Κοινοβουλευτική παρέμβαση για την πλήρη απουσία ενός συνεκτικού, σύγχρονου και ολιστικού εθνικού σχεδίου για τη Νεολαία, την στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση επανασχεδιάζει ριζικά το πολιτικό της πλαίσιο για την περίοδο μετά το 2027, πραγματοποίησε η βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Κατερίνα Νοτοπούλου.
Ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη η διαμόρφωση της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Νεολαία και τα κράτη μέλη ενισχύουν τους μηχανισμούς συμμετοχής των νέων επενδύοντας σε πολιτικές που αντιμετωπίζουν ολιστικά τις σύγχρονες προκλήσεις, η ελληνική πραγματικότητα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από την απουσία ενός συνεκτικού και επικαιροποιημένου εθνικού σχεδίου για τη Νεολαία.
Οι νέοι και οι νέες στη χώρα μας βρίσκονται αντιμέτωποι με πολλαπλές και αλληλένδετες προκλήσεις που επηρεάζουν άμεσα τις δυνατότητές τους να σχεδιάσουν το μέλλον τους με ασφάλεια και προοπτική. Η στεγαστική κρίση έχει μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αναβολής της οικονομικής και κοινωνικής αυτονόμησης των νέων, η συνεχής αύξηση των ενοικίων, η περιορισμένη προσφορά οικονομικά προσιτής κατοικίας και η εκτόξευση του κόστους διαβίωσης καθιστούν ολοένα δυσκολότερη την αποχώρηση των νέων από την πατρική κατοικία, τη δημιουργία ανεξάρτητου νοικοκυριού και, κατ’ επέκταση, τον οικογενειακό τους προγραμματισμό. Παράλληλα, η ελληνική αγορά εργασίας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά επισφαλούς απασχόλησης, χαμηλές αμοιβές, περιορισμένες προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης και σημαντικές δυσκολίες πρόσβασης των νέων σε ποιοτικές και σταθερές θέσεις εργασίας. Η ποιότητα της απασχόλησης εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο, ενώ χιλιάδες νέοι επιστήμονες εξακολουθούν να αναζητούν καλύτερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα το φαινόμενο του brain drain να εξακολουθεί να στερεί από τη χώρα πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό.
Την ίδια στιγμή, η ψυχική υγεία των νέων αναδεικνύεται σε ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα δημόσιας πολιτικής. Οι επιπτώσεις της πανδημίας, η οικονομική ανασφάλεια, οι πιέσεις της καθημερινότητας, η αβεβαιότητα για το μέλλον και η δυσκολία πρόσβασης σε κατάλληλες υπηρεσίες υποστήριξης έχουν εντείνει τα προβλήματα άγχους, κατάθλιψης και κοινωνικής απομόνωσης που αντιμετωπίζει ένα σημαντικό μέρος της νέας γενιάς. Παράλληλα, η έξαρση περιστατικών βίας μεταξύ ανηλίκων, σχολικού εκφοβισμού, διαδικτυακής βίας και νεανικής παραβατικότητας αναδεικνύει την ανάγκη ολοκληρωμένων πολιτικών πρόληψης και ενδυνάμωσης των νέων, οι οποίες δεν μπορούν να περιορίζονται σε αποσπασματικές ή αποκλειστικά κατασταλτικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτούν διατομεακό σχεδιασμό, συνεργασία των αρμόδιων φορέων και ουσιαστική συμμετοχή της ίδιας της νέας γενιάς.
Εξίσου σημαντικό είναι και το ζήτημα της δημοκρατικής συμμετοχής των νέων. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς, η καλλιέργεια της ενεργού πολιτειότητας, η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και η ουσιαστική ενδυνάμωση των οργανώσεων νεολαίας αποτελούν πλέον βασικούς στόχους των ευρωπαϊκών πολιτικών. Η ενεργός συμμετοχή των νέων δεν μπορεί να εξαντλείται σε περιστασιακές διαβουλεύσεις, αλλά απαιτεί θεσμοθετημένους μηχανισμούς διαλόγου, διαβούλευσης και συνδιαμόρφωσης των πολιτικών που τους αφορούν.
Η απουσία Εθνικής Στρατηγικής αποκτά ακόμη πιο ανησυχητικές διαστάσεις, καθώς το δεύτερο εξάμηνο του 2027 η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε.
