Νησιωτικότητα. Αγαπημένη καραμέλα του προεκλογικού λόγου διαχρονικά και αναπόσπαστο τμήμα των τοπικών προγραμμάτων. Κατά τ` άλλα κενό γράμμα που ποτέ δεν έτυχε συνολικής επεξεργασίας και εφαρμογής, ούτε στα νησιά ούτε στο κόμμα. Κι όμως μπορεί και πρέπει να συνοψίζει την πολιτική μας για τα νησιά, γιατί είναι μια από τις απαντήσεις στο ερώτημα «τι ανάπτυξη θέλουμε» και μια από τις απαντήσεις στο «τι κόμμα θέλουμε».
Και στις δύο περιπτώσεις -κεντρικά ερωτήματα του συνεδρίου- υπάρχει η ίδια προϋπόθεση. Να αναγνωρίσουμε την ιδιαιτερότητα. Όχι στα ωραία, αλλά αναποτελεσματικά, διεθνή κείμενα που είδαμε την ισχύ τους στην περίπτωση της αύξησης του ΦΠΑ, αλλά επί της ουσίας. Για να αποδειχτεί ότι έχει αξία να επενδύσουμε στην ανάπτυξη μικρών τόπων με σχετική αυτονομία λόγω απομόνωσης, με έντονη ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών, με περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης πιλοτικών προγραμμάτων οικολογικής και συμμετοχικής κατεύθυνσης -όπως το καλό παράδειγμα της ενεργειακής αυτονομίας της Σίφνου μέσω συνεταιρισμού πολιτών. Λίγα είναι τα αναπτυξιακά κορεσμένα νησιά. Στα περισσότερα οι δυνατότητες μοιάζουν με πηλό που του δίνεις το σχήμα που θέλεις. Αν αποφασίσεις να το κάνεις προτεραιότητα βέβαια…
Για την ώρα, είμαστε μακριά και συμβάλλουμε στο να κάνουμε την καθημερινότητα πιο δύσκολη. Ο ΦΠΑ ήταν το κερασάκι στην τούρτα, που έκανε επαγγελματίες και πελάτες να ψάχνουν μετρητά και «μαύρα». Έχουν προηγηθεί βέβαια πολλά για χρόνια, αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι δικαιολογία. Και τα νησιά είναι προνομιακός χώρος, γιατί ό,τι γίνεται αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις και επιρροή στην κοινωνία.
Προς το παρόν, όλα είναι ακριβότερα στις Κυκλάδες (σούπερ μάρκετ, βενζίνη, μεταφορές, νερό), η περίθαλψη -αν και γίνονται βήματα- σου επιβάλλει τακτικά ταξίδια στην Αθήνα, η εξυπηρέτηση του πολίτη είναι ανύπαρκτη (Εφορία στον Πειραιά, ΙΚΑ στη Μήλο, Πολεοδομία στη Σύρο, ΟΑΕΕ στον Πειραιά), ΔΕΗ και ΟΤΕ έχουν κλείσει στα περισσότερα νησιά και το «μεταφορικό ισοδύναμο» για μένα, που θέλω 100 ευρώ να πάω και να έρθω στη Σίφνο, είναι πικρό ανέκδοτο.
Η ουσία και η διαφορά βρίσκεται στο νερό. Η απόσταση Σίφνος – Πάρος δεν μετριέται με χιλιόμετρα ή ναυτικά μίλια. Μετριέται σε χρόνο και χρήμα. Για μια δίκη στη Σύρο πρέπει να χάσεις τουλάχιστον 4 εργάσιμες μέρες, να περάσεις από 6 μέχρι 10 ώρες στα πλοία και να ξοδέψεις για εισιτήρια, διαμονή και φαγητό. Πόσο περισσότερο κοστίζει στον Κυκλαδίτη μια δίκη; Μπορούμε, από την άλλη, να κάνουμε ένα δικαστήριο σε κάθε νησί; Όχι. Γι` αυτό το λέμε «νησιωτικότητα». Γιατί είναι ειδικό πρόβλημα ειδικής αντιμετώπισης. Και δεν αρκεί ένα Συμβούλιο που θα δίνει κατευθύνσεις.
Χρειάζεται ένα σύστημα και μια ομάδα ανθρώπων που θα παρακολουθεί κάθε νομοθετική προσπάθεια, θα επεμβαίνει και θα αποφασίζει αν και πώς μπορεί το κάθε τι να εφαρμοστεί στα νησιά και σε πόσα από αυτά. Γιατί όταν λέμε νησιά πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι Σαντορίνη και Μύκονος δεν είναι μέσος όρος, Φολέγανδρος και Σύρος δεν έχουν καμία σχέση, Κίμωλος και Άνδρος επίσης. Για να μην σχολιάσουμε τις διαφορές με τα Δωδεκάνησα. Άλλοι πληθυσμοί, οικονομικά μεγέθη, ανάγκες, συμφέροντα, προβλήματα, αποστάσεις. Η προσπάθεια του «Καλλικράτη» να αντιμετωπίσει τα δύο συμπλέγματα ως ενιαίο χώρο είναι από τις χειρότερες επιλογές και μόνο προβλήματα έχει δημιουργήσει.
Και αυτό μας φέρνει στα δικά μας και ευτυχώς που στο ζήτημα της περιφερειακής συγκρότησης του κόμματος ακούστηκε η άποψη της Ν.Ε. Κυκλάδων και εξαιρέθηκαν τα νησιά. Στις Κυκλάδες σε καμία περίπτωση δεν θα υποστηρίζαμε επανάληψη του λάθους στα κομματικά όργανα.
