Η έρευνα και η καινοτομία διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη και ευημερία της κοινωνίας μας, προσφέροντας κοινωνικό μέρισμα και ενισχύοντας την οικονομική σταθερότητα. Στην Ελλάδα, όπου το παραγωγικό μοντέλο βασίζεται κυρίως στον τουρισμό και το real estate, η ανάγκη για μεταστροφή σε μια πιο βιώσιμη και διαφοροποιημένη οικονομία είναι επιτακτική. Η έρευνα και η καινοτομία μπορούν να καθορίσουν τους στρατηγικούς τομείς στους οποίους η Ελλάδα μπορεί να ανταγωνιστεί και να παράξει πλούτο. Εξετάζοντας το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό και τις υφιστάμενες δεξιότητες, μπορούμε να εντοπίσουμε τους τομείς στους οποίους πρέπει να εστιάσουμε, ενώ μεσομακροπρόθεσμα, η ερευνητική δραστηριότητα θα αναδείξει ποιες δεξιότητες πρέπει να αναπτύξουμε στο μέλλον για να μεταβούμε σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας που μπορούν να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη.

Ο ρόλος του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου στην Ελλάδα είναι καθοριστικός και πολυδιάστατος. Μέσα από την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας, τα πανεπιστήμια μπορούν να δημιουργήσουν νέες γνώσεις και τεχνολογίες που θα ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Επιπλέον, τα προγράμματα σπουδών που προσφέρουν μπορούν να καλλιεργήσουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις που απαιτούνται για τον εξοπλισμό του ανθρώπινου δυναμικού και έτσι να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Η συμβολή των δημοσίων πανεπιστημίων στην έρευνα και την καινοτομία είναι κρίσιμη, αφού έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα που τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, εάν τελικά λειτουργήσουν, δεν θα μπορέσουν να παρέχουν στον ίδιο βαθμό: για παράδειγμα, το πλεονέκτημα της προαγωγής της βασικής έρευνας, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη νέων γνώσεων και τεχνολογιών, είναι συνήθως λιγότερο εμπορικά προσανατολισμένη και απαιτεί μακροχρόνια επένδυση. Τα δημόσια πανεπιστήμια παρέχουν ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης και έρευνας για όλους τους φοιτητές ανεξαρτήτως κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εκμεταλλευτούν τα ταλέντα και τις δυνατότητες όλης της κοινωνίας.

Η έννοια του “επιχειρηματικού κράτους”, όπως περιγράφεται από τη Mariana Mazzucato, αναδεικνύει τη σημασία της άμεσης κρατικής επένδυσης στην έρευνα και την καινοτομία, αλλά και την ενθάρρυνση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας μέσω διευκόλυνσης ερευνητικών δράσεων και προγραμμάτων. Ένα τέτοιο πλαίσιο μπορεί να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων και την καινοτομία, προσφέροντας μια σημαντική ώθηση στην οικονομία. Η μετατροπή του παραγωγικού μοντέλου στην Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την αναστροφή του brain drain, δημιουργώντας ένα δυναμικό και βιώσιμο οικονομικό περιβάλλον που θα προσφέρει ελκυστικές ευκαιρίες εργασίας και ανάπτυξης για τους νέους επιστήμονες και επαγγελματίες. Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας στους νευραλγικούς τομείς της οικονομίας θα κάνει την Ελλάδα πιο ελκυστική για τους νέους επιστήμονες και επαγγελματίες. Η ανταγωνιστική αμοιβή και τα καλά εργασιακά περιβάλλοντα θα μειώσουν την ανάγκη για μετανάστευση προς αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών στο εξωτερικό.

Η έρευνα και η καινοτομία δεν είναι απλά εργαλεία ανάπτυξης, αλλά πρέπει να έχουν κεντρικό ρόλο για μια βιώσιμη οικονομική μεταρρύθμιση και επίτευξη κοινωνικής ευημερίας στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, βελτιώνοντας το ΑΕΠ και οδηγώντας σε μεγαλύτερη δυνατότητα επένδυσης σε κοινωνικές υπηρεσίες. Με τη σωστή αναδιανομή των πόρων που προκύπτουν από την οικονομική ανάπτυξη, είναι δυνατή η αναδιανομή του πλούτου και η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, με απώτερο στόχο τη βελτίωση της συνολικής ευημερίας του πληθυσμού.