Α. Παναγιωτόπουλος: «Η καταστροφική φωτιά στο αρχαιολογικό πάρκο της Βούντενης ανέδειξε εκ νέου τις ελλείψεις στην πρόληψη και την πυροπροστασία των αρχαιολογικών χώρων της Αχαΐας»

Ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προς τους Υπουργούς Πολιτισμού και Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας

Την άμεση ανάγκη για ολοκληρωμένη πυροπροστασία και πρόληψη καταστροφών στους αρχαιολογικούς χώρους της Αχαΐας φέρνει στη Βουλή με κοινοβουλευτική ερώτησή του προς τους Υπουργούς Πολιτισμού και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ο Βουλευτής Αχαΐας και Τομεάρχης Υγείας της Κ.Ο του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Ανδρέας Παναγιωτόπουλος.

Η καταστροφική πυρκαγιά της 12ης Αυγούστου 2025 που έπληξε την πόλη της Πάτρας, επεκτάθηκε και εντός του αρχαιολογικού χώρου-πάρκου της Βούντενης, ένα ιδιαίτερα σημαντικό μνημείο της Μυκηναϊκής περιόδου στη Δυτική Ελλάδα, προκαλώντας σοβαρές φθορές σε υποδομές όπως στέγαστρα, αποθήκες, κιόσκια και καθιστικά, καθώς και καταστροφή της φυσικής βλάστησης που περιβάλλει τον χώρο.

Παρά το γεγονός ότι οι αρχαίοι τάφοι δεν υπέστησαν ζημιές, η φωτιά ανέδειξε τις χρόνιες και σοβαρές ελλείψεις στον τομέα πυροπροστασίας σημαντικών μνημείων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, ενώ η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού την επόμενη ημέρα της φωτιάς, περί «τελικού σταδίου ωρίμανσης”» της σχετικής μελέτης, εγείρει ερωτήματα για την καθυστέρηση στη λήψη ουσιαστικών μέτρων από πλευράς της πολιτείας.

Υπενθυμίζεται ότι δεν είναι η πρώτη φορά που σημειώνεται παρόμοιο περιστατικό στην Αχαΐα. Το 2022 είχε προηγηθεί καταστροφική πυρκαγιά στον αρχαιολογικό χώρο των Πορτών Δυτικής Αχαΐας, για τον οποίο δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα καμία ουσιαστική αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι οι εκτάσεις που έχουν απαλλοτριωθεί πέριξ του χώρου παραμένουν ακόμα ανεξερεύνητες ανασκαφικά.

Η ερώτηση ζητά από τους αρμόδιους Υπουργούς:

1. Να ενημερώσουν για το ακριβές στάδιο της μελέτης πυροπροστασίας του αρχαιολογικού χώρου της Βούντενης και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
   
2. Να διευκρινίσουν αν υπάρχουν αντίστοιχα σχέδια για τους υπόλοιπους αρχαιολογικούς χώρους της Αχαΐας και σε ποιο στάδιο βρίσκονται.
   
3. Να παρουσιάσουν τον βαθμό υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Δράσης “Πολιτιστική Κληρονομιά και Κλιματική Αλλαγή” για την Αχαΐα.
   
4. Να απαντήσουν αν προγραμματίζονται νέες προσλήψεις στο Πυροσβεστικό Σώμα και στην Αρχαιολογική Υπηρεσία για ενίσχυση της προστασίας των αρχαιολογικών χώρων.
   
5. Να δεσμευτούν για την εξασφάλιση κονδυλίων για τις εξειδικευμένες ανάγκες των αρχαιολογικών χώρων σε δίκτυα νερού και ρεύματος.
   
6. Να προσδιορίσουν πότε θα ξεκινήσει η περαιτέρω ανασκαφική δραστηριότητα στις Πόρτες Αχαΐας, με στόχο την πλήρη αποκάλυψη και ανάδειξη του αρχαίου οικισμού.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς

-Την Υπουργό Πολιτισμού

-Τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Θέμα: «Ελλείψεις στην πυροπροστασία και την πρόληψη καταστροφών στον αρχαιολογικό χώρο της Βούντενης και στους αρχαιολογικούς  χώρους της Αχαΐας»

Η πρόσφατη καταστροφική πυρκαγιά στην περιοχή των Συχαινών Πατρών (12 Αυγούστου 2025 ) εισήλθε στο αρχαιολογικό χώρο της Βούντενης, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο ένα μοναδικό μνημείο του μυκηναϊκού πολιτισμού στη Δυτική Ελλάδα και ένα αρχαιολογικό πάρκο που συνδυάζει τη διατήρηση της μνήμης με την επαφή με το φυσικό περιβάλλον.