Τα οποία επίσης δεν αντιλαμβάνονται την ιδιαιτερότητα των νησιών. Δεν είναι τυχαίο που το κόμμα πάει καλύτερα στα αστικά κέντρα. Στις πόλεις, η επαφή στελεχών με τα μέλη, η δυνατότητα ενημέρωσης και ζύμωσης, οι δημόσιες εκδηλώσεις, οι κομματικές διαδικασίες υφίστανται, ακόμα κι αν υπάρχουν προβλήματα και δυσκολίες. Στα νησιά, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, το κόμμα είναι απόν. Στη Σίφνο, για να έρθει μέλος της Κ.Ε. να παρουσιάσει τις θέσεις, θέλεις «μπάρμπα στην Κορώνη» γιατί η απόφαση ήταν ότι ο οργανωτικός υπεύθυνος θα βρει λύση με «ίδιες δυνάμεις». Ένας άνθρωπος για 12 Ο.Μ. σε 12 νησιά! Και δεν είναι τώρα αυτό. Πάντα έτσι ήταν. Από το 1,8% του ΚΚΕ Εσωτ., που είχαμε έναν μόνο του να γυρνάει στα νησιά, σήμερα στο 36% του ΣΥΡΙΖΑ πάλι έναν μόνο του έχουμε να γυρνάει σε περισσότερα νησιά. Και τώρα είναι χειρότερα, γιατί είναι πιο απαραίτητο από ποτέ «να ξαναβρεθούμε» στο κόμμα. Χρειαζόμαστε στελέχη, αλλά τα στελέχη φτιάχνονται στις Ο.Μ., δεν πέφτουν με αερόστατα. Και για να κάνεις στελέχη πρέπει να αρχίσεις από τα βασικά. Είτε τη λέμε επιμόρφωση, είτε εκπαίδευση, είτε με τον παλιό καλό όρο «καθοδήγηση». Τα μέλη μας, πολλά από αυτά, πρώτη φορά «ζουν συνέδριο» και επίσης πολλά δεν έχουν ιδέα τι σημαίνει «θέσεις», «κείμενο συμβολής», «τροπολογίες», δεν έχουν ζήσει καμία κομματική διαδικασία στο παρελθόν, γι` αυτούς «τάσεις» σημαίνει Λαφαζάνης και εσωκομματικοί εκβιασμοί ενώ θα έπρεπε να σημαίνει δικλίδα δημοκρατίας, προστασία και αποδοχή της μειοψηφίας, ιδεολογικές αναφορές και αναζητήσεις. Κανείς όμως δεν τους εξήγησε ποτέ πόσο σημαντική κατάκτηση ήταν και είναι αυτό για το κόμμα, οπότε γιατί να το υπερασπιστούν; Αντίστοιχα θα μπορούσα να αναφέρω πολλά παραδείγματα αλλά να μείνω σε ένα. Που μάλιστα είναι και από τα «προτεινόμενα για… αποχώρηση», αν μου επιτρέπεται η έκφραση.
Τα Τμήματα λοιπόν, για μέλη όπως εγώ, που ζούμε μόνιμα σε νησί, είναι πάααρα πολύ μακριά. Κάποιοι από τη Ν.Ε. τα παρακολουθούν αλλά αυτό σταματάει εκεί. Ούτε συμμετοχή έχουμε ούτε αλληλεπίδραση άλλου είδους, συνήθως ούτε ενημέρωση. Αν έχουμε προσωπικό ενδιαφέρον, μπορεί να μπούμε σε κάποια λίστα. Είναι όμως λύση να τα κλείσουμε ακόμα περισσότερο, ν’ αποκλείσουμε ακόμα πιο πολύ τα μέλη, όπως προτείνεται; Μα τα Τμήματα δεν είναι αυτά που επεξεργάζονται τις θέσεις του κόμματος σε επιμέρους τομείς, δεν επηρεάζουν -ή θα έπρεπε να- τη «γραμμή», την πολιτική μας, τις θέσεις μας; Γι` αυτό ακριβώς δεν επιλέχθηκε να είναι όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά στην κοινωνία; Τι έγινε τώρα; Αντί να δούμε πώς θα βελτιώσουμε την προσβασιμότητα των μελών στα Τμήματα και πώς τα Τμήματα θα φτάσουν να αφορούν περισσότερους, εμείς πάμε να τα μετατρέψουμε σε «επιτροπές σοφών»; Το αντίθετο θα έπρεπε να συζητάμε σήμερα. Όχι πώς θα τα κλείσουμε αλλά πώς θα τα ανοίξουμε φροντίζοντας ταυτόχρονα για τη λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητά τους.
Η σχέση του κόμματος με τα μέλη του δεν λειτουργεί καθόλου. Η πρόταση της ΝΕΚ για την κάρτα του νησιώτη έφτασε στον πρωθυπουργό όταν αυτός πήγε στην Σαντορίνη. Η ηλεκτρονική τεκμηρίωση και ενημέρωση, που είναι πραγματικά πολύτιμη για μας τους «μακριά», δεν είναι αρκετή, ούτε αμφίδρομη, ούτε υποκαθιστά τη λειτουργία των οργανώσεων. Και για να έχουμε οργανώσεις πρέπει τα κεντρικά στελέχη να πάρουν λίγο πιο σοβαρά την ανάγκη φυσικής παρουσίας και στήριξης όλων των Ο.Μ. Διάθεση χρειάζεται. Και ομάδα να το τρέξει.
* Η Ρόνια Αναστασιάδου είναι μέλος της Ο.Μ. Σίφνου
