Το ζήτημα της άνισης μεταχείρισης μεταξύ προνοιακών επιδομάτων αναπηρίας και αναπηρικών συντάξεων επανέρχεται με πρωτοβουλία του Βουλευτή Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία κ. Βασίλη Κόκκαλη, με κοινοβουλευτική ερώτηση 15 βουλευτών προς τους Υπουργούς Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Στην Ερώτησή τους οι βουλευτές θέτουν θέμα κοινωνικής ανάγκης αλλά και συνταγματικής επιταγής, ζητώντας η προστασία που έχουν ήδη τα προνοιακά επιδόματα – δηλαδή απαλλαγή από κατασχέσεις, συμψηφισμούς και εισφορές – να επεκταθεί και στις αναπηρικές συντάξεις, οι οποίες σήμερα υπόκεινται σε παρακράτηση λόγω οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ ή άλλους φορείς.
Υπενθυμίζεται ότι από το 2018, με κοινή υπουργική απόφαση, τα προνοιακά επιδόματα ΑμεΑ:
- δεν θεωρούνται εισόδημα,
- δεν κατάσχονται,
- δεν συμψηφίζονται με χρέη προς το Δημόσιο ή άλλους φορείς,
- δεν υπολογίζονται σε εισοδηματικά κριτήρια για άλλες κοινωνικές παροχές.
Αυτή η προστασία θεσμοθετήθηκε οριστικά με το άρθρο 81 του νόμου 4611/2019.
Αντίθετα, σύμφωνα με τον νόμο 5078/2023, οι αναπηρικές συντάξεις:
υποχρεωτικά συμψηφίζονται με οφειλές έως 30.000 ευρώ (ή 10.000 ευρώ για τον πρώην ΟΓΑ), το ποσό παρακρατείται σε έως 60 δόσεις, ελάχιστη μηνιαία δόση: 50 ευρώ, στις συντάξεις ορισμένου χρόνου ο συμψηφισμός επανυπολογίζεται κάθε φορά, ανάλογα με την έκβαση της υγειονομικής κρίσης.
Επισημαίνεται ότι αυτό οδηγεί σε σημαντική μείωση του μηνιαίου εισοδήματος των ανθρώπων που δεν μπορούν να εργαστούν λόγω αναπηρίας και από την αναπηρική σύνταξη καλύπτουν βασικές βιοτικές ανάγκες.
Τονίζεται ότι τόσο η αναπηρική σύνταξη όσο και τα προνοιακά επιδόματα δίνονται για τον ίδιο λόγο: τη διαπίστωση αναπηρίας και την ανάγκη οικονομικής στήριξης. Επομένως, όπως υποστηρίζει, είναι παράλογο και κοινωνικά άδικο να προστατεύεται πλήρως η μία κατηγορία παροχής και όχι η άλλη.
Στο τέλος της παρέμβασής τους, οι βουλευτές ερωτούν τους αρμόδιους υπουργούς:
Αν προτίθενται να επεκτείνουν την πλήρη προστασία των προνοιακών επιδομάτων και στις αναπηρικές συντάξεις, ώστε: να μη γίνεται συμψηφισμός με χρέη, να μην παρακρατούνται ποσά, να μην αποστερείται ο δικαιούχος μέρος του μοναδικού εισοδήματός του.
Οι βουλευτές καταλήγουν ότι πρόκειται για ζήτημα ισότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης και συνταγματικής προστασίας των ατόμων με αναπηρία, τα οποία δεν έχουν εναλλακτικές πηγές εισοδήματος.
Αναλυτικά η Ερώτηση:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τους κ.κ. Υπουργούς
Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών
Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης
ΘΕΜΑ: “Κοινωνική ανάγκη η φορολογική και ασφαλιστική εξίσωση της αναπηρικής σύνταξης με τα προνοιακά επιδόματα ”
Το έτος 2018, στο άρθρο 11 της υπ’αρ Δ12α/Γ.Π.οικ. 68856/2202 (ΦΕΚ 5855/Β/28.12.2018) Κοινής Απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονοµικών, είχε προβλεφθεί, και εν συνεχεία κατοχυρώθηκε και µε διάταξη νόµου, ότι τα προνοιακά επιδόµατα σε ΑµεΑ δεν εντάσσονται σε καµία κατηγορία εισοδήµατος και προστατεύονται από την κατάσχεση και τον συµψηφισµό. Σύμφωνα εν συνεχεία με την διάταξη του άρθρου 81 του προσφάτως ψηφισθέντος ν. 4611/2019, το ποσό των προνοιακών παροχών σε χρήµα σε άτοµα µε αναπηρία, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση ή εισφορά, δεν κατάσχεται εις χείρας του Δηµοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης και δεν συµψηφίζεται µε βεβαιωµένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δηµόσιο εν γένει, τους δήµους, τις περιφέρειες, τα νοµικά πρόσωπα των Ο.Τ.Α. α` και β` βαθµού, τα ασφαλιστικά ταµεία ή τα πιστωτικά ιδρύµατα και δεν υπολογίζεται στα εισοδηµατικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα»
Αναφορικά με την σύνταξη αναπηρίας σε άτομα με αναπηρία, με το άρθρο 115 του ν. 5078/2023 (Α’ 211), για την καταβολή σύνταξης, περιλαμβανομένης της σύνταξης αναπηρίας, σε ασφαλισμένους του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), εφαρμόζεται ο συμψηφισμός των οφειλών με το ποσό της συντάξεως.
