ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

ΘΕΜΑ: “ Άμεση νομοθέτηση νομοθετικού πλαισίου για τις σχέσεις εργασίας των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες, εξαιτίας της απροκάλυπτης παραβίασης των δικαιωμάτων των εργαζομένων”

Είναι γνωστό ότι η ψηφιοποίηση έχει μεταβάλλει τον κόσμο της εργασίας, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα και ενισχύοντας την ευελιξία. Έχουν ήδη δημιουργηθεί εργασιακές σχέσεις που στηρίζονται σε ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας και σε αλγορίθμους, δηλαδή σε αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων. Οι νέες μορφές ψηφιακής εργασίας όμως, εάν δεν ρυθμιστούν και εφαρμοστούν σωστά, θα εγκυμονήσουν κινδύνους για τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, την υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία, την ίση μεταχείριση. Βασικός τομέας της ψηφιακής εργασίας, αποτελεί η εργασία των διανομέων,οι οποίοι όμως, ενώ αντιμετωπίζουν επικίνδυνες συνθήκες εργασίας, με πολλές ώρες απασχόλησης, εντούτοις, βρίσκονται αντιμέτωποι με την εκμετάλλευση του αλγόριθμου, που στην ουσία είναι ο αόρατος εργοδότης. Και στην Ελλάδα, μεγάλος αριθμός διανομέων, απασχολείται ως αυτοαπασχολούμενος, με συμβάσεις εργασίας ανεξάρτητων υπηρεσιών τις οποίες συνάπτει με εταιρίες εργολάβων, όμως στην πραγματικότητα υποκρύπτονται συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας, όχι με τις επιχειρήσεις των εργολάβων, αλλά με την εταιρία ψηφιακής πλατφόρμας (online delivery), που έχει την διαχείριση του αλγόριθμου. Ήδη υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις που έχουν αποφανθεί ότι οι πλατφόρμες ασκούν de facto διεύθυνση και έλεγχο επί των εν λόγω προσώπων και έχουν αναχαρακτηρίσει τους φερόμενους ως αυτοαπασχολουμένους ως μισθωτούς, που απασχολούνται από τις πλατφόρμες. Συνέπεια της υποκρυπτόμενης σχέσης εξαρτημένης εργασίας των διανομέων με την ψηφιακή πλατφόρμα, η οποία εμφανίζεται ψευδώς ως σχέση ανεξάρτητων υπηρεσιών με άλλο εργολάβο,είναι να προκαλείται απόλυτη σύγχυση και παραβίαση των πάσης φύσεως εργασιακών δικαιωμάτων των διανομέων, δίνοντας την δυνατότητα της μη ανάληψης των εργοδοτικών ευθυνών και υποχρεώσεων από την πραγματική εργοδότρια.Τούτο διότι, τα αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων επί της εργασίας, που βασίζονται σε αλγορίθμους, αντικαθιστούν τα καθήκοντα που εκτελούν τα διευθυντικά στελέχη στις επιχειρήσεις, όπως η ανάθεση καθηκόντων, η τιμολόγηση των επιμέρους αναθέσεων, ο καθορισμός των χρονοδιαγραμμάτων εργασίας, η παροχή οδηγιών, η αξιολόγηση της εργασίας που εκτελείται, η παροχή κινήτρων ή η εφαρμογή δυσμενούς μεταχείρισης, ακόμη και η απόλυση. Συγχρόνως, οι εργαζόμενοι που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα η οποία υπόκειται σε τέτοια αλγοριθμική διαχείριση δεν έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χρησιμοποιούνται ή τον τρόπο με τον οποίο η συμπεριφορά των εν λόγω προσώπων επηρεάζει τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τα αυτοματοποιημένα συστήματα. Επιπλέον, ούτε οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, ούτε άλλοι εκπρόσωποι των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα, ούτε οι επιθεωρήσεις εργασίας και άλλες αρμόδιες αρχές έχουν πρόσβαση σ’ αυτές τις πληροφορίες, αφήνοντας ανέλεγκτη την εργοδοτική αυθαιρεσία. Επιπλέον, τα πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα δεν έχουν πρόσβαση σε φυσικό πρόσωπο, υπεύθυνο επικοινωνίας ώστε να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τον αλγόριθμο, ακόμη και όταν πρόκειται για καταγγελία της σύμβασης. Ενδεικτικό της εργασιακής αυτής αναρχίας, αποτελεί το γεγονός, ότι λίγες ημέρες μετά την αποχή που πραγματοποίησαν οι διανομείς, υπεύθυνος εργοδότης, που απασχολεί διανομείς ως «ελεύθερους επαγγελματίες», απέκλεισε τρεις διανομείς από την πρόσβασή τους στην πλατφόρμα, γεγονός που συνιστά καταγγελία της υποκρυπτόμενης σχέσης εξαρτημένης εργασίας, επικαλούμενη δήθεν «χαμηλούς τζίρους», χωρίς όμως το δικαίωμα αμφισβήτησης, πληροφόρησης και άμυνας του εργαζομένου. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μια ανέλεγκτη εργοδοτική πράξη ασυδοσίας και εκδίκησης, που συνδέεται με συνδικαλιστική δράση των διανομέων και συγχρόνως αναδεικνύει το ελλιπές εθνικό νομοθετικό εργασιακό καθεστώς σε βάρος των διανομέων, καθώς ο τρόπος αποκλεισμού, η απουσία γραπτής προειδοποίησης, η επίκληση “απόδοσης” και ο έλεγχος της εργασιακής συμπεριφοράς υποκρύπτουν εξαρτημένη εργασία και βρίσκονται σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.