Για να μπορέσει, η χώρα μας να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη σχετική ευρωπαϊκή συζήτηση, οφείλει προηγουμένως να έχει διαμορφώσει μια σύγχρονη, συνεκτική και τεκμηριωμένη εθνική στρατηγική, η οποία θα αποτυπώνει τις προτεραιότητες της χώρας και θα αποτελεί προϊόν ουσιαστικής διαβούλευσης με τους νέους και τους φορείς που τους εκπροσωπούν. Η απουσία μιας τέτοιας στρατηγικής δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τον τρόπο με τον οποίο η χώρα προετοιμάζεται για τη νέα ευρωπαϊκή περίοδο πολιτικής για τη Νεολαία, αλλά και ως προς το κατά πόσο οι σημερινές πολιτικές ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες των νέων ανθρώπων.
Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Αθήνα, 7 Ιουλίου 2026
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Θέμα:« Θεσμική αναγνώριση της Εργασίας με/για τη Νεολαία (YouthWork), των YouthWorkers και δημιουργία εθνικού πλαισίου ανάπτυξης και στήριξης του πεδίου»
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο την Εργασία με/για τη Νεολαία (YouthWork) ως ένα διακριτό πεδίο δημόσιας πολιτικής με καθοριστική συμβολή στην προσωπική ανάπτυξη των νέων, στην ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής, στην κοινωνική συνοχή, στην πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής.
Η Εργασία με/για τη Νεολαία αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πεδίο, μη τυπικής μάθησης και κοινωνικής παρέμβασης, το οποίο υλοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες (Συμβούλους Νέων, Εργαζόμενους με/για τη Νεολαία) και αποσκοπεί στην ενδυνάμωση των νέων, στην ενεργό συμμετοχή τους στη δημοκρατική ζωή, στην ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης και στην ενίσχυση της συνοχής των τοπικών κοινωνιών.
Η θεσμική αναγνώριση της Εργασίας με/για τη Νεολαία δεν αφορά μόνο την αναγνώριση ενός επαγγελματικού πεδίου. Αφορά τη δυνατότητα της Πολιτείας να διαμορφώσει ενιαίες προδιαγραφές ποιότητας, να θεσπίσει μηχανισμούς εκπαίδευσης και πιστοποίησης των επαγγελματιών, να εξασφαλίσει σταθερή χρηματοδότηση των οργανώσεων και των δομών που δραστηριοποιούνται στον χώρο και να ενσωματώσει την Εργασία με/για τη Νεολαία στον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών για τη νέα γενιά.
Η σημασία του πεδίου αυτού αναγνωρίζεται, πλέον, ρητά, στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Νεολαία 2019–2027, η οποία θέτει ως βασικούς άξονες τη συμμετοχή (Engage), τη σύνδεση (Connect) και την ενδυνάμωση (Empower) των νέων, επισημαίνοντας ότι η επίτευξη των στόχων αυτών προϋποθέτει ισχυρές οργανώσεις νεολαίας, κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες και συνεκτικές δημόσιες πολιτικές για το Youth Work.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η European Youth Work Agenda (EYWA), η οποία υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της 3ης Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για την Εργασία με/για τη Νεολαία (Βόννη, 2020). Η συγκεκριμένη ατζέντα αποτέλεσε σημείο καμπής για τις ευρωπαϊκές πολιτικές καθώς κάλεσε όλα τα κράτη-μέλη να αναπτύξουν εθνικές στρατηγικές για το Youth Work, να ενισχύσουν τη θεσμική αναγνώριση του πεδίου, να επενδύσουν στην ποιότητα, στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των επαγγελματιών, στην έρευνα, στην ανταλλαγή καλών πρακτικών και στη βιώσιμη χρηματοδότηση των οργανώσεων νεολαίας.
Η Υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Ατζέντας για την Εργασία με/για τη Νεολαία (Implementation of the European Youth Work Agenda – EYWA) που ακολούθησε την υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Ατζέντας, αποτελεί ένα διαρκές ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας και παρακολούθησης της εφαρμογής των δεσμεύσεων των κρατών-μελών για την ανάπτυξη και αναβάθμιση της Εργασίας με/για τη Νεολαία. Στόχος του είναι η ενίσχυση της ποιότητας, της προσβασιμότητας και της αναγνώρισης της σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η πορεία αυτή επιβεβαιώθηκε και ενισχύθηκε περαιτέρω κατά την 4η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για την Εργασία με/για τη Νεολαία που πραγματοποιήθηκε το 2025 στη Μάλτα, όπου εκπρόσωποι κυβερνήσεων, ευρωπαϊκών θεσμών, οργανώσεων νεολαίας και επαγγελματιών του πεδίου επανέλαβαν με ιδιαίτερη έμφαση ότι η νέα ευρωπαϊκή περίοδος πολιτικής για τη Νεολαία οφείλει να βασιστεί στη θεσμική κατοχύρωση του Youth Work, στη δημιουργία σταθερών μηχανισμών χρηματοδότησης, στην ενίσχυση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και στην επίσημη αναγνώριση του ρόλου των εργαζομένων με/για τη Νεολαία ως επαγγελματιών που συμβάλλουν ουσιαστικά στη δημοκρατική συμμετοχή, την κοινωνική ένταξη και τη συνοχή.
