Του Στάθη Τραχανατζή

Γνωρίζουμε όλοι, γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ υπέγραψε την συμφωνία-μνημόνιο το 2015. Ήταν ένας μονόδρομος, που η αποφυγή του θα οδηγούσε σε χειρότερα αποτελέσματα. Υποστηρίζω μονότονα, τον τελευταίο 1,5 χρόνο, ότι η μάχη για τα Εργασιακά τόσο για τα Συνδικάτα όσο και για τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι η μητέρα των μαχών σε σχέση με άλλα ζητήματα, που αφορούν τους εργαζόμενους. Το ασφαλιστικό,το φορολογικό οι ιδιωτικοποιήσεις ήταν προβλήματα και θέματα, σημαντικά. Οι λύσεις που δώσαμε αναμφισβήτητα, κοστίζουν σήμερα σε εργαζόμενους και συνταξιούχους. Αλλά με σιγουριά θα μπορούσαν οι αλλαγές να ήταν πιο επώδυνες, από αυτές που έγιναν τελικά. Το εργασιακό όμως αφορά κάτι ποιο σημαντικό από τα προηγούμενα. Αφορά το δημοκρατικό δικαίωμα των συνδικάτων και των εργαζομένων να διεκδικούν. Η πολιτική της απαγόρευσης της διεκδίκησης είναι μια αντί-ευρωπαϊκή πολιτική. Μιας Ευρώπης όμως που τα τελευταία 15 χρόνια, τα κοινωνικά της χαρακτηριστικά είναι πλέον δυσδιάκριτα. Αυτό είναι μια παραδοχή, που την επιβεβαιώνουν και οι λεγόμενες «βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές και πολιτικές». Γι’ αυτό και η επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ να δίνει μάχες και ανοίγει δρόμους συζήτησης και δράσης με ευρύτερες δυνάμεις (ακόμα και με αυτές που διαφωνεί, όπως αυτές της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας) στην Ελλάδα και την Ευρώπη, είναι μια αριστερή ριζοσπαστική πολιτική. Μια πολιτική με συγκεκριμένους στόχους που δεν παρακολουθεί τα γεγονότα αλλά προσπαθεί, δρα, συζητά, δημιουργεί ρήξεις, αγωνίζεται με πράξεις να αλλάξει τη νεοφιλελεύθερη πορεία της Ευρώπης.

Mε το 1ο και 2ο μνημόνιο στην Ελλάδα καταργήθηκε στην ουσία το δικαίωμα των συνδικάτων να διαβουλεύονται και να διεκδικούν, από τις δυνάμεις της εργοδοσίας, μέσα σε ένα εξαιρετικά προβληματικό περιβάλλον που οι τιμές των προϊόντων αυξήθηκαν, οι ελαστικές σχέσεις εργασίας έχουν πολλαπλασιαστεί, η ανεργία είναι πλέον μέσα σε κάθε σπίτι. Μπήκαν στον «γύψο» του νεοφιλελευθερισμού μια σειρά από εργασιακά δικαιώματα με πάνω από όλα, αυτό της διαπραγμάτευσης και της διεκδίκησης Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας σε εθνικό και κλαδικό επίπεδο. Βάθυνε περισσότερο η απαξίωση της συνδικαλιστικής δράσης που είχε αρχίσει πολύ πριν την εφαρμογή των μνημονιακών πολιτικών, λόγω των γνωστών παθογενειών των συνδικάτων. Σε αυτές συνετέλεσαν διαχρονικά, εκτός από τις δυνάμεις του ΠΑΣΚΕ, της ΔΑΚΕ, ΠΑΜΕ, και οι δυνάμεις της συνδικαλιστικής ριζοσπαστικής αριστεράς.

Το αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών είναι να έχει πραγματοποιηθεί τα τελευταία 6 χρόνια, το μεγαλύτερο στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, ριφιφί στα εισοδήματα των ασθενέστερων κοινωνικών τάξεων τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτών των κοινωνικών στρωμάτων που στήριξαν-ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογικές αναμετρήσεις του τελευταίου 1,5 χρόνου, με μια καθαρά ταξική ψήφο. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να την παραβλέψουμε. Δεν μπορούμε να την διαχειριστούμε προβάλλοντας τα θετικά αποτελέσματα που έχει η κυβερνητική πολιτική σε μια σειρά άλλους τομείς. Δεν μπορούμε να την σκεπάσουμε, προβάλλοντας τον αγώνα που δίνουμε απέναντι στη διαπλοκή και τη μιντιοκρατία.

