Το επιτυχημένο και αναγνωρισμένο διεθνώς εδώ και 40 χρόνια εθνικό σύστημα απεξάρτησης της χώρας μας δεν υφίσταται πλέον. Ο τρόπος λειτουργίας, η ταυτότητα, η  φιλοσοφία ακόμα και το ίδιο το όνομα των δομών απεξάρτησης εξαφανίστηκαν μέσα σε μια μέρα μετά από πρόσφατη απόφαση του Προέδρου του ΔΣ του Ε.Ο.Π.Α.Ε. ο οποίος επιβάλλει αυθαίρετα και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση την συγχώνευση των υπηρεσιών των δομών απεξάρτησης, μ’ έναν τρόπο πρόχειρο και ισοπεδωτικό, χωρίς μελέτη και επιστημονική τεκμηρίωση δημιουργώντας χάος και διάλυση. 

Για την  απορρύθμιση και υποβάθμιση των δομών απεξάρτησης που η Κυβέρνηση μεθοδεύει εδώ και ένα χρόνο μετά την ψήφιση του αδιάντροπου νόμου 5129/2024 με τον τίτλο «Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης», εν μέσω θέρους και με έντονες αντιδράσεις από τους εργαζόμενους και τις οικογένειες των εξαρτημένων, κατέθεσε ερώτηση ο Βουλευτής Αχαΐας και τομεάρχης Υγείας ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Ανδρέας Παναγιωτόπουλος με την συνυπογραφή 15 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ.  

Η ερώτηση με θέμα «Υποβάθμιση και ισοπέδωση  του εθνικού συστήματος απεξάρτησης της χώρας» που απευθύνεται προς τον Υπουργό Υγείας,  εντοπίζει μια σειρά από προβλήματα που επέφερε η συνένωση των τμημάτων. Μεταξύ άλλων, αποκόπτονται υπηρεσίες και τμήματα που ανήκουν σε διαφορετικά στάδια απεξάρτησης (θεραπευτική κοινότητα, επανένταξη, κλπ.), ενταγμένα μέχρι πρότινος σε αυτόνομα θεραπευτικά προγράμματα π.χ. ΚΕΘΕΑ, ΑΡΓΩ, 18 και άνω, με συγκεκριμένη φιλοσοφία, θεωρητική και μεθοδολογική προσέγγιση και συγχωνεύονται κατά το δοκούν με άλλα, με στόχο την ενοποίηση, και άρα την εξοικονόμηση προσωπικού και πόρων. Πλέον ο εξαρτημένος θα περιφέρεται σε ένα πλήθος δομών, γεωγραφικά διάσπαρτων, ήδη σοβαρά υποστελεχωμένων, χωρίς μια ενιαία επιστημονική και θεραπευτική λογική και συνέχεια που να ταιριάζει στο πρόβλημά του.

Αυτή η συγχώνευση έρχεται να ολοκληρώσει την αποδιοργάνωση των δομών οι οποίες τον τελευταίο χρόνο αντιμετώπισαν σωρεία προβλημάτων λόγω της απαξίωσής τους από την Κυβέρνηση, όπως υποστελέχωση, πολλά κενά στις εργαστηριακές εξετάσεις και στη διάθεση φαρμάκων, σε βάρος φυσικά της ποιότητας των υπηρεσιών στους εξαρτημένους και στις οικογένειές τους, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη λειτουργία των θεραπευτικών κοινοτήτων και τη στήριξη των πολιτών που προσπαθούν να απεξαρτηθούν.

Οι βουλευτές ζητούν ακόμα μια φορά την απόσυρση του νόμου της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης ο οποίος έχει επιφέρει τη συνολική απορρύθμιση του συστήματος ψυχικής υγείας, και δη της απεξάρτησης και την διαφύλαξη της έως τώρα επιτυχημένης και επιστημονικά τεκμηριωμένης, θεραπευτικής λειτουργίας των οργανισμών που ενσωματώθηκαν στον Ε.Ο.Π.Α.Ε.

Στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ πιστεύουμε ότι για τον κάθε εξαρτημένο θα πρέπει να υπάρχει μια δεξαμενή υπηρεσιών με διαφορετική μεθοδολογία ώστε να επιλεγεί το καλύτερο σχήμα αντιμετώπισης που του ταιριάζει. Θα πρέπει επίσης να έχουν με αξιοπρέπεια δικαίωμα στη θεραπεία όλα τα άτομα, σε ένα θεραπευτικό συνεχές που εξασφαλίζει εμπιστοσύνη, επάρκεια και ποιότητα υπηρεσιών. Οι εξαρτημένοι δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας και αξίζουν μια δεύτερη ευκαιρία με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης και ισοτιμίας με τους υπόλοιπους πολίτες της χώρας.

Ακολουθεί η Ερώτηση. 

