
• Υπήρχαν εξ αρχής τέσσερις πρώιμες μελέτες ότι η μείωση έχει ελαφρύνει τους καταναλωτές (pass through rate).
• Υπάρχει μόνο ένα πόνημα του Δ.Ν.Τ. που τις αντικρούει.

Δεν πρέπει να λησμονηθεί άλλωστε ότι ο βασικός συντελεστής Φ.Π.Α. 24% είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος στην Ευρωζώνη [μετά την Κροατία (25%)]. 

Το 2022 η εν ισχύι      Οδηγία (Ε.Ε.) 2022/542 του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2022 για την τροποποίηση των οδηγιών 2006/112/ΕΚ και (ΕΕ) 2020/285 όσον αφορά τους συντελεστές φόρου προστιθέμενης αξίας,      προέβλεπε τη δυνατότητα εφαρμογής:

• Μηδενικών συντελεστών Φ.Π.Α. ή μειωμένων συντελεστών Φ.Π.Α. (κάτω από 5%) για τρόφιμα πρώτης ανάγκης, πρώτες ύλες για τρόφιμα, νερό, φαρμακευτικά προϊόντα, μεταφορά επιβατών και μεταφορά αγαθών, παροχή και η κατασκευή κατοικιών, στο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, κατασκευή κατοικιών στο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής (άρθρο 1 της Οδηγία (Ε.Ε.) 2022/542 που τροποποιεί το άρθρο 98 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ).
• Μείωσης του Φ.Π.Α. κατά 30% στους νομούς Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου και Κυκλάδων και στα νησιά της Θάσου, των Βόρειων Σποράδων, της Σαμοθράκης και της Σκύρου (άρθρο 1 της Οδηγία (Ε.Ε.) 2022/542 που τροποποιεί το άρθρο 104 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ).

Από το 2022 και εντεύθεν, πολλά κράτη μέλη (Ιρλανδία, Κύπρος, Ισπανία, Ολλανδία, Φινλανδία, Εσθονία, Ιταλία, Λετονία, Βέλγιο, Φινλανδία, Κροατία και Πολωνία) έχουν κάνει χρήση της ευχέρειας που δίνει η Οδηγία, μειώνοντας ή προσωρινά μηδενίζοντας τον Φ.Π.Α. στα τρόφιμα, στα φάρμακα ή στην ενέργεια.

Ακόμα και στους Προϋπολογισμούς του 2026, διαφορά κράτη της Ε.Ε. εξακολουθούν να εισάγουν μέτρα ελάφρυνσης του Φ.Π.Α. επικαλούμενα την ευχέρεια της κομβικής Οδηγίας Φ.Π.Α.:

• Η Ιρλανδία προωθεί τη μείωση του Φ.Π.Α. στα τρόφιμα, στην εστίαση και στα κομμωτήρια στο 9% από 1η Ιουλίου 2026. Επίσης διατηρεί τον μειωμένο Φ.Π.Α. 9% στο φυσικό αέριο και στο ηλεκτρικό ρεύμα ως την 31η/12/2030.
• Η Κύπρος συνεχίζει την εφαρμογή του μηδενικού συντελεστή Φ.Π.Α. στα βασικά αγαθά (τρόφιμα) μέχρι το τέλος του 2025. Επίσης μειώνει τον συντελεστή Φ.Π.Α. στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, από 19% σε 9%.
• Η Λετονία εισάγει την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή Φ.Π.Α. 12% στις μικρές προμήθειες ψωμιού, γάλακτος, κρέατος πουλερικών και αυγών (01.07.2026.-30.06.2027).

Αντί η χώρα μας να εκμεταλλεύεται αυτές τις ευνοϊκές εξελίξεις σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθεσίας, πράττει το αντίθετο. Η Κομισιόν από την 31η/1/25 πήρε μέτρα κατά της Ελλάδας για την αποτυχία πλήρους ενσωμάτωσης της Οδηγίας (με υποχρεωτική εφαρμογή την 1η/1/25) που αφορά την ελάφρυνση του Φ.Π.Α. σε νοικοκυριά, στις μικρές επιχειρήσεις και στα νησιά.

