ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τους:

-Υπουργό Εσωτερικών

-Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Θέμα: Γιατί οι δαπάνες της Προεδρίας της Δημοκρατίας δεν υπάγονται στους κανόνες δημοσιότητας του Προγράμματος «Διαύγεια»;

Το Πρόγραμμα «Διαύγεια» θεσπίστηκε με τον ν. 3861/2010 ως ένα από τα βασικότερα εργαλεία διαφάνειας της δημόσιας διοίκησης, με θεμελιώδη αρχή ότι οι πράξεις των κρατικών οργάνων και ιδίως εκείνες που αφορούν τη διαχείριση δημόσιου χρήματος πρέπει να είναι προσβάσιμες στους πολίτες.

Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο ενσωματώθηκε στη συνέχεια στον ν. 4727/2020 περί Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο άρθρο 76 του νόμου προσδιορίζεται το πεδίο εφαρμογής της ψηφιακής διαφάνειας και απαριθμούνται τα όργανα και οι φορείς των οποίων οι πράξεις και αποφάσεις υπάγονται στις σχετικές υποχρεώσεις δημοσιότητας.

Στην απαρίθμηση αυτή, ωστόσο, δεν περιλαμβάνεται ρητά η Προεδρία της Δημοκρατίας.

Η εξαίρεση αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα.

Και τούτο διότι, σύμφωνα με το άρθρο 1 του π.δ. 351/1991, η Προεδρία της Δημοκρατίας αποτελεί αυτοτελή δημόσια υπηρεσία, ενώ και η ίδια, στην επίσημη ιστοσελίδα της, αυτοπροσδιορίζεται ως «αυτοτελής, διοικητικά και δημοσιονομικά, δημόσια υπηρεσία».

Πρόκειται συνεπώς για δημόσια υπηρεσία, η λειτουργία της οποίας χρηματοδοτείται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό και, ως εκ τούτου, αφορά ευθέως τη διαχείριση δημόσιου χρήματος.

Παρά ταύτα, ο πολίτης δεν διαθέτει μέσω της «Διαύγειας» την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στις πράξεις οικονομικού αντικειμένου και στις επιμέρους δαπάνες της Προεδρίας της Δημοκρατίας που διαθέτει για μεγάλο αριθμό άλλων φορέων του Δημοσίου.

Από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δεν προκύπτει ότι η μη υπαγωγή της Προεδρίας της Δημοκρατίας επιβάλλεται από κάποια συνταγματική διάταξη. Ούτε προκύπτει κάποιος γενικός λόγος για τον οποίο οι δαπάνες της συγκεκριμένης δημόσιας υπηρεσίας θα πρέπει, ως κατηγορία, να εξαιρούνται από την αρχή της ψηφιακής δημοσιότητας.

Αυτονόητο είναι ότι συγκεκριμένες πληροφορίες που σχετίζονται με την ασφάλεια του Προέδρου της Δημοκρατίας, την προστασία προσώπων ή άλλα ζητήματα που νομίμως χαρακτηρίζονται απόρρητα μπορούν και πρέπει να προστατεύονται. Η ύπαρξη όμως ειδικών εξαιρέσεων για λόγους ασφαλείας δεν εξηγεί γιατί δεν εφαρμόζεται η αρχή της δημοσιότητας στις λοιπές, συνήθεις δαπάνες μιας δημόσιας υπηρεσίας.

Η διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος δεν θίγει το κύρος του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αντιθέτως, το ενισχύει.

Σε μια δημοκρατική Πολιτεία δεν μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές βαθμίδες λογοδοσίας ως προς τη διάθεση των χρημάτων των φορολογουμένων χωρίς ειδική, σαφή και επαρκή αιτιολόγηση.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

1. Ποιος είναι ο συγκεκριμένος νομικός και θεσμικός λόγος για τον οποίο η Προεδρία της Δημοκρατίας δεν περιλαμβάνεται ρητά στους φορείς που υπάγονται στις διατάξεις περί ψηφιακής διαφάνειας του ν. 4727/2020;
2. Υφίσταται ειδική νομοθετική, συνταγματική ή άλλη θεσμική αιτιολογία για τη μη δημοσιοποίηση μέσω της «Διαύγειας» των πράξεων οικονομικού αντικειμένου και των δαπανών της Προεδρίας της Δημοκρατίας και, εφόσον υφίσταται, ποια ακριβώς είναι αυτή;
3. Με ποιον τρόπο εξασφαλίζεται σήμερα η δυνατότητα των πολιτών να έχουν αναλυτική και εύχρηστη πρόσβαση στις δαπάνες της Προεδρίας της Δημοκρατίας και όχι μόνο στα συνολικά ποσά που προβλέπονται στον Κρατικό Προϋπολογισμό;
4. Προτίθεται η κυβέρνηση να αναλάβει νομοθετική πρωτοβουλία για τη ρητή υπαγωγή της Προεδρίας της Δημοκρατίας στις διατάξεις του Προγράμματος «Διαύγεια», τουλάχιστον ως προς τις πράξεις οικονομικού αντικειμένου, με εξαίρεση αποκλειστικά όσες πληροφορίες επιβάλλεται από ειδική διάταξη νόμου να παραμένουν απόρρητες για λόγους ασφαλείας ή άλλου υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος;

Η Ερωτώσα Βουλεύτρια

Ακρίτα Έλενα