Βρισκόμαστε για άλλη μια φορά σε μια κρίσιμη καμπή για την κυβέρνηση και τη χώρα, επειδή ακριβώς είναι οριακές οι αντοχές της κοινωνίας. Αυτό που κυριαρχεί στον κοινωνικό περίγυρο είναι οι χαμηλές προσδοκίες των καθημερινών ανθρώπων, το αίσθημα διάψευσης, απογοήτευσης και δυσφορίας από τα συνεχιζόμενα μέτρα λιτότητας, η παρατεινόμενη αβεβαιότητα για τη δυνατότητα βιώσιμης και κοινωνικά δίκαιης εξόδου από την κρίση και τις μνημονιακές δεσμεύσεις. Αυτό το αρνητικό κοινωνικό κλίμα αξιοποιούν η αντιπολίτευση και τα μιντιακά υποστηλώματα της, για τη συντονισμένη επίθεση αυτών των ημερών, με στόχο την κοινωνική απονομιμοποίηση της κυβέρνησης και την πολιτική αποσταθεροποίηση στη χώρα, ελπίζοντας σε μια πιο επιτυχημένη αυτήν τη φορά επανάληψη του σεναρίου της «αριστερής παρένθεσης».

Είναι λοιπόν ευκαιρία στο προσεχές Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ να γίνει μια σοβαρή αποτίμηση της κυβερνητικής μας πορείας και να αναζητήσουμε πολιτικές απαντήσεις στα δύο κρίσιμα ερωτήματα της κοινωνίας:

* «Βγαίνει» το μνημονιακό πρόγραμμα , υπάρχει βάσιμη πιθανότητα απεμπλοκής από τη «θηλιά» του χρέους και τη δημοσιονομική επιτροπεία;

* Τι είδους εξουσία οικοδομούμε; Με ποιο όραμα, σχέδιο, ήθος διακυβέρνησης, με ποια σχέση με την κοινωνία;

Στο πρώτο ερώτημα, η απάντηση είναι «ναι υπό προϋποθέσεις». Προϋποθέσεις που θα ιεραρχηθούν και θα ωριμάσουν το κόμμα και την κυβέρνηση, αλλά που θα ενστερνιστεί και θα συμβάλει στην πραγμάτωσή τους η κοινωνία, με τις πολλαπλές εκπροσωπήσεις της. Ξεκαθαρίζοντας με ειλικρίνεια ότι πλέον δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις, ούτε σωτήρες και ότι για να αντιμετωπίσουμε την ασυμμετρία πόρων και αναγκών απαιτείται σοβαρό σχέδιο παραγωγικής, διοικητικής, θεσμικής, κοινωνικής και πολιτικής ανασυγκρότησης της χώρας. Απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση υπέρβασης των παθογενειών και των στρεβλώσεων του παρελθόντος, οριστική ρήξη με ένα φαύλο σύστημα εξουσίας που στηρίχθηκε στις πελατειακές σχέσεις, τον παραγοντισμό, τον τοπικισμό, τη συντεχνιακή λογική και, κυρίως, στη συναλλαγή με τα ποικιλώνυμα συμφέροντα. Απαιτείται, τέλος, στοιχειώδης πολιτική αξιοπιστία, που είναι το κρίσιμο πολιτικό μέγεθος αυτό τον καιρό.

