ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

ΘΕΜΑ: «Κατάρρευση της ελαιοπαραγωγής στη Μεσσηνία κατά την ελαιοκομική περίοδο 2025–2026 και ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων για τον δάκο και το γλοιοσπόριο.»

Η ελαιοκομική περίοδος 2025–2026 εξελίχθηκε σε μία από τις πλέον καταστροφικές χρονιές για την ελληνική ελαιοκαλλιέργεια των τελευταίων δεκαετιών. Σε πολλές περιοχές της χώρας – και ιδίως στη Μεσσηνία – η παραγωγή υπέστη δραματική ποσοτική και ποιοτική υποβάθμιση, οδηγώντας χιλιάδες παραγωγούς σε σοβαρή απώλεια εισοδήματος.

Η ήδη μειωμένη αναμενόμενη παραγωγή, εξαιτίας του έντονου υδατικού στρες που προκάλεσε η παρατεταμένη ανομβρία του 2024, επιδεινώθηκε καθοριστικά από εκτεταμένες προσβολές δάκου και μυκητολογικών ασθενειών, κυρίως γλοιοσπορίου. Οι συνθήκες αυτές είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των παραγόμενων ποσοτήτων αλλά και την υποβάθμιση μεγάλου μέρους του ελαιολάδου σε κατηγορίες εκτός εξαιρετικού παρθένου.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι κατά την τελευταία πενταετία (2021–2022 έως 2025–2026) μόνο μία ελαιοκομική χρονιά μπορεί να χαρακτηριστεί καλή ενώ στις υπόλοιπες οι παραγωγοί υπέστησαν επαναλαμβανόμενες ζημιές. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο φαινόμενο αλλά για διαρθρωτική κρίση που συνδέεται άμεσα με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την έλλειψη αποτελεσματικού εθνικού σχεδιασμού.

Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε τοπικό επίπεδο από συνεταιρισμούς και παραγωγούς – με εκπαιδεύσεις, ενημερωτικές δράσεις και εφαρμογή εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών πρακτικών – η αντιμετώπιση των ασθενειών αποδείχθηκε ανεπαρκής. Ακόμη και στις περιπτώσεις πλήρους τήρησης των προβλεπόμενων ψεκασμών, το αποτέλεσμα περιορίστηκε σε πρόσκαιρη καθυστέρηση της προσβολής, χωρίς ουσιαστική προστασία της παραγωγής.

Ταυτόχρονα, παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές στη συμπεριφορά του δάκου, γεγονός που καθιστά τις μέχρι σήμερα μεθόδους αντιμετώπισης λιγότερο αποτελεσματικές. Η συνεχής απόσυρση δραστικών ουσιών, στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας, επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, ιδίως στη βιολογική ελαιοκαλλιέργεια, που καταλαμβάνει πλέον ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Ως αποτέλεσμα, διαμορφώνεται σοβαρός κίνδυνος εγκατάλειψης της ελαιοκαλλιέργειας, ειδικά από νέους αγρότες, με δυσμενείς συνέπειες για την αγροτική οικονομία, τη βιωσιμότητα της υπαίθρου και τη διατήρηση ενός προϊόντος άρρηκτα συνδεδεμένου με τη μεσογειακή διατροφή, το περιβάλλον και τον πολιτισμό της χώρας.

Με βάση τα παραπάνω,

Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Προτίθεται να προχωρήσει σε τροποποίηση του Κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε να καλύπτονται ασφαλιστικά οι ζημιές που προκαλούνται από τον δάκο και το γλοιοσπόριο, δεδομένου ότι υπό τις σημερινές κλιματικές και κανονιστικές συνθήκες δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται επαρκώς αντιμετωπίσιμοι βιολογικοί παράγοντες;
2. Προβλέπεται η άμεση έκδοση επικαιροποιημένων, σαφών και δεσμευτικών οδηγιών για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των εχθρών και ασθενειών της ελιάς, προσαρμοσμένων στις νέες συνθήκες της κλιματικής κρίσης;
3. Θα αποσταλούν άμεσα κλιμάκια του ΕΛΓΑ στις πληγείσες περιοχές για την επιτόπια καταγραφή και πραγματική εκτίμηση των ζημιών που προκλήθηκαν κατά την ελαιοκομική περίοδο 2025–2026;
4. Υφίσταται σχεδιασμός για τη δημιουργία μόνιμου επιστημονικού παρατηρητηρίου στη Μεσσηνία, με αντικείμενο τη συστηματική παρακολούθηση του δάκου και των ασθενειών της ελιάς και την έκδοση έγκαιρων υποχρεωτικών οδηγιών φυτοπροστασίας;
5. Προτίθεται το Υπουργείο να επανασχεδιάσει συνολικά το πρόγραμμα δακοκτονίας, εξετάζοντας ζητήματα όπως οι καθυστερήσεις διαγωνισμών, η επιλογή αποτελεσματικών δραστικών ουσιών, η έγκαιρη εφαρμογή ψεκασμών, ο έλεγχος των διαδικασιών και η δυνατότητα ανάθεσης της υλοποίησης σε συνεταιριστικά σχήματα όπου αυτό είναι εφικτό;

Οι ερωτώντες/ούσες βουλευτές

Τσαπανίδου Παρθένα (Πόπη)

Κόκκαλης Βασίλειος