Ειδικός Αγορητής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ήταν ο βουλευτής Λάρισας, Γιάννης Καριπίδης, στη σημερινή συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, με θέμα ημερήσιας διάταξης: τη συνέχιση της επεξεργασίας και εξέτασης του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις», επισημαίνοντας:

“Κυρίες και οι κύριοι συνάδελφοι, κύριε Υπουργέ,

στην πρώτη συνεδρίαση θέσαμε ως ΣΥΡΙΖΑ με σαφήνεια το πολιτικό και θεσμικό τρίπτυχο, βάσει του οποίου η πολιτεία οφείλει να ρυθμίσει τη διαχείριση της αλιείας.

Τρεις απλές αρχές. Πρώτον, προστασία των αλιευτικών πόρων, δεύτερον αποτελεσματικός δημόσιος έλεγχος και τρίτον δυνατότητα των ανθρώπων της αλιείας να συνεχίσουν να ζουν από τη δουλειά τους. Σήμερα, αφού ακούσαμε με προσοχή τους φορείς, θα εξετάσουμε εάν και πώς αποτυπώνονται αυτές οι αρχές στα συγκεκριμένα άρθρα του νομοσχεδίου.

Ξεκινώ, λοιπόν, από τα άρθρα 3 έως 6 για το Εθνικό Σύστημα Ελέγχου Αλιείας.

Εδώ αναφέρεται εκτεταμένο έργο ελέγχου και κυρώσεων στις περιφέρειες και στις αποκεντρωμένες διοικήσεις, όμως το Γενικό Λογιστήριο δηλώνει ότι η δαπάνη για το νέο σύστημα και τα επιχειρησιακά εργαλεία του δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, ενώ η Ειδική Έκθεση παραπέμπει αορίστως στις πιστώσεις του Κρατικού Προϋπολογισμού. Πού είναι, λοιπόν, το συγκεκριμένο σχέδιο στελέχωσης και χρηματοδότησης;

Η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας επισημαίνει ότι βρισκόμαστε ενώπιον ακόμη μιας μεταφοράς σύνθετων αρμοδιοτήτων στην Αυτοδιοίκηση, την οποία έχετε αφήσει υποστελεχωμένη και υποχρηματοδοτούμενη, γι’ αυτό ζητά κοστολόγηση, πόρους και προσωπικό. Αντίστοιχα οι ιχθυολόγοι του δημοσίου ζητούν επίσης επιστημονική στελέχωση, εξοπλισμό και σαφείς αρμοδιότητες. Πόσοι επιθεωρητές θα υπηρετούν σε κάθε περιοχή; Ποια υπηρεσία αναλαμβάνει τον έλεγχο, όταν συντρέχουν περισσότερες αρμοδιότητες; Σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων ζητά και το Παράρτημα Κρήτης του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Τα κοινά ελεγκτικά κλιμάκια του άρθρου 5 είναι μια δυνατότητα, μεταξύ άλλων, όχι ένας καθολικός κανόνας συντονισμού. Γι’ αυτό ζητούμε επιχειρησιακό σχέδιο με ευθύνη, προϋπολογισμό και χρονοδιάγραμμα για κάθε υπηρεσία, ώστε η εφαρμογή του ελέγχου να μην μείνει στα χαρτιά, αλλά ούτε και να μεταβάλλεται ανάλογα με τις αντοχές της κάθε Περιφέρειας.

Το άρθρο 3 εξισώνει την καταχώριση του σκάφους στο νέο μητρώο με τη χορήγηση αλιευτικής άδειας. Αλλά τι συμβαίνει αν η καταχώρηση καθυστερεί από ευθύνη της Διοίκησης ή περιέχει κάποιο λάθος; Που θα απευθύνεται ο αλιέας για άμεση διόρθωση; Για αυτό, λοιπόν, ζητούμε δωρεάν εκπαίδευση, ουσιαστική τεχνική υποστήριξη και ξεκάθαρη διαδικασία αντιμετώπισης των βλαβών του συστήματος, γιατί το κόστος μετάβαση στο νέο σύστημα δε μπορεί να μεταφέρεται στον παραγωγό.