Η πολιτική του ριφιφί που πραγματοποίησαν, μέσα από τις εφαρμοστέες πολιτικές, οι δυνάμεις του κεφαλαίου στα εισοδήματα των δυνάμεων της εργασίας, δεν απαντάται με γενικόλογες διακηρύξεις περί της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Δεν θα λυθεί όμως, μόνον, μέσα από την ψήφιση ενός νέου νόμου για τα εργασιακά. Απαιτεί συγκροτημένη πολιτική για τη μείωση της ανεργίας, η οποία έχει παρουσιάσει μια μικρή μείωση. Αναλαμβάνουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν τον τελευταίο 1,5 χρόνο για τις καθυστερήσεις που έχουν υπάρξει έως σήμερα. Η καταστροφή που έχει συντελεστεί, έχει συγκεκριμένους πολιτικούς μέντορες και πολιτικές δυνάμεις που δεν μπορούν σήμερα να ομιλούν για τα εργασιακά. Ομιλούν όμως πατώντας πάνω στις δικές μας ευθύνες του τελευταίου 1,5 χρόνου. Εμείς δεν είμαστε οι υπεύθυνοι της ψήφισης αυτών των ακραίων νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αλλά είμαστε υπεύθυνοι γιατί δεν τις αλλάξαμε μέχρι σήμερα. Όσο ο χρόνος περνά και δεν αλλάζει τίποτα στο θέμα των συλλογικών συμβάσεων, τόσο θα δυσκολεύει η λύση του προβλήματος και τόσο ο «λογαριασμός» που πληρώνουν οι εργαζόμενοι θα μεγαλώνει, σε μια εποχή που η κυβέρνηση είναι αναγκασμένη να μην χαλαρώνει την φορολόγηση ούτε και αυτών των λαϊκών στρωμάτων της κοινωνίας. Ο «λογαριασμός» αυτός σήμερα θα πιστωθεί και στον ΣΥΡΙΖΑ. Εκτός από την αξιολόγηση των θεσμών, να μας ενδιαφέρει με την ίδια ευθύνη-σοβαρότητα και η λαϊκή αξιολόγηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να εργαστεί και να δράσει σε όλα τα επίπεδα για να έρθει η εποχή της «μεταπολίτευσης» των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Να γίνει αυτή η μάχη η αρχή της διαδικασίας του απεγκλωβισμού από τα μνημόνια.

 
Ο ρόλος του ΣΕΒ

Δεν μου έκαναν καμία εντύπωση τα ήξεις–αφήξεις του ΣΕΒ, σχετικά με τις εξελίξεις και τη διαπραγμάτευση για τα εργασιακά. Αντίθετα, θα ήταν έκπληξη να ήταν τα πράγματα τόσο ειδυλλιακά, αταξικά…, και σε μια κόλα χαρτί να συμφωνούσαν ουσιαστικά σε όλα οι κοινωνικοί ανταγωνιστές, ενόψει της διαπραγμάτευσης. Η προσπάθεια να υπάρχει μίνιμουμ σύγκλισης ήταν εξαιρετική και σε όσους δούλεψαν γι’ αυτήν πρέπει να τους δώσουμε τα εύσημά μας. Έτσι και αλλιώς όμως, δεν μπορούμε να έχουμε αυταπάτες. Ο ρόλος του ΣΕΒ ήταν και είναι συγκεκριμένος. Έδρασε αποτελεσματικά στην «χειρουργικής» ακρίβειας επιχείρηση κατάργησης εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων, σε όλα τα Μνημόνια. Δεν ξέρω, εκτός από τις ενδείξεις των συνδικάτων, αν υπάρχουν και αποδείξεις για την βοήθειά του, στην συγγραφή τού Α και Β μνημονίου, αλλά είναι σίγουρο ότι αν κρεμούσε ένα πανό έξω από τα γραφεία του, για την περίοδο 2010-2015, το σύνθημα που θα έγραφε θα ήταν: «Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΡΑ ΔΙΚΑΙΩΝΕΤΑΙ – ΝΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ». Ελπίζω ότι αυτήν την εκ νέου πολιτική επιβεβαίωση, στις κοινωνικές δυνάμεις που εκπροσωπεί ο ΣΕΒ, που έχουν και ευθύνες για την σημερινή κατάσταση, δεν θα την ξαναδώσει και η σημερινή κυβέρνηση.

