Του Μένιου Αϊδίνη

Τρεις σύντομες παρατηρήσεις που στόχο έχουν να τονίσουν ζητήματα που βάζουν οι Θέσεις.

1. Ζήτημα θεωρίας

Η πορεία προς τον σοσιαλισμό είναι μια πορεία προς έναν άγνωστο τόπο. Η πολυπλοκότητά της και η διάρκειά της είναι αδύνατον να προβλεφθούν. Οι Θέσεις, εκτιμώντας τις ιστορικές εμπειρίες που αφορούν τις προσπάθειες εφαρμογής του σοσιαλισμού αναφέρουν: «τα δυο ρεύματα (…) Σοσιαλδημοκρατικό (…) Κομμουνιστικό (…) απέτυχαν να κάνουν πράξη το όραμα της κοινωνικής και ανθρώπινης απελευθέρωσης. Η κατάρρευση του ‘υπαρκτού σοσιαλισμού’ (…) οδήγησε σε κρίση το σύνολο της Αριστεράς ανεξαρτήτως των κομματικών της εκφράσεων».

Οι ηγεσίες αυτές δεν κατάφεραν να αποδώσουν τα προσδοκώμενα από τους λαούς τους και γι’ αυτό δεν άντεξαν την πίεση του καπιταλισμού. Σήμερα είναι ιστορικές παρενθέσεις από τις οποίες μπορούμε να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα.

* Γιατί αφομοιώθηκαν, κατέρρευσαν ή μεταλλάχθηκαν (π.χ. Κίνα) αυτές οι εξουσίες;

* Γιατί λαϊκές μάζες εγκαταλείπουν την Αριστερά και χειραγωγούνται από εθνικιστές και φασίστες;

* Γιατί έχασε την ελκτική της δύναμη η Αριστερά παρότι αγωνίζεται ενάντια στη λιτότητα και τον αυταρχισμό;

Αυτά είναι μόνο κάποια από τα ερωτήματα που ανακύπτουν. Δυστυχώς αυτή η ιστορική πραγματικότητα μας πείθει πως ο σοσιαλισμός δεν υπήρξε. Ως αποτέλεσμα, έχουμε την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού στον πλανήτη και τις εκ νέου εμφανίσεις εθνικιστών και φασιστών.

Προτείνω ο ΣΥΡΙΖΑ, σε συνεργασία με το ΚΕΑ, να βάλει προς συζήτηση το σοβαρό ζήτημα της θεωρίας, γιατί οι επιμέρους έως σήμερα προσεγγίσεις δεν επαρκούν. Το πρόβλημα φυσικά δεν είναι μόνο θεωρητικό, είναι και τι ιδεολογικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες αναπτύσσουμε σε συνάρθρωση με τα κοινωνικά κινήματα. Η θεωρία του σοσιαλισμού πρέπει να «επαναθεμελιωθεί» με «σύγχρονους όρους», γιατί ο σοσιαλισμός δεν είναι μια ανεφάρμοστη δογματική ουτοπία ή ένα αποτυχημένο πολιτικό σύστημα που εφαρμόστηκε, είναι μια εφικτή ιστορική αναγκαιότητα ανοιχτή στον άνθρωπο και το μέλλον του.

2. Συμμετοχικός σοσιαλισμός

Επειδή στον σύγχρονο κόσμο οι έννοιες Δημοκρατία και ελευθερία έχουν κακοποιηθεί, θεωρώ ότι το να λέμε πως αγωνιζόμαστε: “για σοσιαλισμό με Δημοκρατία και ελευθερία» δεν αρκεί. Νομίζω ότι εάν προσθέσουμε και την έννοια συμμετοχή, θα έχουμε έναν πιο σαφή προσδιορισμό της ουσίας του σοσιαλισμού.

Η έννοια συμμετοχή βέβαια είναι διάσπαρτη στις Θέσεις, μπαίνει όμως αποσπασματικά και όχι ως γενικός προσδιορισμός του σοσιαλισμού. Ιστορικά, όπου και για όσο υπήρξε ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στα πολιτικά δρώμενα, τα αποτελέσματα ήταν εξαιρετικά. Το πρόβλημα είναι πως αυτή η συμμετοχή ήταν προσωρινή γιατί εκτοπιζόταν από κομματικές γραφειοκρατίες. Είναι αυτονόητο πως δεν μπορούμε πλέον να φανταστούμε τον Σοσιαλισμό χωρίς Δημοκρατία, ελευθερία και ουσιαστική θεσμοθετημένη συμμετοχή των πολιτών.
Ο σοσιαλισμός ή θα είναι συμμετοχικός ή δεν θα υπάρξει

3. Παράλληλο πρόγραμμα και ΣΥΡΙΖΑ

Το τρίτο Μνημόνιο, ως αποτέλεσμα εκβιασμών, προφανώς δεν επιλύει προβλήματα που συσσώρευσαν τα δυο προηγούμενα. Η κυβέρνηση, παρά τις δεσμεύσεις του Μνημονίου, προσπαθεί με το παράλληλο πρόγραμμα να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση χαράσσοντας έτσι και τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Η ενίσχυση και η ένταξη του παράλληλου προγράμματος σε ένα ευρύτερο πολιτικό σχέδιο που θα μας οδηγήσει σε βαθιές ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις και μετασχηματισμούς μπορεί να μας βγάλει από τα ερείπια των Μνημονίων.

Στις μάχες που θα δοθούν εναντίον του διεφθαρμένου παλαιού συστήματος ο διάλογος και ο κοινός αγώνας με άλλες πολιτικές δυνάμεις που έχουν τον ίδιο στόχο θα ανανεώσει και θα διευρύνει τις συμμαχίες μας. Σε αυτόν τον δύσβατο δρόμο, ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κόμμα των μελών του και όχι ως γραφειοκρατικός οργανισμός, θα πρέπει να ενεργοποιηθεί συλλογικά, με μέθοδο, για την υλοποίηση του προγράμματός του.

 
* Ο Μένιος Αϊδίνης είναι φίλος της Οργάνωσης Μελών ΣΥΡΙΖΑ Αγίας Παρασκευής