Για τους παραπάνω λόγους και λόγω της αδήριτης ανάγκης της μείωσης του υπερβολικού βάρους των άδικων έμμεσων φόρων, με την παρούσα τροπολογία επαναφέρονται τα κοστολογημένα μέτρα που από τον Μάιο του 2024 είχαν εισαχθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία με πρόταση Νόμου στη Βουλή και κοστολογηθεί από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.

Συγκεκριμένα προτείνεται:

• Ο προσωρινός μηδενισμός του Φ.Π.Α. σε τρόφιμα και βασικά αγαθά από 1/12/2025 έως και 31/5/2026.
• Η μόνιμη μείωση του βασικού συντελεστή Φ.Π.Α. κατά 3 μονάδες, του μειωμένου συντελεστή κατά 2 μονάδες και του υπερμειωμένου κατά μία μονάδα
• Η μόνιμη μείωση του Φ.Π.Α. κατά 30% στα νησιά των Νομών Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου και Κυκλάδων και στα νησιά της Θάσου, των Βόρειων Σποράδων, της Σαμοθράκης και της Σκύρου. Κατά πλήρη εφαρμογή του άρθρου 1 της Οδηγία (Ε.Ε.) 2022/542 που τροποποιεί το άρθρο 104 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ.

Β. ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ-ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Άρθρο ….     Μηδενισμός Φ.Π.Α. για συγκεκριμένα προϊόντα βασικής ανάγκης

Στο άρθρο 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Κώδικας Φ.Π.Α., ν. 5144/2024, Α΄ 162) προστίθεται παράγραφος 1Α ως κάτωθι:

«1Α. Κατ΄ εξαίρεση για τα ακόλουθα είδη του παραρτήματος ΙΙΙ του παρόντος Κώδικα, ο συντελεστής του φόρου ορίζεται σε μηδέν τοις εκατό (0%):

1.Κρέατα και παραπροϊόντα σφαγείων, βρώσιμα (Δ.Κ. 0201, 0202, 0203, 0204, 0205, 0206, 0207, 0208, 0209, 0210).

2. Γάλα και προϊόντα γαλακτοκομίας. Αυγά πτηνών. Μέλι φυσικό. Προϊόντα βρώσιμα ζωικής προέλευσης που δεν κατονομάζονται αλλού (Δ.Κ. 0401, 0402, 0403, 0404, 0405, 0406, 0407, 0408, 0409, 0410).

3. Λαχανικά, φυτά, ρίζες και κόνδυλοι, βρώσιμα (Δ.Κ. 0701, 0702, 0703, 0704, 0705, 0706, 0707, 0708, 0709, 0710, 0711, 0712, 0713, 0714).

4. Δημητριακά (Δ.Κ. 1001, 1002, 1003, 1004, 1005, 1006, 1007, 1008).

5. Προϊόντα αλευροποιίας. Άμυλα κάθε είδους (Δ.Κ. 1101, 1102, 1103,1104, 1105, 1106, ΕΧ 1108).

6. Ελαιόλαδο και τα κλάσματά του, έστω και εξευγενισμένα, αλλά όχι χημικώς μετασχηματισμένα. Άλλα λάδια και τα κλάσματά τους, που παίρνονται αποκλειστικά από ελιές, έστω και εξευγενισμένα, αλλά όχι χημικώς μετασχηματισμένα και μείγματα από αυτά τα λάδια ή τα κλάσματα με λάδια ή κλάσματα της Δ.Κ. 1509 (Δ.Κ. 1509, 1510). Σογιέλαιο, αραχιδέλαιο, λάδι ηλιοτρόπιου (ηλιανθέλαιο), λάδι βαμβακιού (βαμβακέλαιο), καλαμποκέλαιο, σησαμέλαιο και τα κλάσματά τους, έστω και εξευγενισμένα αλλά όχι χημικώς μετασχηματισμένα (Δ.Κ. 1507, 1508, ΕΧ 1512, ΕΧ 1515).