 
Η Κυβέρνηση

Ακούγοντας τους εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης, να μας πληροφορούν ότι θα δώσουν μάχη για τα ζητήματα που θα τεθούν (άλλα από τους θεσμούς και άλλα από την ίδια) στις διαπραγματεύσεις, όπως τις ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ, τις ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ, και το θέμα της ΚΗΡΥΞΗΣ των ΑΠΕΡΓΙΩΝ, κρατάμε μικρό καλάθι. Όχι τόσο για την διαπραγματευτική ικανότητα και την εκφρασμένη θέληση της ελληνικής πλευράς, αλλά για την αποδεδειγμένη ικανότητα του νεοφιλελεύθερου φονταμενταλισμού, του ΔΝΤ και των κυρίαρχων πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων της Ε.Ε.

Α. ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

Οι δυνάμεις του παλιού πολιτικού συστήματος αλλά και οι δυνάμεις του κεφαλαίου ασκούσαν κριτική στην Αριστερά πριν 30 χρόνια για επικίνδυνο… κρατισμό. Τα τελευταία 6 χρόνια όμως, οι ίδιες δυνάμεις εμπνεύστηκαν, ψήφισαν, υποστήριξαν το «νέο σταλινικό» μοντέλο να αποφασίζεται ο κατώτατος μισθός από την κυβέρνηση, και τα συνδικάτα να έχουν μεταβληθεί σε εξωραϊστικούς συλλόγους. Δεν μπορούμε να ανεχτούμε αυτήν την κατάσταση. Δεν μπορούμε να μην αποφασίζονται και οι μισθοί, τα επιδόματα μέσα από τις διαπραγματεύσεις των κοινωνικών οργανώσεων των Εργαζομένων και Εργοδοτών. Δεν μπορούμε να μην επαναφέρουμε τον ρόλο του ΟΜΕΔ στην κανονικότητα. Δεν μπορούμε να μην επαναφέρουμε την επεκτασιμότητα των ΣΣΕ. Δεν μπορούμε να υποχωρήσουμε από την ψήφιση, του σχεδίου Νόμου Σκουρλέτη, του οποίου, όμως, σήμερα η ψήφισή του δεν φτάνει για να αποκαταστήσει την καταστροφή, αν δεν ληφθούν και επιπλέον μέτρα.

Β. ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ

Δεν μπορούμε να βοηθήσουμε στην απελευθέρωσή τους ή στην αύξηση του μηνιαίου ορίου τους -όχι μόνο για ιδεολογικούς λόγους αλλά και για ουσιαστικούς. Οι αλλαγές που έγιναν από 2000-2005 δεν μας έδειξαν ότι αυτές δεν οδήγησαν στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Το μόνο αποτέλεσμα που είχαμε ήταν να ωφεληθούν ορισμένοι επιχειρηματίες, είχαν δεν είχαν πρόβλημα, να “καθαρίσουν” πιο εύκολα και πιο οικονομικά χιλιάδες εργαζόμενους. Δεν μπορούμε επίσης να αλλάξουμε τη σύνθεση του φορέα που πρέπει να είναι το ΑΣΕ (Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας ) από το να αποφασίζει για την άδεια που χρειάζεται μια επιχείρηση για να πραγματοποιήσει ομαδικές απολύσεις. Δεν μπορούμε να αναζητούμε νέους φορείς που θα το αντικαταστήσουν.