Με άλλα λόγια χρειάζεται ένα νέο ισχυρό και δεσμευτικό κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην κυβέρνηση, το κράτος, την αγορά και τον κόσμο της εργασίας. Χρειάζεται μια νέα συνθήκη που θα στηρίζεται στην κοινωνική ανταποδοτικότητα του φορολογικού συστήματος, στην αποδεδειγμένα έντιμη διαχείριση και δίκαιη κατανομή των δημόσιων πόρων, στην αναβαθμισμένη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, στην αναδιοργάνωση του κοινωνικού κράτους, του ΕΣΥ, της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Έτσι μόνο μπορεί να εμπεδωθεί ένα καινούργιο πολιτικό ήθος και μια αντίστοιχη κοινωνική υπευθυνότητα, να εδραιωθεί μια άλλη σχέση του πολίτη με το κράτος και την πολιτική, χωρίς την οποία κάθε προσπάθεια ριζικής αναδιοργάνωσης της χώρας είναι ναρκοθετημένη. Έχουμε δώσει πολύ σημαντικά «δείγματα γραφής» με βάση τις αξίες και την «κοινωνική μεροληψία» της Αριστεράς: στήριξη των πολιτών που είναι σε ακραία φτώχεια, υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων, ανθρωπιστική διαχείριση του προσφυγικού, στήριξη των δημόσιων αγαθών, δικαιότερη κατανομή των επιβαρύνσεων, αμφισβήτηση της «συνταγής» της λιτότητας και συμβολή στην οριακή αλλαγή συσχετισμών στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Τώρα χρειάζεται να λειτουργήσουμε ως δύναμη κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας που μπορεί να συμπυκνώσει σε πολιτικό σχέδιο τις ανάγκες των πολλών και να εγγυηθεί την επανεκκίνηση της οικονομίας, της αγοράς και της απασχόλησης αλλά και την ισότιμη θέση της χώρας μέσα σε μια Ευρώπη που μεταβάλλεται και αναζητά νέα ταυτότητα. Τώρα που διαφαίνεται η προοπτική ανάκαμψης, πρέπει να αποδείξουμε ότι αυτή η κυβέρνηση είναι χρήσιμη και στην περίοδο μετά την ύφεση, ότι μπορεί να βγάλει οριστικά τη χώρα από την οικονομική κρίση και το Μνημόνιο, ότι η αξία της Αριστεράς δεν εξαντλείται μόνο στο πεδίο της κοινωνικής αναδιανομής αλλά και στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων οικονομικής ανάπτυξης και συγκρότησης της μεταμνημονιακής Ελλάδας.

Στο δεύτερο ερώτημα, η απάντηση οφείλουμε να είναι συλλογική και εξίσου δεσμευτική. Ίσως αυτή πρέπει να μας απασχολήσει περισσότερο από καθετί στο Συνέδριό μας. Μπορούμε να κυβερνήσουμε ή όχι με άλλον τρόπο, να εδραιώσουμε σιγά σιγά ένα αντι-παράδειγμα στο χρεοκοπημένο και ανυπόληπτο μοντέλο εξουσίας που οδήγησε στην παρατεταμένη και ισχυρή ακόμα κρίση πολιτικής εκπροσώπησης; Τι θα προτάξουμε σ’ αυτήν τη δύσκολη φάση που διανύουμε, τον έλεγχο του κράτους ή το μετασχηματισμό του κράτους; Μπροστά στη γενικευμένη επίθεση που δεχόμαστε, προέχει η αντεπίθεσή μας με όρους επικοινωνιακούς ή πολιτικούς; Δηλαδή, με όρους ανάδειξης της αναξιοπιστίας και της φαυλότητας των προηγούμενων ή με όρους προώθησης κοινωνικά ορατών παρεμβάσεων που ανακουφίζουν τους αδύναμους και εμπεδώνουν το αίσθημα δικαίου; Μπροστά στον «πόλεμο» που μαίνεται για την ανακατάληψη της κυβερνητικής εξουσίας, η απάντηση είναι ο «κομματικός πατριωτισμός» και η περιχαράκωση ή η «επιθετική» παρέμβαση κοινωνικής ανακούφισης, ισονομίας και αλληλεγγύης παντού; Είναι ή όχι συμβατή με τη διακυβέρνηση η Νομιμότητα, η Αξιοκρατία, η Δικαιοσύνη και κυρίως η Δημοκρατία;

Η τελευταία λέξη είναι και η απάντηση-κλειδί στα κρίσιμα ερωτήματα και διλήμματα της εξουσίας: Δημοκρατία. Δημοκρατία στο κόμμα, στο κράτος, στους θεσμούς, στην κοινωνία. Αυτό πρέπει να είναι το πιο ευδιάκριτο «αποτύπωμα» της κυβέρνησης της Αριστεράς.