Στο άρθρο 7 προβλέπεται ότι ο έλεγχος ολοκληρώνεται σε 90 μέρες με δυνατότητα αιτιολογημένης παράτασης, αλλά χωρίς ρητό ανώτατο όριο.

Στο άρθρο 17 ο αλιέας έχει μόλις 5 μέρες για εξηγήσεις, ενώ η Διοίκηση διαθέτει 90 και πλέον για την απόφασή της. Εδώ υπάρχει, δηλαδή, μια κραυγαλέα ασυμμετρία στο εύρος του χρονικού περιθωρίου αντίδρασης ανάμεσα στον πολίτη και στην Υπηρεσία. Γιατί, επομένως, δεν ορίζεται ανώτατη διάρκεια της παράτασης και εύλογη δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας άμυνας. όταν ο φάκελος είναι κάπως σύνθετος; Επαρκή χρόνο άμυνας ζητά, δικαιολογημένα, και η Πανελλήνια Ένωση Πλοιοκτητών Μέσης Αλιείας.

Στα άρθρα 8 και 14, για τις παραβάσεις και τις κυρώσεις, αναγνωρίζετε τις διορθώσεις με συμπλημμέλειες καταγραφής και ήσσονος σημασίας, αλλά δεν αποσαφηνίζετε τη διαδικασία πριν από το πρόστιμο. Συμμεριζόμαστε το αίτημα των φορέων όπως της Ένωσης Παράκτιων Αλιέων Ρόδου και της συνδικαλιστικής Οργάνωσης Παράκτιων Αλιέων Ρόδου και άλλων για προειδοποιήσεις στα διορθώσιμα τυπικά λάθη. Θεωρούμε ότι θα είναι χρήσιμη μια ορισμένη προθεσμία συμμόρφωσης με σεβασμό της ενωσιακές υποχρεώσεις.

Επίσης, στο άρθρο 14 υπάρχουν και κριτήρια επιμέτρησης όπως η βλάβη και το οικονομικό όφελος. Θα εκδώσετε, όμως, δεσμευτικές οδηγίες, ώστε το ίδιο περιστατικό να μην αντιμετωπίζεται διαφορετικά από λιμάνι σε λιμάνι;

Στα άρθρα 11 έως 13, για τα διοικητικά μέτρα συμμόρφωσης, επιτρέπουν επιτρέπουν να κινητοποιήσει δέσμευση και κατάσχεση. Πράγματι, εδώ η προθεσμία των 5 εργάσιμων ημερών για την ολοκλήρωση του ελέγχου σε περίπτωση δέσμευσης πρέπει να τηρείται. Ποιος, όμως, το ελέγχει; Πώς αντιμετωπίζονται τα έξοδα και οι ζημίες, όταν, τελικά, δε διαπιστώνεται παράβαση; Η ακινητοποίηση θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως έσχατο μέτρο και, βέβαια, χρειάζονται εγγυήσεις, ιδίως για τα ευπαθή προϊόντα.

Στο άρθρο 14 για τις κυρώσεις, η υποτροπή συνδέεται με την κοινοποίηση προηγούμενης κύρωσης, ακόμη κι όταν αυτή αμφισβητείται μέχρι να ακυρωθεί με απρόσβλητη απόφαση. Η Ένωση Πλοιοκτητών Μέσης Αλιείας ζητά οριστικοποιημένες αποφάσεις. Πράγματι, πώς θα διορθώνεται, έγκαιρα, η πρόσθετη επιβάρυνση, αν ο αλιέας δικαιωθεί;

Στο άρθρο 15 επιτρέπεται η παράταση της θητείας των Μεταβατικών Επιτροπών Προσφυγών μέχρι το τέλος του 2028. Εδώ φαίνεται πως υπάρχει ζήτημα συσσώρευσης εκκρεμών υποθέσεων. Θα θέλαμε να μας πείτε, λοιπόν, πόσες υποθέσεις εκκρεμούν και ποιος είναι ο μέσος χρόνος εξέτασης και ζητούμε συγκεκριμένο σχέδιο εκκαθάρισης των εκκρεμοτήτων αυτών.