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Υγείας

Θέμα: «Υποβάθμιση και ισοπέδωση του εθνικού συστήματος απεξάρτησης της χώρας»

Η απορρύθμιση και υποβάθμιση του επιτυχημένου εδώ και σαράντα χρόνια (40) εθνικού συστήματος απεξάρτησης ξεκίνησε με την χωρίς ουσιαστική διαβούλευση και εν μέσω θέρους ψήφιση του νόμου 5129/2024 με τον τίτλο «Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης» σύμφωνα με τον οποίο όλα τα προγράμματα και δομές απεξάρτησης της χώρας περνούν στην διοίκηση του νεοσύστατου Εθνικού Οργανισμού για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων (Ε.Ο.Π.Α.Ε). Ωστόσο, σε αντίθεση με τις διακηρύξεις του Υπουργείου Υγείας, ότι ο Ε.Ο.Π.Α.Ε. θεσμοθετήθηκε μόνο για να δημιουργήσει μια «ενιαία διοίκηση» χωρίς να ακουμπήσει τον τρόπο λειτουργίας, την ταυτότητα και την φιλοσοφία των δομών απεξάρτησης, πρόσφατη απόφαση του Προέδρου του ΔΣ του Ε.Ο.Π.Α.Ε. με αριθμ. πρωτ. 1026/28-03-25 και θέμα «Διάρθρωση Διευθύνσεων του Τομέα Θεραπείας σε Τμήματα», που κοινοποιήθηκε αιφνίδια και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση στις δομές απεξάρτησης, επιβάλλει αυθαίρετα την συγχώνευση των υπηρεσιών των δομών, μ’ έναν τρόπο πρόχειρο και ισοπεδωτικό, χωρίς μελέτη και επιστημονική τεκμηρίωση, δημιουργώντας χάος και διάλυση.

Σύμφωνα με αυτή την απόφαση, αποκόπτονται υπηρεσίες και τμήματα ενταγμένα μέχρι πρότινος σε αυτόνομα θεραπευτικά προγράμματα π.χ. ΚΕΘΕΑ, ΑΡΓΩ, 18 και άνω, με συγκεκριμένη φιλοσοφία, θεωρητική και μεθοδολογική προσέγγιση και συγχωνεύονται κατά το δοκούν με άλλα, με στόχο την ενοποίηση, και άρα την εξοικονόμηση προσωπικού και πόρων. Η αποκοπή του Συμβουλευτικού Σταθμού, πρώτη φάση της απεξάρτησης από την κυρίως (δεύτερη) φάση της απεξάρτησης π.χ. τη Θεραπευτική Κοινότητα και της Θεραπευτικής Κοινότητας από την τρίτη και τελική φάση της απεξάρτησης την Επανένταξη, καταβαραθρώνουν το θεραπευτικό συνεχές, αναγκαίο στοιχείο για τη διαδικασία απεξάρτησης.

Η αναδιοργάνωση φτάνει σε τέτοιο ακραίο σημείο ώστε να καταργήσει ακόμα και τα ίδια τα ονόματα των δομών τα οποία ταυτίζονται με μια συγκεκριμένη θεραπευτική φιλοσοφία και αντικαθίστανται από άνευ ταυτότητας, απρόσωπους γραφειοκρατικούς νεολογισμούς, ώστε τίποτα να μην θυμίζει την ιστορία και τη λειτουργία τους.

Πλέον ο εξαρτημένος θα περιφέρεται σε ένα πλήθος δομών, γεωγραφικά διάσπαρτων, ήδη σοβαρά υποστελεχωμένων, χωρίς μια ενιαία επιστημονική και θεραπευτική λογική και συνέχεια που να ταιριάζει στο πρόβλημά του. Επιπλέον, η έλλειψη επαρκούς μόνιμου θεραπευτικού προσωπικού υπονομεύει τη σταθερότητα και την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων, καθώς η ανάπτυξη σχέσης εμπιστοσύνης με τους θεραπευόμενους είναι κρίσιμη για την επιτυχία της διαδικασίας απεξάρτησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από την δημιουργία του Ε.Ο.Π.Α.Ε έως και τις συγχώνευσες οι οποίες ολοκληρώνουν επι της ουσίας την διάλυση των δομών, στο διάστημα που μεσολάβησε, επικρατούσαν ήδη σοβαρά φαινόμενα αποδιοργάνωσης και υποβάθμισης σε βάρος της ποιότητας των υπηρεσιών στους εξαρτημένους και στις οικογένειες τους θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη λειτουργία των θεραπευτικών κοινοτήτων και τη στήριξη των πολιτών που προσπαθούν να απεξαρτηθούν. Δημιουργήθηκαν πολλά κενά στις εργαστηριακές εξετάσεις και στη διάθεση φαρμάκων για την κάλυψη των θεραπευόμενων και οι ανάγκες κάλυψης τροφίμων, πολλές φορές γίνονται από τις ίδιες τις οικογένειες των εξαρτημένων. Για οποιοδήποτε τεχνικό πρόβλημα- βλάβη προκύψει, οι δομές δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν, καθώς ο Ε.Ο.Π.Α.Ε ως Ν.Π.Ι.Δ. πλέον δεν έχει ακόμα στη διάθεση του υποδομές τεχνικής υποστήριξης. Πολλές υπηρεσίες όπως ψυχοθεραπείας αλλά και ολόκληρα προγράμματα όπως για τον εθισμό στο αλκοόλ δεν προσφέρονται πλέον εφόσον οι εργαζόμενοι που τοποθετήθηκαν με αίτησή τους για την κάλυψη και ενίσχυση του ΠΕΔΥΨΥ, βρίσκονται εγκλωβισμένοι ακόμα στον Ε.Ο.Π.Α.Ε περιμένοντας την αντικατάστασή τους με τις νέες προσλήψεις του Ε.Ο.Π.Α.Ε ο οποίος όμως δεν τις προχωρά. Ακόμα χειρότερα οι προσλήψεις αυτές θα γίνουν με «μπλοκάκι εργασίας» γεγονός που αποδεικνύει ακόμα μια φορά την προχειρότητα και την προσωρινότητα με την οποία αντιμετωπίζει η Κυβέρνηση την απεξάρτηση.