Ειδικότερα, για την καταβολή σύνταξης αναπηρίας, όταν υπάρχουν οφειλές μέχρι του ποσού των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ή των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ για οφειλές προς τον πρώην Οργανισμό Γεωργικών Ασφαλίσεων (π. ΟΓΑ), τότε, τα ανωτέρω ποσά οφειλής συμψηφίζονται ή παρακρατούνται από τα ποσά των συντάξεων σε ίσες μηνιαίες δόσεις, που δεν μπορεί να είναι περισσότερες από εξήντα (60) για τις περιπτώσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου. Και ειδικά για τις συντάξεις αναπηρίας ορισμένου χρόνου, ανεξαρτήτως διάρκειας, το ποσό της μηνιαίας δόσης προκύπτει από τη διαίρεση του οφειλόμενου ποσού με τον μέγιστο αριθμό δόσεων, σύμφωνα με την περ. α’ . Αν μετά από νέα υγειονομική κρίση παραταθεί εκ νέου η σύνταξη αναπηρίας για ορισμένο χρόνο, ανεξαρτήτως διάρκειας, αλλά με συντάξιμο ποσοστό αναπηρίας μικρότερο της προηγούμενης υγειονομικής κρίσης, το ποσό της μηνιαίας δόσης επανυπολογίζεται με τον ίδιο τρόπο. Αν το συνταξιοδοτικό δικαίωμα δεν παραταθεί, το υπόλοιπο της οφειλής, όπως αυτή είχε προσδιοριστεί με τιμές που ίσχυαν κατά την ημερομηνία της αίτησης συνταξιοδότησης, γνωστοποιείται στον συνταξιούχο και αναζητείται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. Το ελάχιστο ποσό της μηνιαίας δόσης των περ. α’ και β’ δεν μπορεί να είναι μικρότερο από πενήντα (50) ευρώ.
Εκ των ανωτέρω, προκύπτει μια αντιδιαστολή μεταξύ της αντιμετώπισης της σύνταξης αναπηρίας και των προνοιακών επιδομάτων λόγω αναπηρίας, καθώς στην μεν περίπτωση της σύνταξης αναπηρίας, ο δικαιούχος, εάν οφείλει εισφορές, λαμβάνει το ποσό σύνταξης, που απομένει, αφού τα ποσά οφειλής έχουν συμψηφιστεί ή παρακρατηθεί από τα ποσά των συντάξεων σε μηνιαίες δόσεις. Ενώ τα προνοιακά επιδόματα ορθώς δεν υπόκεινται σε κανένα συμψηφισμό ή κατάσχεση.
Επειδή, η Σύνταξη αναπηρίας είναι ένα μηνιαίο χρηματικό ποσό, που χορηγείται ως αντικατάσταση της εργασίας λόγω αδυναμίας εργασίας – αναπηρίας και τα Επιδόματα αναπηρίας είναι συμπληρωματικές παροχές που χορηγούνται σε συνταξιούχους αναπηρίας, επομένως η κοινή δικαιολογητική βάση χορήγησης των ανωτέρω παροχών είναι η διαπίστωση της αναπηρίας,
Επειδή, λόγω της κοινής βάσης της αναπηρίας, στην οποία στηρίζονται η παροχή σύνταξης αναπηρίας και επιδομάτων, είναι αναγκαία και η όμοια φορολογική και ασφαλιστική αντιμετώπισή τους, ώστε οι δικαιούχοι να λαμβάνουν την αναγκαία εκ του Συντάγματος μέγιστη προστασία του Κράτους,
Επειδή, η παρακράτηση ποσού από τη μηνιαία σύνταξη αναπηρίας συνιστά αποστέρηση ενός χρηματικού ποσού από το μηνιαίο εισόδημα, το οποίο ο δικαιούχος αδυνατεί να αναπληρώσει από άλλη πηγή εργασίας, δεδομένου ότι η σύνταξη αναπηρίας καταβάλλεται λόγω αδυναμίας εργασίας.
Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί
Προτίθενται για λόγους ισότητας και εφαρμογής της αυξημένης συνταγματικής προστασίας υπέρ των ατόμων με αναπηρία, να επεκταθεί η ανωτέρω προστασία των προνοιακών επιδομάτων από την κατάσχεση και τον συµψηφισµό και κατά την απόδοση της σύνταξης αναπηρίας, ώστε μέρος αυτής να μην συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τον ΕΦΚΑ και να μην αποστερείται ο δικαιούχος ποσό εκ της συντάξεώς του;
Οι Ερωτώντες Βουλευτές
Κόκκαλης Βασίλειος
Μαμουλάκης Χαράλαμπος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Ζαμπάρας Μιλτιάδης
Κοντοτόλη Μαρίνα
Κασιμάτη Νίνα
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Αικατερίνη
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παππάς Νίκος
Παπαηλιού Γεώργιος
Τσαπανίδου Καλλιόπη
Ψυχογιός Γεώργιος