Επειδή, το καθεστώς της αυτοαπασχόλησης είναι ψευδές όταν ένα πρόσωπο έχει δηλωθεί ως αυτοαπασχολούμενος ενώ πληροί τις προϋποθέσεις που χαρακτηρίζουν μια σχέση εξαρτημένης εργασίας και απαιτείται η θέσπιση του νομικού τεκμηρίου της σχέσης εργασίας υπέρ των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα,ως το πλέον αποτελεσματικό μέσο που συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες,

Επειδή, επίσης, οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας θα πρέπει να υπόκεινται σε υποχρεώσεις διαφάνειας και ενημέρωσης για τις συνθήκες εργασίας, ήτοι για την πρόσληψή, την πρόσβασή σε αναθέσεις καθηκόντων, τις αποδοχές, την  ασφάλεια και την υγεία, τον χρόνο εργασίας, και την αναστολή, περιορισμό ή  παύσης του λογαριασμού, δηλαδή την απόλυση,

Επειδή, επιπλέον, δεδομένου ότι ορισμένες αποφάσεις έχουν ιδιαίτερα σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στα πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα, πρέπει οι αποφάσεις σχετικά με τον περιορισμό, την αναστολή ή την παύση του λογαριασμού εργαζομένου, την άρνηση της πληρωμής για την εργασία κ.ο.κ, η ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας πρέπει να παράσχει γραπτή αιτιολόγηση των συγκεκριμένων αποφάσεων και δυνατότητα ανθρώπινης επικοινωνίας και εποπτείας.

Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

Προτίθεται να νομοθετήσει άμεσα ένα σαφές, ευέλικτο και δίκαιο νομοθετικό πλαίσιο, με σκοπό την αποσαφήνιση της μορφής των εργασιακών σχέσεων των εργαζομένων σε πλατφόρμες ώστε να εξασφαλιστούν υπέρ των εργαζομένων σε πλατφόρμες τα εργασιακά δικαιώματά τους, τόσο κατά την παροχή εργασίας, όσο και σε περίπτωση απόλυσης;

Ο Ερωτών Βουλευτής

Κόκκαλης Βασίλειος