Επειδή το εθνικό σύστημα απεξάρτησης υπήρξε μέχρι σήμερα από τα πιο πλήρη σε επίπεδο θεραπευτικών επιλογών και από τα πιο αποτελεσματικά σε διεθνές επίπεδο

Επειδή οι δομές και οι υπηρεσίες απεξάρτησης λειτουργούν τα τελευταία σαράντα χρόνια με επιτυχία στηριζόμενα στο κόπο και στην δέσμευση των ανθρώπων του πεδίου με μεγάλη γνώση στα θέματα απεξάρτησης

Επειδή μετά τις αλλεπάλληλες κρίσεις που υπέστη η χώρα, υπάρχει αύξηση των ψυχικών παθήσεων και της κατανάλωσης ναρκωτικών ουσιών

Επειδή, η κατάργηση και η εκ νέου συνένωση υπηρεσιών απεξάρτησης, που μέχρι πρότινος χαρακτηρίζονταν από αλληλουχία, συνεκτικότητα, διακριτό θεωρητικό υπόβαθρο και μεθοδολογία, καταδεικνύει την έλλειψη ουσιαστικής και συστηματικής επιστημονικής τεκμηρίωσης

Επειδή οι επιπτώσεις αποσπασματικών και μη τεκμηριωμένων επιστημονικά πολιτικών στον χώρο της υγείας και δη των ναρκωτικών αφορούν ανθρώπινες ζωές και πτώση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών

Επειδή η υποβάθμιση των δημόσιων δομών απεξάρτησης ουσιαστικά ανοίγει το δρόμο προς τις ιδιωτικές υπηρεσίες για αυτούς του κατέχουν αφήνοντας στη μοίρα τους, όλους τους υπόλοιπους εξαρτημένους και τις οικογένειες τους

Ερωτάται ο αρμόδιος κ. Υπουργός

1. Σκοπεύετε να αποσύρετε το νόμο της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης ο οποίος έχει επιφέρει τη συνολική αποδόμηση του συστήματος ψυχικής υγείας, και δη της απεξάρτησης;

2. Με ποιους τρόπους προτίθεστε να επιλύσετε τα προβλήματα που έχουν δημιουργεί με την αναδιοργάνωση των υπηρεσιών των δομών και των προγραμμάτων απεξάρτησης ώστε να διασφαλίσετε επαρκείς και ποιοτικές υπηρεσίες στους εξαρτημένους και στις οικογένειες τους;

3. Με ποιόν τρόπο σκοπεύετε να διαφυλάξετε την, έως τώρα επιτυχημένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη, θεραπευτική λειτουργία των οργανισμών που ενσωματώθηκαν στον Ε.Ο.Π.Α.Ε.;

Οι ερωτώντες βουλευτές

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Καλαματιανός Διονύσιος – Χαράλαμπος

Ακρίτα Έλενα

Βέττα Καλλιόπη

Γαβρήλος Γεώργιος

Δούρου Ειρήνη ( Ρένα)

Ζαμπάρας Μιλτιάδης (Μίλτος)

Κασιμάτη Ειρήνη (Νίνα)

Κοντοτόλη Μαρίνα

Μεικόπουλος Αλέξανδρος

Μπάρκας Κωσταντίνος

Νοτοπούλου Αικατερίνη (Κατερίνα)

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παπαηλιού Γεώργιος

Τσαπανίδου Παρθένα (Πόπη)

Ψυχογιός Γιώργος