Οι ευρωπαϊκές αυτές εξελίξεις δεν αποτελούν απλές διακηρύξεις προθέσεων. Αντίθετα, αντανακλούν τη σαφή πολιτική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επενδύσει περισσότερο στους νέους ανθρώπους, στις οργανώσεις νεολαίας και στους επαγγελματίες που εργάζονται καθημερινά μαζί τους.
Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Παιδείας, Νεολαίας, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά την οποία ξεκίνησε η διαμόρφωση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου πολιτικής για τη Νεολαία μετά το 2027.
Κατά τη συνεδρίαση αυτή, ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη, τη Νεολαία, τον Πολιτισμό και τον Αθλητισμό, Glenn Micallef, υπογράμμισε ότι η επόμενη ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να επενδύσει ακόμη περισσότερο στους νέους ανθρώπους, στις οργανώσεις νεολαίας και κυρίως στους εργαζόμενους με/για τη νεολαία, επισημαίνοντας ότι η παρουσία ενός Youth Worker μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τη ζωή ενός νέου ανθρώπου, να ενισχύσει τη συμμετοχή του στη δημοκρατία, να αναπτύξει την αυτοπεποίθησή του και να τον προστατεύσει από τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Αντίστοιχα, κατά την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Νεολαίας 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέδειξε ως κεντρική προτεραιότητα τη δημοκρατική συμμετοχή των νέων, την ενδυνάμωση των οργανώσεων νεολαίας, τη βελτίωση της ψυχικής υγείας, την κοινωνική ένταξη και την ενίσχυση της ποιότητας της Εργασίας με/για τη Νεολαία, επιβεβαιώνοντας ότι το YouthWork αποτελεί βασικό πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη νέα γενιά.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση, πλέον, δεν αφορά το αν πρέπει να αναγνωριστεί το Youth Work, αλλά πώς θα ενισχυθεί περαιτέρω, ποια ποιοτικά πρότυπα θα υιοθετηθούν, ποια θα είναι η επαγγελματική αναγνώριση των Youth Workers και ποιοι σταθεροί εθνικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης θα διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των οργανώσεων και των δομών που δραστηριοποιούνται στον χώρο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Ιρλανδίας, η οποία αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Ιούλιο του 2026. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της Προεδρίας της, το National Youth Council of Ireland (NYCI) κατέθεσε ολοκληρωμένη πρόταση προς την ιρλανδική κυβέρνηση για τη δημιουργία μόνιμου εθνικού χρηματοδοτικού πλαισίου για την εργασία με/για τη νεολαία, υπογραμμίζοντας ότι η αποκλειστική εξάρτηση των οργανώσεων από ευρωπαϊκά προγράμματα δεν μπορεί να διασφαλίσει τη σταθερότητα, τη συνέχεια και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στους νέους.
Η πρόταση αυτή αντιμετωπίζει την Εργασία με/για τη Νεολαία όχι ως μια αποσπασματική δραστηριότητα ή ένα πρόγραμμα περιορισμένης διάρκειας, αλλά ως βασικό πυλώνα της κοινωνικής πολιτικής, της πρόληψης, της δημοκρατικής εκπαίδευσης και της συνοχής των τοπικών κοινωνιών.
Παρά τη σαφή ευρωπαϊκή κατεύθυνση, η ελληνική πραγματικότητα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από θεσμική αδράνεια. Στη χώρα μας δεν υφίσταται μέχρι σήμερα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο που να αναγνωρίζει την Εργασία με/για τη Νεολαία ως διακριτό πεδίο δημόσιας πολιτικής, ούτε αναγνωρίζεται ο επαγγελματικός ρόλος των Συμβούλων Νέων/YouthWorkers, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για ένα επάγγελμα που αναγνωρίζεται και αναπτύσσεται συστηματικά σε ολοένα και περισσότερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, δεν υπάρχει εθνικό πλαίσιο ποιότητας για την εργασία με/για τη νεολαία, δεν έχουν θεσπιστεί κοινές προδιαγραφές εκπαίδευσης, επιμόρφωσης και πιστοποίησης των επαγγελματιών του πεδίου, ούτε προβλέπεται σταθερός μηχανισμός δημόσιας χρηματοδότησης των οργανώσεων και των δομών που δραστηριοποιούνται στην Εργασία με/για τη Νεολαία.
