Ο Βουλευτής Μαγνησίας και Τομεάρχης Υποδομών & Μεταφορών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, κατέθεσε στη Βουλή Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών, με αντικείμενο ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα για τη λειτουργία του σιδηροδρόμου και την προστασία των επιβατών: την ύπαρξη πιθανού θεσμικού κενού ως προς τις αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Την κοινοβουλευτική παρέμβαση υπογράφουν συνολικά 12 Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

«Η ΡΑΣ είχε οριστεί ρητά ως Εθνικός Φορέας Επιβολής για τα δικαιώματα των σιδηροδρομικών επιβατών, με σαφείς εξουσίες επιβολής κυρώσεων, βάσει του ν. 3891/2010 και του ευρωπαϊκού Κανονισμού 1371/2007. Ωστόσο, μετά την αντικατάσταση του εν λόγω Κανονισμού από τον νεότερο Κανονισμό (ΕΕ) 2021/782, δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα αντίστοιχη ρητή επικαιροποίηση του εθνικού πλαισίου. Η απουσία αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς το αν η ΡΑΣ διαθέτει σήμερα, χωρίς αμφισβήτηση, την απαιτούμενη νομική βάση για την επιβολή κυρώσεων. Παρότι στην πράξη η Αρχή συνεχίζει να ασκεί τα καθήκοντά της, να δέχεται και να εξετάζει καταγγελίες και να δημοσιοποιεί σχετικές διαδικασίες και εκθέσεις, η έλλειψη σαφούς και επικαιροποιημένης νομοθετικής πρόβλεψης ενδέχεται να υπονομεύει την ασφάλεια δικαίου. Δημιουργείται έτσι το ενδεχόμενο τρίτοι, και ιδίως η Hellenic Train, να επιχειρήσουν να αμφισβητήσουν την αρμοδιότητά της, γεγονός που θα μπορούσε να αποδυναμώσει στην πράξη τον μηχανισμό ελέγχου και επιβολής της νομιμότητας.

Το ζήτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το βάρος των επαναλαμβανόμενων καταγγελιών επιβατών για συστηματικές καθυστερήσεις, ματαιώσεις δρομολογίων, άρνηση καταβολής αποζημιώσεων και ελλιπή ανταπόκριση της εταιρείας στα αιτήματα των πολιτών. Η αποτελεσματική εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782 δεν αποτελεί απλώς τυπική υποχρέωση της χώρας, αλλά ουσιαστικό εργαλείο προστασίας των δικαιωμάτων των επιβατών και διασφάλισης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών», ανέφερε ο Βουλευτής.

Παράλληλα, η κοινοβουλευτική παρέμβαση αναδεικνύει και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη διάσταση, που αφορά τη Σύμβαση Παροχής Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ) μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Hellenic Train, με τον αρμόδιο Υπουργό να καλείται να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα:

1. Γίνεται συστηματική καταγραφή των δρομολογίων που δεν εκτελούνται από την Hellenic Train και προβλέπεται μηχανισμός έκπτωσης της επιδότησης που λαμβάνει, σύμφωνα με τη Σύμβαση Δημόσιας Υπηρεσίας;
2. Λαμβάνοντας υπόψη και το άρθρο 14 της Σύμβασης ΥΔΥ, παρακαλούμε να επιβεβαιώσετε ότι οι επιτροπές παρακολούθησης έχουν συγκροτηθεί και συνεδριάζουν κανονικά. Αν όχι, ποιοι οι λόγοι καθυστέρησης ή μη λειτουργίας;
3. Τηρούνται πρακτικά όλων των συνεδριάσεων; Σε ποιες ημερομηνίες έχουν συνεδριάσει οι επιτροπές από την έναρξη της σύμβασης έως σήμερα; Αν δεν τηρούνται, ποιο το σκεπτικό;
4. Υπάρχει μηχανισμός καταγραφής των μη εκτελεσθέντων δρομολογίων και παρακολούθησης συμμόρφωσης της εταιρείας;
5. Ποιες περιπτώσεις απόκλισης της πρακτικής των επιτροπών από τις προβλέψεις του άρθρου 14 έχουν εντοπιστεί και ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει το Υπουργείο για πλήρη εφαρμογή της σύμβασης;

Μέσω της Αίτησης Κατάθεσης Εγγράφων, καλείται το Υπουργείο να καταθέσει το σύνολο των σχετικών στοιχείων που αφορούν τόσο την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού για τα δικαιώματα των επιβατών όσο και τη λειτουργία της ΡΑΣ, καθώς και την εκτέλεση της σύμβασης με τη Hellenic Train.

Ο Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος ανέφερε: «Η ύπαρξη σαφούς θεσμικού πλαισίου και η απρόσκοπτη λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών δεν αποτελούν γραφειοκρατική λεπτομέρεια, αλλά βασική προϋπόθεση για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ότι οι εποπτικοί μηχανισμοί λειτουργούν με πληρότητα, ανεξαρτησία και αποτελεσματικότητα, ώστε οι πολίτες να μπορούν να εμπιστεύονται τις δημόσιες μεταφορές και να απολαμβάνουν τα δικαιώματά τους χωρίς αμφισβητήσεις και κενά».