Γ. ΚΗΡΥΞΗ ΑΠΕΡΓΙΩΝ

Γνωρίζουμε όλοι, άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο, τις παθογένειες που έχουν τα ελληνικά συνδικάτα και τις ευθύνες που υπάρχουν. Αλλά το να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε αποσπασματικά και με συνοπτικές διαδικασίες τον τρόπο λήψης απόφασης απεργιών από τα συνδικάτα, δεν έχει, όχι μόνο σχέση με τις αξίες μας αλλά ούτε με την πρακτική του σάπιου αστικού πολιτικού συστήματος που κυβέρνησε όλα τα προηγούμενα χρόνια. Δεν μπορούμε εμείς να συμφωνήσουμε με τέτοιες αποφάσεις.
Το τελευταίο διάστημα παρακολουθώ ορισμένους στην κυβέρνηση και στον ΣΥΡΙΖΑ να έχουν μπει σε έναΝ ολισθηρό δρόμο, να θέλουν να μιμηθούν το παλιό πολιτικό σύστημα και να στοχοποιούν στην ουσία τα συνδικάτα, αντί να ανοίξουν πόλεμο με τις παθογένειες που έχουν αλλά και με αυτούς που τις εκφράζουν. Δεν θα ήθελα να μην βάλουμε την σφραγίδα μας και ιδιαίτερα σε θέματα και νοοτροπίες που πρέπει να αλλάξουν. Ο τελικός μας όμως στόχος πρέπει να είναι η ενδυνάμωση της συνδικαλιστικής δράσης και όχι η ακόμα μεγαλύτερη συρρίκνωσή της. Έτσι θα πρότεινα να είναι πιο προσεκτικοί ιδιαίτερα για θέματα όσοι, δεν τα γνωρίζουν γιατί δεν τα έχουν ζήσει ποτέ.

ΤΑ «ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ» του ΣΥΡΙΖΑ

Πώς δραστηριοποιήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ όλο αυτό το διάστημα του 1,5 χρόνου. Πώς προετοίμασε τα μέλη, τους ψηφοφόρους του, την κοινωνία; Ένα κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς δεν μπορεί να δρα μόνον κατά την περίοδο της προεκλογικής περιόδου. Έχει υποχρέωση και καθήκον:

1. Να συζητά στο εσωτερικό του, σε μια ιδιαίτερη πολιτική εποχή με πυκνές και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Ωραία λοιπόν, η κυβέρνηση ήταν απασχολημένη με την διαπραγμάτευση. Το κόμμα; Απλά παρακολουθούσε. Δεν θα μπορούσαμε να οργανώσουμε εντός του ΣΥΡΙΖΑ (και δεν εννοώ μόνον σε κάποιο τμήμα της ΚΠΕ) όλο αυτό το προηγούμενο διάστημα μια συζήτηση για την δημιουργία μιας «ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ για την ΕΡΓΑΣΙΑ»; Μιας ενιαίας δηλαδή συζήτησης για τα θέματα των Συλλογικών Συμβάσεων, της Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, της Ανεργίας, της Καινοτομίας, της Ανεπάρκειας των Κινημάτων; Όλα τα παραπάνω φαίνονται αυτοτελή αλλά έχουν περισσότερη συνάφεια μεταξύ τους από αυτήν που φανταζόμαστε.

2. Να συζητά καθημερινά με την κοινωνία και να βρίσκεται εντός αυτής.

3. Να οργανώσει τα μέλη, τους ψηφοφόρους του, να συμβάλει στη δράση και στην αναγέννηση των κοινωνικών κινημάτων που αποτελούν τις «μπαταρίες» του.

 
Δεν έχουμε να παρουσιάσουμε επιτυχημένο έργο στον τομέα αυτό.

Αν δεν συζητήσουμε, για την συμβολή μας στα συνδικάτα τον τελευταίο 1,5 χρόνο, παρακολουθούμε ένα συντηρητικό φοβικό σύνδρομο να εκφωνήσουμε το δικό μας πολιτικό αφήγημα και να οργανώσουμε την δική μας συμβολή στα συνδικάτα ξεκινώντας από την αρχή και βγάζοντας τις δυνάμεις μας, από το κάδρο του παλιού σάπιου, εργοδοτικού, αναθετικού, κυβερνητικού συνδικαλισμού.

Παρακολουθούμε στην χαοτική παρέμβαση μας σαν κόμμα στα συνδικάτα, μια προσπάθεια άσκησης πολιτικής παρέμβασης, εκτός κεντρικού πολιτικού σχεδίου ΣΥΡΙΖΑ, που αν αποτελούσε κεντρική πολιτική επιλογή μας, θα ήμασταν ακόμα στην εποχή του 3%.