Ως αποτέλεσμα, η ανάπτυξη του πεδίου στη χώρα μας στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στους πόρους των ευρωπαϊκών προγραμμάτων Erasmus+ και Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες αβεβαιότητας, αποσπασματικότητας και αδυναμίας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Η κατάσταση αυτή έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις αλλά και με τις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας. Η Εργασία με/για τη Νεολαία έχει αποδειχθεί διεθνώς ότι συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής, στην κοινωνική ένταξη, στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας, στη δημοκρατική συμμετοχή, στην ενεργό πολιτειότητα και στην ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων.
Οι Σύμβουλοι Νέων/Εργαζόμενοι με/για τη Νεολαία (Youth Workers) δεν υποκαθιστούν άλλους επαγγελματίες, όπως εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς ή ψυχολόγους. Αντίθετα, λειτουργούν συμπληρωματικά, δημιουργώντας σχέσεις εμπιστοσύνης με τους νέους και τις νέες, υποστηρίζοντας τη συμμετοχή τους στις συλλογικές διαδικασίες, ενισχύοντας τις κοινωνικές και προσωπικές τους δεξιότητες και δημιουργώντας γέφυρες ανάμεσα στους νέους, την κοινωνία των πολιτών και τους δημόσιους θεσμούς.
Η συμβολή αυτή αναγνωρίζεται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως κρίσιμη για την προώθηση της κοινωνικής συνοχής, της δημοκρατικής συμμετοχής, της καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού, της ανθεκτικότητας απέναντι στην παραπληροφόρηση και στον εξτρεμισμό, καθώς και για την υποστήριξη της ψυχικής ευημερίας των νέων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι ίδιοι οι επαγγελματίες του χώρου έχουν καταθέσει συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες και απολύτως εφαρμόσιμες προτάσεις. Το Πανελλήνιο Σωματείο Συμβούλων Νέων, μέσα από το πρόσφατο κείμενο θέσεών του, ζητά:
Οι προτάσεις αυτές, μάλιστα, βρίσκονται σε πλήρη συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ατζέντα για την Εργασία με/για τη Νεολαία (European Youth Work Agenda), την Υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Ατζέντας για την Εργασία με/για τη Νεολαία (Implementation of the European Youth Work Agenda – EYWA), τις αποφάσεις της 4ης Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για το Youth Work, αλλά και τις πρόσφατες κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα στρατηγική για τη Νεολαία μετά το 2027.
Παρά ταύτα, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί από την Κυβέρνηση κανένα ολοκληρωμένο σχέδιο θεσμικής αναγνώρισης του Youth Work, ούτε έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την υιοθέτηση των σχετικών ευρωπαϊκών κατευθύνσεων.
Η απουσία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της ανάληψης από τη χώρα μας της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Η Ελλάδα καλείται να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου πολιτικής για τη Νεολαία, χωρίς να έχει ακόμη διαμορφώσει ούτε τα βασικά στοιχεία ενός εθνικού πλαισίου για την Εργασία με/για τη Νεολαία. Η συγκυρία αυτή καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη άμεσης ανάληψης πρωτοβουλιών, ώστε η χώρα μας να μη βρεθεί απλός παρατηρητής των ευρωπαϊκών εξελίξεων, αλλά να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωσή τους.
Επειδή η Εργασία με/για τη Νεολαία αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο πεδίο δημόσιας πολιτικής και βασικό εργαλείο ενδυνάμωσης των νέων,
Επειδή η European Youth Work Agenda, η υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Ατζέντας για την Εργασία με/για τη Νεολαία (Implementation of the European Youth Work Agenda – EYWA) και οι αποφάσεις της 4ης Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για το YouthWork καλούν τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν στη θεσμική αναγνώριση του πεδίου και των επαγγελματιών του,
Επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναδείξει την ενίσχυση του Youth Work σε βασική προτεραιότητα της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη Νεολαία μετά το 2027,
Επειδή στην Ελλάδα εξακολουθεί να απουσιάζει θεσμικό πλαίσιο αναγνώρισης της Εργασίας με/για τη Νεολαία, εθνικό πλαίσιο ποιότητας, σύστημα πιστοποίησης και σταθερός δημόσιος μηχανισμός χρηματοδότησης,
Επειδή επαγγελματικοί και κοινωνικοί φορείς του πεδίου έχουν καταθέσει ολοκληρωμένες και τεκμηριωμένες προτάσεις χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υπάρξει ουσιαστική ανταπόκριση από την Πολιτεία,
Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
Η Ερωτώσα Βουλευτής
Νοτοπούλου Αικατερίνη