Στο άρθρο 16 για τη συμμετοχή σε παράνομη λαθραία και άναρχη αλιεία, προβλέπεται αυξημένο πρόστιμο συνδεδεμένο με την αξία των αλιευμάτων, όταν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Σύμφωνοι σε αυτό. Πώς, όμως, θα εξασφαλίζεται συχνά τα στοιχεία για σκάφη ξένης σημαίας; Πώς θα εντοπίζουν οι Υπηρεσίες τους πραγματικούς κυρίους και τα οικονομικά οφέλη τους; Γιατί χωρίς αυτή τη δυνατότητα πως εγγυάστε ότι τα πάγια πρόστιμα θα είναι αποτρεπτικά για όσους οργανώνουν ή υποστηρίζουν την παρανομία;

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το άρθρο 10 για την ρύθμιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων και τον έλεγχο της αλιευτικής παραγωγής. Με τη νέα παράγραφο 15 του άρθρου 10 του Αλιευτικού Κώδικα μεταφέρετε σε υπουργική απόφαση τόσο την πρόσβαση σε ύδατα και πόρους, όσο και τους βασικούς όρους χορήγησης, ανανέωσης, ανάκλησης και μεταβίβασης επαγγελματικών αδειών. Όμως, από αυτές τις απροσδιόριστες μελλοντικές ρυθμίσεις εξαρτώνται επαγγελματικά δικαιώματα και εισοδήματα, από τα οποία ζουν ολόκληρες οικογένειες. Γιατί, επομένως, δεν προσδιορίζετε μέσα στο νόμο ουσιαστικά κριτήρια, εγγυήσεις και όρια, ώστε η Βουλή και οι αλιείς να γνωρίζουν το πλαίσιο;

Σαφής είναι και η παράλειψη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για την ερασιτεχνική αλιεία. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ζητά – πολύ σωστά – να δημιουργηθεί ένα ειδικό υποσύστημα στο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα αλιείας για λειτουργική καταγραφή και έλεγχο. Αντίστοιχες ρυθμίσεις προτείνουν και η WWF Ελλάς και ο Αλιευτικός Αγροτικός Σύλλογος Αλοννήσου, διότι, διαφορετικά, πώς θα αντιμετωπίσετε την παράνομη εμπορία που εμφανίζεται ως «ερασιτεχνική δραστηριότητα»; Επομένως, γιατί δεν εντάσσετε στα άρθρα 3 και 10 τις αναγκαίες προβλέψεις, ώστε να ελέγχεται, συνολικά, η πίεση στα αποθέματα και να προστατεύονται οι επαγγελματίες από τον αθέμιτο ανταγωνισμό των «ερασιτεχνών»;

Περνάω στις υδατοκαλλιέργειες. Το άρθρο 23 προβλέπει περιβαλλοντική παρακολούθηση και ετήσια έκθεση των φορέων διαχείρισης των περιοχών οργανωμένης ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών προς τις εποπτεύουσες Υπηρεσίες. Γιατί όμως δεν προβλέπει, εξίσου ρητά, τη δημόσια πρόσβαση στα περιβαλλοντικά αποτελέσματα και την ανεξάρτητη επαλήθευσή τους; Φορείς όπως το IEC και το Ίδρυμα για το περιβάλλον του Αργοσαρωνικού, έχουν καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις διαφάνειας.