Παρακολουθούμε απόπειρα να δεθούν και πάλι οι συνδικαλιστικές μας δυνάμεις σε ένα αποτυχημένο πολιτικό σχέδιο με σκοπό να εξυπηρετηθούν φιλοδοξίες που αφορούν την εσωκομματική «κουζίνα». Να εξυπηρετηθούν φιλοδοξίες μελών και στελεχών του κομματικού σωλήνα που μπερδεύουν τις νεανικές εξεγερσιακές ονειρώξεις τους με την καθημερινή δύσκολη συστηματική συμβολή μας στα συνδικάτα. Οι «συναλλαγές» και η κοινή συμπόρευση συνδικαλιστών του ΣΥΡΙΖΑ στον ιδιωτικό τομέα, τον τελευταίο 1,5 χρόνο, με τις γνωστές πόρνες του συνδικαλισμού, τα delivery boy της εργοδοσίας, τους άεργους συνδικαλιστές, τους παράγοντες συνδικαλιστές, τους συνδικαλιστές που είναι «εργαζόμενοι» στα πολιτικά κόμματα, τους ψευδοταξικούς συνδικαλιστές της ΛΑΕ, που πίσω από έναν μακροχρόνιο ψευδοταξικό βερμπαλιστικό λόγο προσπαθούν να κρύψουν την πολιτική και οργανωτική ανικανότητα τους, δεν βοηθά ούτε τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά πάνω από όλα δεν βοηθούν τα συνδικάτα. Οι υποκλίσεις σε αυτούς που δεν μπορούν να οργανώσουν εδώ και 20 χρόνια μια κινηματική δράση, δεν είχαν τη χαρά να συμβάλουν στην ένωση των εργαζομένων με σκοπό να διεκδικήσουν, η σύμπλευση με αυτούς, που ο κόσμος τούς έχει κατατάξει στην φωνή του αφεντικού μέσα στην επιχείρηση ή και στον κλάδο της οικονομίας, τοποθετεί τον ΣΥΡΙΖΑ στο κάδρο του παλιού και διεφθαρμένου συνδικαλισμού. Αυτές οι τακτικές απωθούν την μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων, δεν βοηθούν στην συσπείρωση τους στην σημερινή εποχή, που θα έπρεπε να είναι περισσότερο από ποτέ δυνατή και ισχυρή. Οι εξελίξεις στα εργασιακά θα αποδείξουν, αν όλα τα παραπάνω ήταν κινήσεις «άγνοιας»…, ή η συνήθης διαχρονική έλλειψη ενδιαφέροντος του ΣΥΡΙΖΑ για τα εργασιακά και την ευκαιρία να συμβάλει στην αναγέννηση ενός ισχυρού συνδικαλιστικού κινήματος ή τελικά μια στοχευμένη ενέργεια φόβου γι’ αυτήν την αναγέννηση.

Μια ενδεχόμενη αποτυχία των διαπραγματεύσεων για τα εργασιακά με τους εκπροσώπους των θεσμών πρέπει, σταθμίζοντας και άλλους ευρύτερους λόγους, να σημαίνει προσφυγή στις κάλπες εγκαλώντας τις άλλες πολιτικές δυνάμεις να πάρουν θέση επί των δικών μας θέσεων και προτάσεων αλλά και επί των δικών τους πεπραγμένων κυβερνητικών ή μη. Να διατυπώσουν ανοιχτά τις θέσεις τους, πώς βλέπουν τη συμμετοχή της εργασίας στην παραγωγική ανάπτυξη της χώρας. Αποτελεί μια πολιτική κίνηση-μήνυμα σε όλους τους εργαζόμενους της Ευρώπης ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα βοηθήσει να γίνει η Ελλάδα ένα παράδειγμα ανάπτυξης μέσα από την εξαθλίωση των εργαζομένων και των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων τους.

Δεν θα πρέπει να κάνουμε καμία άλλη «ανοησία» σε αυτό το ζήτημα παρά μόνον να οδηγήσουμε τη χώρα σε εκλογές στέλνοντας μήνυμα σε όλους Έλληνες πολίτες αλλά και τους ευρωπαίους εργαζόμενους ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ήρθε για να μείνει και να συμβάλλει αποφασιστικά στην επιστροφή της κοινωνικής Ευρώπης. Και αυτήν την ενδεχόμενη εκλογική μάχη ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί και πάλι να την κερδίσει!

*Ο Στάθης Τραχανατζής είναι μέλος της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ, μέλος της Γραμματείας του Τμήματος Εργατικής Πολιτικής της ΚΠΕ του ΣΥΡΙΖΑ, συνδικαλιστής