7. Είδη για τη βρεφική ασφάλεια και προστασία, ήτοι απορροφητικές πάνες για βρέφη, από κάθε ύλη (Δ.Κ. Ε.Χ. 9619) Παρασκευάσματα για τη διατροφή των παιδιών, συσκευασμένα για τη λιανική πώληση (ΔΚ. ΕΧ 1901).

Η παρούσα ισχύει από 1/12/2025 έως 31/5/2026.»

Άρθρο….     Μόνιμη μείωση συντελεστών Φ.Π.Α. στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η παράγραφος 1 του άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Κώδικας Φ.Π.Α., ν. 5144/2024, Α΄ 162) τροποποιείται ως εξής:

«1. Ο συντελεστής του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) ορίζεται σε είκοσι ένα τοις εκατό (21%) στη φορολογητέα αξία.

Για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα III του παρόντος, ο συντελεστής του φόρου ορίζεται σε έντεκα τοις εκατό (11%).

Για τα αγαθά και τις υπηρεσίες για τα οποία υπάρχει ειδική πρόβλεψη στο Παράρτημα III του παρόντος, ο συντελεστής του φόρου ορίζεται σε πέντε τοις εκατό (5%) και σε τέσσερα τοις εκατό (4%) κατά περίπτωση.

Ο συντελεστής Φ.Π.Α. που ορίζεται για τα αγαθά και τις υπηρεσίες του Παραρτήματος III δεν εφαρμόζεται στις ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες, με την εξαίρεση εκείνων που εμπίπτουν στην παρ. 8 του Κεφαλαίου Β’. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ του Παραρτήματος III. Η διάταξη της παρούσας παραγράφου ισχύει από 1/6/2026.

Κατ’ εξαίρεση, για τα εμβόλια της ΔΚ ΕΧ 3002 κατά του κορωνοϊού COVID-19, που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή από τα κράτη μέλη, ο συντελεστής του φόρου ορίζεται σε μηδέν τοις εκατό (0%).

Οι μειωμένοι συντελεστές που αναφέρονται στο δεύτερο και τρίτο εδάφιο, δεν εφαρμόζονται στις παραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής, συλλεκτικής ή αρχαιολογικής αξίας, στις οποίες εφαρμόζεται το ειδικό καθεστώς των άρθρων 52 και 53.»

Άρθρο……     Μόνιμη μείωση Φ.Π.Α. κατά 30% στα νησιά που προβλέπονται στις εξαιρετικές περιπτώσεις της Οδηγίας του ΦΠΑ

Η παρ.4 του Άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Κώδικας Φ.Π.Α., ν. 5144/2024, Α΄ 162) αντικαθίσταται με την πλήρη πρόβλεψη της παραγράφου 2 του Άρθρου 104 της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2006/112/ΕΚ (όπως τροποποιήθηκε από την Οδηγία 2022/542/ΕΚ) ως εξής:

«4.Απο την 1/1/2026 μειώνονται κατά 30% οι συντελεστές του ΦΠΑ της παρ.1 του παρόντος Άρθρου:

Α) στους Νομούς Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου και Κυκλάδων. Β) στα νησιά της Θάσου, των Βόρειων Σποράδων, της Σαμοθράκης και της Σκύρου».

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΟΜΕΝΩΝ Ή ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ

Αθήνα,  05 Νοεμβρίου 2025

Οι προτείνοντες βουλευτές

Φάμελλος Σωκράτης

Καλαματιανός Διονύσης

Παππάς Νικόλαος

Μαμουλάκης Χάρης

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Γεροβασίλη Όλγα

Καραμέρος Γιώργος

Κόκκαλης Βασίλης

Μπάρκας Κωνσταντίνος

Ακρίτα Έλενα

Βέττα Καλλιόπη

Γαβρήλος Γιώργος

Γιαννούλης Χρήστος

Δούρου Ειρήνη

Ζαμπάρας Μιλτιάδης

Κασιμάτη Νίνα

Κεδίκογλου Συμεών

Κοντοτόλη Μαρίνα

Νοτοπούλου Κατερίνα

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Παπαηλιού Γιώργος

Πολάκης Παύλος

Τσαπανίδου Πόπη

Ψυχογιός Γιώργος