Ακολουθεί η Ερώτηση-ΑΚΕ:

Αθήνα, 1 Απριλίου 2026

ΕΡΩΤΗΣΗ & ΑΚΕ

Προς τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών

Θέμα: Θεσμικό κενό στις εξουσίες επιβολής κυρώσεων της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων ως Ελληνικός Φορέας Επιβολής (ΕΦΕ) βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782

Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) έχει οριστεί επισήμως ως Εθνικός Φορέας Επιβολής στην Ελλάδα στο πλαίσιο εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΚ) 1371/2007, σύμφωνα με τα άρθρα 28 παρ. 11 και 33 του ν. 3891/2010, που παρέχουν ρητή εξουσία επιβολής κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένων προστίμων, σε περίπτωση παραβάσεων:

«Στην περίπτωση παραβάσεως των διατάξεων του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1371/2007 σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών, η ΡΑΣ δύναται, με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή της και ύστερα από προηγούμενη κλήση για παροχή εξηγήσεων των ενδιαφερομένων, να επιβάλει στο υπαίτιο νομικό ή φυσικό πρόσωπο, σωρευτικά ή διαζευκτικά, τις ακόλουθες κυρώσεις:
α) Σύσταση για συμμόρφωση με συγκεκριμένη διάταξη της νομοθεσίας, με προειδοποίηση για επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση υποτροπής.
β) Πρόστιμο έως ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση, τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης».

Όμως, μετά την αντικατάσταση του Κανονισμού 1371/2007 από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/782, δεν έχει εκδοθεί από το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών νέα διοικητική πράξη ή νομοθετική διάταξη που να επανακαθορίζει ρητά τη ΡΑΣ ως Εθνικό Φορέα Επιβολής.

Παρά ταύτα, η ΡΑΣ εξακολουθεί να λειτουργεί πρακτικά ως αρμόδιος φορέας επιβολής για τα δικαιώματα επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών. Διατηρεί την ανεξαρτησία, την οργανωτική και λειτουργική δομή της και ασκεί τις ίδιες αρμοδιότητες όπως προηγουμένως.

Η ΡΑΣ δημοσιεύει στην επίσημη ιστοσελίδα της όλες τις διαδικασίες υποβολής και χειρισμού καταγγελιών, σχετικές πληροφορίες και εκθέσεις, ενώ, ταυτόχρονα, δεν έχει υπάρξει κατάργηση, μεταφορά αρμοδιότητας ή τροποποίηση του καθεστώτος της, ούτε ρητή κατάργηση της κυρωτικής της αρμοδιότητας.

Η κατάσταση αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια δικαίου και την ανεξαρτησία της ΡΑΣ, με ενδεχόμενα στοιχεία σκόπιμης ή πρακτικής παράλειψης εκ μέρους του Υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών.

Πιθανή σκόπιμη καθυστέρηση ή παράλειψη έκδοσης διοικητικής πράξης περιορίζει στην πράξη την ικανότητα της ΡΑΣ να επιβάλει κυρώσεις στην Hellenic Train, ενώ η ενδεχόμενη υποβάθμιση του ρόλου της ΡΑΣ ως ανεξάρτητης αρχής, μπορεί να εμποδίζει την πλήρη άσκηση των αρμοδιοτήτων της.

Η δημιουργία πρακτικού νομικού κενού στη νομοθετική βάση ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί από τρίτους (π.χ. Hellenic Train) για να αμφισβητήσουν την εξουσία κυρώσεων της ΡΑΣ και ταυτόχρονα ελλοχεύει κίνδυνος περιορισμού των δικαιωμάτων των επιβατών, λόγω της έλλειψης σαφούς νομικής κατοχύρωσης της ΡΑΣ, παρά την αναγνώρισή της από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως Εθνικός Φορέας Επιβολής.

Παράλληλα, προκαλείται αβεβαιότητα στη συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/782, καθώς η πρακτική εφαρμογή του Κανονισμού μπορεί να καθίσταται ανεφάρμοστη σε εθνικό επίπεδο λόγω τυπικής νομοθετικής παράλειψης.

Σημειώνεται ότι στις ιστοσελίδες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζεται η ΡΑΣ ως Εθνικός Φορέας Επιβολής για την Ελλάδα στο πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782, χωρίς να έχει κινήσει διαδικασία παράβασης κατά της χώρας μας.