Πώς θα γνωρίζουν οι τοπικές κοινωνίες, αν επιβαρύνεται ο θαλάσσιος χώρος τους και ποια διορθωτικά μέτρα λαμβάνονται;

Παράλληλα, στο άρθρο 22 προσθέτετε στο Εθνικό Συμβούλιο Υδατοκαλλιεργειών, έναν εκπρόσωπο της οργάνωσης παραγωγών με τη μεγαλύτερη συνολική παραγωγή, ενώ στο άρθρο 27, το ίδιο συμβούλιο γνωμοδοτεί και την αναστολή νέων μισθώσεων. Πώς εξασφαλίζεται ότι οι γνωμοδοτήσεις θα τεκμηριώνονται με ανεξάρτητα επιστημονικά δεδομένα και θα συνεκτιμούν τις επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες; Γιατί δεν υιοθετείτε την πολύ σωστή πρόταση της οικονομικής και κοινωνικής επιτροπής, για πρόσθετη συμμετοχή ακαδημαϊκού ή ερευνητή από δημόσιο ίδρυμα; Επίσης δικαιολογημένα, ο Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου ζητά την εκπροσώπησή του στο εν λόγω συμβούλιο, ενώ και άλλοι φορείς, όπως ο «SOS Ευβοϊκός», ζητούν συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Γιατί αγνοούμε αυτές τις προτάσεις;

Στα άρθρα 21 και 29, η υδρανάπαυση συνδέεται με προσωρινή μεταφορά εγκαταστάσεων από τη μια θέση στην άλλη, συμμεριζόμαστε όμως το εύλογο αίτημα των φορέων, όπως του Ιδρύματος για το Περιβάλλον του Αργοσαρωνικού, για μετρήσιμη αποκατάσταση και προστασία και των δύο θέσεων. Γιατί, πώς ορίζονται οι προϋποθέσεις επιστροφής, πώς ελέγχεται η περιβαλλοντική αντοχή της θέσης υποδοχής; Φορείς όπως η οργάνωση «ΧερσόΝησος Μεθάνων – Ενεργοί Πολίτες» προειδοποιούν σωστά, ότι χωρίς αυτούς τους ελέγχους, απλώς μεταφέρεται η ρύπανση.

Στο άρθρο 24 υπάρχει μια ασυνέπεια. Το άρθρο ορίζει, ότι οι αιτήσεις αναμίσθωσης μετά τη λήξη της μίσθωσης δεν γίνονται δεκτές, αλλά η ανάλυση συνεπειών ρύθμισης στη σελίδα 35 υποστηρίζει, ότι ο συγκεκριμένος υδροφορέας περιορισμός απαλείφεται. Τι ισχύει τελικά;

Στα άρθρα 26 και 28 αυξάνεται το ανώτατο διάστημα απομάκρυνσης εγκαταστάσεων μετά τη λήξη ή διακοπή μίσθωσης, από 24 σε 30 μήνες και η προθεσμία απομάκρυνσης αυθαίρετων εγκαταστάσεων από 20 σε 90 μέρες. Επικαλείστε, μάλιστα, την ανάγκη ολοκλήρωσης της παραγωγής και τις πρακτικές δυσχέρειες της απομάκρυνσης. Όμως φορείς όπως το IEC αντιτίθενται και στις δύο παρατάσεις. Εσείς με ποια δεδομένα τις τεκμηριώνετε;

