Σημεία τοποθέτησης κατά τη συζήτηση του Νομοσχεδίου του Υπουργείου υγείας στην Ολομέλεια της βουλής

1) Άλλο ένα κυβερνητικό νομοσχέδιο, εν προκειμένω του Υπουργείου Υγείας, δείγμα-έκφραση κακής νομοθέτησης.

Το νομοσχέδιο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποσπασματικής νομοθετικής πρακτικής που ακολουθεί η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας:

Υπό έναν εξαιρετικά εκτενή τίτλο συγκεντρώνονται ρυθμίσεις για την ψυχική υγεία, την επαγγελματική οργάνωση των ψυχολόγων, τη νοσηλευτική, το προσωπικό του ΕΣΥ, τις τεχνολογίες υγείας, το φάρμακο και σειρά άλλων ζητημάτων.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει αυτή τη συσσώρευση εν πολλοίς ετερόκλητων διατάξεων ως επιχείρηση  εκσυγχρονισμού. Ωστόσο, η πραγματική αξία μιας νομοθετικής πρωτοβουλίας δεν μετράται από τον αριθμό των ρυθμίσεών της, αλλά από το κατά πόσον αντιμετωπίζει ουσιαστικά τα προβλήματα του πεδίου στο οποίο αναφέρεται και εν τέλει της κοινωνίας.

Αυτό δεν γίνεται με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου.

Η νομοθεσία της χώρας μας, και στο πεδίο της υγείας, βρίθει θεσμικών σχημάτων, επιτροπών και παρατηρητηρίων. 

Όμως, η χώρα μας στερείται επαρκώς στελεχωμένων δημόσιων δομών, ισχυρής πρωτοβάθμιας φροντίδας, οργανωμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας και ενός συστήματος που να εγγυάται σε κάθε πολίτη έγκαιρη, ποιοτική και δωρεάν περίθαλψη.

Στην προκειμένη περίπτωση, η κυβέρνηση νομοθετεί για την οργανωτική αρχιτεκτονική της υγείας, χωρίς να παρουσιάζει   μέσω του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, μία ολοκληρωμένη απάντηση στο ζήτημα της ουσιαστικής ενίσχυσης του δημόσιου συστήματος υγείας, στο οποίο βέβαια  η ίδια δεν πιστεύει, δεν ενισχύει και προσπαθεί να αποδομήσει. 

Οι θεσμοί αποκτούν κοινωνικό περιεχόμενο μόνο όταν συνοδεύονται από πραγματικούς πόρους, ανθρώπινο δυναμικό, δημοκρατική λογοδοσία και μετρήσιμα αποτελέσματα.

2) Η σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων, ως νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, συνιστά θεσμική παρέμβαση.

Η κατοχύρωση του επαγγέλματος του ψυχολόγου, η διασφάλιση της επιστημονικής ανεξαρτησίας του, μέσω επιστημονικών και δεοντολογικών κανόνων και η προστασία των πολιτών από την αντιποίηση επαγγελματικών ιδιοτήτων αποτελούν θεμιτούς και αναγκαίους στόχους.

Ωστόσο, εν προκειμένω, εγείρονται κρίσιμα ζητήματα που δεν επιτρέπεται να αντιμετωπιστούν ως δευτερεύοντα.

Ενώ απαιτείται ουσιαστική δημοκρατική αντιπροσώπευση του συνόλου των επαγγελματιών ψυχολόγων,  ο νέος φορέας μπορεί να εξελιχθεί σε έναν συγκεντρωτικό μηχανισμό, στον οποίο οι αποφάσεις θα λαμβάνονται ερήμην των μελών του.

Σ΄ αυτό το πλαίσιο, αντί    εκλογών στα πρωτοβάθμια επιστημονικά σωματεία.,    διορίζεται, με υπουργική απόφαση, προσωρινή διοικούσα επιτροπή, ακόμη και για 3 χρόνια! 

3) Η δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας μπορεί να συμβάλει στην επιστημονική τεκμηρίωση, στην αξιολόγηση πρακτικών και στη διαμόρφωση κοινών ποιοτικών προδιαγραφών.

Δεν αμφισβητείται η ανάγκη επιστημονικής εποπτείας σε αυτόν τον ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα. Αμφισβητείται  όμως η αντίληψη ότι η θεσμική παρακολούθηση αρκεί από μόνη της για να συγκροτηθεί  αποτελεσματική πολιτική ψυχικής υγείας.

Τα πραγματικά ερωτήματα που τίθενται,  είναι,  πώς θα αποκτήσουν πρόσβαση σε ποιοτική ψυχοθεραπευτική υποστήριξη όλοι οι πολίτες, πώς θα υποστηριχθούν τα παιδιά και οι έφηβοι, οι ευάλωτες οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, οι κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών και οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα ψυχικής υγείας;

Και  σ΄ αυτό το πλαίσιο, πώς θα ενισχυθούν οι δημόσιες δομές με ψυχιάτρους, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλο εξειδικευμένο προσωπικό;

Η ψυχοθεραπεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως προνόμιο όσων έχουν την οικονομική δυνατότητα να την πληρώσουν.