Τα παραπάνω είναι κρίσιμα για την αποτελεσματική προστασία των επιβατών και εξέτασης καταγγελιών τους κατά της Hellenic Train, οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

• Άρνηση αποζημίωσης λόγω συστηματικών καθυστερήσεων και κατάργησης δρομολογίων, κατά παράβαση του άρθρου 19 και των άρθρων 7, 8, 9 και 10 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782.
• Μη συμμόρφωση ως προς την υποχρέωση της Hellenic Train για την ύπαρξη συστήματος αποζημίωσης.
• Οργανωτική και λειτουργική ανεπάρκεια της Hellenic Train, με συνέπεια την συστηματική υποβάθμιση ποιότητας υπηρεσιών κατά παράβαση του άρθρου 28 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782 (π.χ. αόριστες και μη αιτιολογημένες απαντήσεις σε αιτήματα, αναφορές και παράπονα επιβατών, συχνά παράλειψη εκπλήρωσης υποχρέωσης απάντησης, ελλιπής πληροφόρηση επιβατών, κ.λπ.).

Υπό τις συνθήκες αυτές, η Hellenic Train ενδέχεται να αμφισβητήσει τη νομοθετική βάση των κυρώσεων της ΡΑΣ, επικαλούμενη:

α) ότι το άρθρο 33 του ν. 3891/2010 αναφέρεται στον Κανονισμό 1371/2007 και
β) την έλλειψη νεότερης κανονιστικής πράξης ορισμού της ΡΑΣ ως Εθνικό Φορέα Επιβολής σύμφωνα με το άρθρο 31 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782.

Επιπλέον, στο πλαίσιο εφαρμογής τής από 14 Απριλίου 2022 Σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας (ΥΔΥ) μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Hellenic Train (TrainΟΣΕ), που αναθεωρήθηκε με την κύρωση της πρώτης τροποποίησης (Νόμος 5268/2026), εγείρεται το ερώτημα αν καταγράφονται συστηματικά τα δρομολόγια που δεν εκτελούνται από την Hellenic Train, καθώς και κατά πόσο αυτά τα μη εκτελεσθέντα δρομολόγια εκπίπτουν από την επιδότηση που λαμβάνει η Hellenic Train.

Κατόπιν των ανωτέρω,

Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

1. Παραμένει η ΡΑΣ ως Ελληνικός Εθνικός Φορέας Επιβολής για τα δικαιώματα των σιδηροδρομικών επιβατών σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/782; Αν ναι, έχει εκδοθεί σχετική διοικητική πράξη από το Υπουργείο;
2. Έχει κοινοποιηθεί ο ορισμός της ΡΑΣ ως Εθνικός Φορέας Επιβολής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή;
3. Προτίθεται το Υπουργείο να προχωρήσει σε ενέργειες ή διοικητική πράξη που να διασφαλίζει ρητά την πλήρη ανεξαρτησία της ΡΑΣ και την δυνατότητά της να επιβάλλει κυρώσεις, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε πρακτική απαξίωση του ρόλου της;
4. Γίνεται συστηματική καταγραφή των δρομολογίων που δεν εκτελούνται από την Hellenic Train και προβλέπεται μηχανισμός έκπτωσης της επιδότησης που λαμβάνει, σύμφωνα με τη Σύμβαση Δημόσιας Υπηρεσίας;
5. Λαμβάνοντας υπόψη και το άρθρο 14 της Σύμβασης ΥΔΥ, παρακαλούμε να επιβεβαιώσετε ότι οι επιτροπές παρακολούθησης έχουν συγκροτηθεί και συνεδριάζουν κανονικά. Αν όχι, ποιοι οι λόγοι καθυστέρησης ή μη λειτουργίας;
6. Τηρούνται πρακτικά όλων των συνεδριάσεων; Σε ποιες ημερομηνίες έχουν συνεδριάσει οι επιτροπές από την έναρξη της σύμβασης έως σήμερα; Αν δεν τηρούνται, ποιο το σκεπτικό;
7. Υπάρχει μηχανισμός καταγραφής των μη εκτελεσθέντων δρομολογίων και παρακολούθησης συμμόρφωσης της εταιρείας;
8. Ποιες περιπτώσεις απόκλισης της πρακτικής των επιτροπών από τις προβλέψεις του άρθρου 14 έχουν εντοπιστεί και ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει το Υπουργείο για πλήρη εφαρμογή της σύμβασης;

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Παρακαλούμε για την κατάθεση όλων των εγγράφων και στοιχείων που αφορούν:

• Την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/782 για τα δικαιώματα των επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ελλάδα.
• Τις αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) ως Εθνικού Φορέα Επιβολής.
• Την εφαρμογή της από 14.04.2022 Σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε. (νυν Hellenic Train), η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4953/2022.
• Τις επιτροπές παρακολούθησης που προβλέπονται στο άρθρο 14 της σύμβασης και τον τρόπο λειτουργίας τους.
• Την παρακολούθηση εκτέλεσης δρομολογίων και την καταβολή αποζημίωσης δημόσιας υπηρεσίας.

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Ακρίτα Έλενα

Βέττα Καλλιόπη

Γαβρήλος Γεώργιος

Δούρου Ειρήνη

Μαμουλάκης Χαράλαμπος

Μπάρκας Κώστας

Νοτοπούλου Αικατερίνη

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Παπαηλιού Γεώργιος

Τσαπανίδου Πόπη