Πάμε και στο πλέον επίμαχο άρθρο, το άρθρο 30. Μαζί με τις καταργήσεις της πρώτης παραγράφου του άρθρου 35, απαγορεύεται η βιντζότρατα και διαγράφονται από τις άδειες και το μητρώο. Η αιτιολόγηση της ρύθμισης επικαλείται τη συμμόρφωση προς τις αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας. Η Ένωση Πλοιοκτητών Μέσης Αλιείας αντιτίθεται, ενώ περιβαλλοντολόγοι φορείς στηρίζουν την κατάργηση. Όπως και την Παρασκευή τόνισα, η Κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει πλήρως τη νομική και επιστημονική τεκμηρίωση που οδήγησε στη ρύθμιση, αλλά και τις κοινωνικές συνέπειές της. Πόσοι είναι τελικά οι επαγγελματίες που επηρεάζονται και ποια είναι η απώλεια στο εισόδημά τους και ποια νόμιμα μέτρα μετάβασης, αποζημίωσης ή αλλαγής δραστηριότητας σχεδιάζονται, κύριε Υπουργέ; Πώς προετοιμάζετε την επόμενη μέρα για τις οικογένειες που ζουν από αυτή τη δραστηριότητα; Διότι ασφαλώς, γνωρίζουμε τις συνέπειες που έχει η χρήση του γρίπου στους πληθυσμούς των ψαριών, στο θαλάσσιο περιβάλλον γενικά και γι αυτό άλλωστε η κυβέρνηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., είχε νομοθετήσει σειρά περιοριστικών μέτρων, αλλά τώρα βλέπουμε ότι εσείς προχωράτε σε μια κάθετη απαγόρευση, χωρίς να έχετε επαρκές σχέδιο μετάβασης για τους αλιείς που χρησιμοποιούν αυτό το εργαλείο. Σίγουρα, οι 25.000 ευρώ δεν επαρκούν για καινούργιο ξεκίνημα, γι’ αυτό δεν θα δεχτούμε αυτή τη ρύθμιση.

Στο άρθρο 31, το όριο για τα τυχαία αλιεύματα γαύρου και σαρδέλας από μηχανότρατες ορίζεται σε 5% ανά είδος και ανά εκφόρτωση. Η ανάλυση συνεπειών επικαλείται την επιστημονική κοινότητα και αντίστοιχα ποσοστά για άλλα είδη, χωρίς στο συγκεκριμένο σημείο, να κατονομάζετε τη σχετική μελέτη. Ποια δεδομένα, λοιπόν, τεκμηριώνουν το 5% γι αυτά τα είδη και αυτά τα εργαλεία; Οι φορείς της μηχανότρατας ζητούν απόσυρση, ενώ η Πανελλήνια Ένωση γρι-γρι υποστηρίζει τη ρύθμιση. Συμμεριζόμαστε το αίτημα για την τεκμηρίωση και επίσης ρωτούμε, πώς θα διαπιστώνεται η υπέρβαση με αξιόπιστη ζύγιση και πώς θα αποτρέπετε τις απορρίψεις αλιευμάτων για την αποφυγή προστίμου;

Στα άρθρα 32 έως 34, οργανώνετε τους συλλόγους των αλιέων ανά δήμο και ανά τρεις κατηγορίες εργαλείων και μεταφέρετε αυτή τη διάκριση στις ανώτερες οργανώσεις. Πώς θα αποφευχθεί, όμως, ο κατακερματισμός που επισημαίνουν το Πανελλήνιο Δίκτυο Παράκτιων Αλιέων, ο Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου  και το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο; Όλοι αντιλαμβάνονται, ότι έτσι αποδυναμώνεται η δυνατότητα συνδικαλιστικής παρέμβασης.

Κύριε Υπουργέ, διατυπώσαμε συγκεκριμένες παρατηρήσεις που απαιτούν συγκεκριμένες διορθώσεις. Περιμένουμε από την Κυβέρνηση κοστολογημένο Μηχανισμό ελέγχου, σαφείς εγγυήσεις για τους ελεγχόμενους και διαφανείς κανόνες περιβαλλοντικής προστασίας. Ζητούμε έλεγχο της υποκρυπτόμενης εμπορίας αλιευμάτων από δήθεν ερασιτέχνες αλιείς. Περιμένουμε, επίσης, τεκμηρίωση για τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες των περιορισμών, αλλά και ουσιαστική στήριξη όσων επηρεάζονται.

Για τα υπόλοιπα άρθρα, θα τοποθετηθώ στην τελευταία συνεδρίαση.

Ευχαριστώ και επιφυλασσόμαστε μέχρι στιγμής”.