Η ψυχική υγεία είναι αναπόσπαστο μέρος του κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία.

Χρειάζονται δημόσιες, προσβάσιμες, διεπιστημονικές υπηρεσίες, με σταθερή χρηματοδότηση και ουσιαστική διασύνδεση με την πρωτοβάθμια φροντίδα.

Χρειάζονται, επίσης, επιστημονικά τεκμηριωμένοι κανόνες που δεν θα χρησιμοποιούνται ως μηχανισμός αυθαίρετων επαγγελματικών αποκλεισμών.

Ένα Παρατηρητήριο μπορεί να καταγράφει τις ανάγκες. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τις υπηρεσίες που οφείλει να παρέχει η Πολιτεία.

4) Η ψυχιατροδικαστική αποτελεί πεδίο στο οποίο συναντώνται η ιατρική επιστήμη, η δικαιοσύνη, η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Η συγκρότηση ενός εθνικού επιστημονικού μηχανισμού μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη κοινών προτύπων και στην αντιμετώπιση ανομοιογενών πρακτικών.

Λόγω όμως της ευαισθησίας του αντικειμένου, απαιτούνται αυξημένες θεσμικές εγγυήσεις.

Η επιστημονική ανεξαρτησία των αξιολογήσεων, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η αποφυγή στιγματισμού των ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές και η διασφάλιση των δικαιωμάτων τους πρέπει να αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις.

Η ψυχιατρική επιστήμη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου ή ως μέσο περιορισμού δικαιωμάτων χωρίς αυστηρές εγγυήσεις νομιμότητας και αναλογικότητας.

Επομένως, το ερώτημα που τίθεται, είναι, ποιοι θα στελεχώσουν το Παρατηρητήριο. 

Είμαστε επιφυλακτικοί μέχρις αρνητικοί, διότι ο πρότερος πρόσφατος «βίος και πολιτεία» της ΝΔ, δεν μας επιτρέπει άλλου είδους στάση.    

Το Παρατηρητήριο δεν πρέπει να μετατραπεί σε μηχανισμό συγκάλυψης και απαλλαγής «ημετέρων» εγκληματιών.

5) Οι ρυθμίσεις που αφορούν την άσκηση του ιατρικού και νοσηλευτικού επαγγέλματος του Εθνικού Συστήματος Υγείας πρέπει να αξιολογηθούν υπό το πρίσμα της πραγματικής κατάστασης των δημόσιων νοσοκομείων.

Οι εργαζόμενοι στο ΕΣΥ δεν χρειάζονται απλώς νέες διοικητικές διαδικασίες. Χρειάζονται ασφαλείς συνθήκες εργασίας, αξιοπρεπείς αποδοχές, επαρκή στελέχωση και ουσιαστική επαγγελματική αναγνώριση.

Η διαρκής επίκληση της προσωπικής αφοσίωσης των υγειονομικών δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την απουσία συγκροτημένης πολιτικής ανθρώπινου δυναμικού, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τα περιφερειακά νοσοκομεία, τις ορεινές και νησιωτικέ περιοχές, όπου οι ελλείψεις προσωπικού έχουν άμεσες συνέπειες στην πρόσβαση των πολιτών.

6) Η ανάπτυξη των τεχνολογιών υγείας και η πρόσβαση σε αποτελεσματικά φάρμακα αποτελούν σημαντικά ζητήματα δημόσιας πολιτικής.

Όμως τα τεχνολογικά μέσα
χρειάζονται και ανθρώπους χειριστές, τους οποίους η κυβέρνηση της ΝΔ αρνείται να προσλάβει ως μόνιμο προσωπικό.  

7) Το σοβαρότερο πρόβλημα του νομοσχεδίου δεν είναι τόσο οι επιμέρους προβλέψεις.  Είναι η απουσία ενός ενιαίου, κοινωνικά προσανατολισμένου σχεδίου που να συνδέει τις επιμέρους παρεμβάσεις με συγκεκριμένους στόχους για τη δημόσια υγεία.

Η δημόσια υγεία  δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως άθροισμα διοικητικών μηχανισμών, αλλά ως ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης, περίθαλψης, αποκατάστασης, ψυχικής υγείας και κοινωνικής προστασίας.

8) Τέλος και ενδεικτικά μία ρύθμιση από τις πολλές, που δεν έχει σχέση με τον βασικό κορμό του νομοσχεδίου: H διετής παράταση λειτουργίας του Σταθμού Μεταφόρτωσης Αποβλήτων από το χώρο της επένδυσης στο Ελληνικό στο νεκροταφείο Ελληνικού-Αργυρούπολης.

Πρόκειται για μία «ανοιχτά» ταξική ρύθμιση-δώρο στην επενδύτρια εταιρία. 

Δεν μπορεί η ανάπτυξη να κρατά τα οφέλη για τους «μεγάλους» και  «ισχυρούς» και να μεταφέρει τα βάρη στις τοπικές κοινωνίες. τέτοιες επιλογές κρυμμένες σε άσχετα νομοσχέδια. 

Η διαφάνεια και η προστασία του δημόσιου συμφέροντος δεν είναι λεπτομέρειες.