Η καταστροφική φωτιά επεκτάθηκε ταχύτατα εντός του αρχαιολογικού χώρου και κατέκαψε τα δασικά τμήματα με πυκνή βλάστηση, καταστρέφοντας ταυτόχρονα στέγαστρα, κιόσκια, καθιστικά, αποθήκες και υλικά, ενώ υπάρχουν φθορές και στις διαδρομές επισκεπτών.

Αν και σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, οι μυκηναϊκοί τάφοι δεν υπέστησαν φθορές, η φωτιά απείλησε επικίνδυνα τον αρχαιολογικό χώρο-πάρκο γεγονός που φανερώνει ακόμα μια φορά τις σοβαρές ελλείψεις στην πρόληψη και την αντιπυρική θωράκιση αρχαιολογικών χώρων, παρά τις περί αντιθέτου διαβεβαιώσεις από τους αρμοδίους.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι το Υπουργείο Πολιτισμού  στην ανακοίνωσή του, στις 13/08/2025, αναφέρει ότι «η μελέτη της πυρόσβεσης και της πυροπροστασίας του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται σε τελικό στάδιο ωρίμανσης», γεγονός που εγείρει ερωτήματα για καθυστερήσεις σε χρηματοδότηση, ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές πυροπροστασίας στον αρχαιολογικό χώρο, ενώ είναι πλέον γνωστό ότι οι πυρκαγιές αποτελούν  μόνιμη απειλή λόγω κλιματικής κρίσης.

Ένας λόγος παραπάνω όταν έχει προηγηθεί μια επίσης καταστροφική φωτιά, αυτή στον αρχαιολογικό χώρο στις Πόρτες Αχαΐας, τρία χρόνια και πλέον νωρίτερα,  στις 03-07-2022, γεγονός που θα έπρεπε να έχει λειτουργήσει ως κώδωνας κινδύνου για όλους τους αρχαιολογικούς στην Αχαΐα και σε όλη την επικράτεια. Μέχρι και σήμερα, δεν έχει γίνει καμία ενέργεια για την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, πρέπει να επισημάνουμε το γεγονός ότι ενώ έχουν απαλλοτριωθεί αρκετές εκτάσεις πέριξ του αρχαιολογικού χώρου, δεν έχει προχωρήσει καμία ανασκαφική δραστηριότητα ώστε να αποκαλυφθεί το σύνολο του οικισμού.

Επειδή, σύμφωνα με τα δεδομένα τόσο από το αρχαιολογικό πάρκο-χώρο της Βούντενης όσο και από τον αρχαιολογικό χώρο στις Πόρτες, οι φωτιές θα μπορούσαν να είχαν αναχαιτιστεί πριν εισέλθουν σε αυτούς,

Επειδή παρά τις εργασίες αποψίλωσης από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας, η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδίου πυροπροστασίας και επαρκών υποδομών πυρόσβεσης κατέστησε τον χώρο εκτεθειμένο,

Επειδή η κλιματική κρίση καθιστά τις πυρκαγιές μόνιμη και διαρκώς επιδεινούμενη απειλή κάνοντας επιτακτική την θωράκιση των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων   απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα που ολοένα αυξάνονται,

Επειδή η Βούντενη δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση, αλλά ενδεικτικό παράδειγμα των κινδύνων που αντιμετωπίζουν όλοι οι αρχαιολογικοί χώροι της Αχαΐας, οι οποίοι βρίσκονται εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων υψηλής επικινδυνότητας,

Επειδή η εμπειρία, η τεχνογνωσία και αποτελεσματικές λύσεις που έχουν δοκιμαστεί για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων -λ.χ. η αξιοποίηση αντιπυρικού δρόμου στον λόφου «Μπόρτζι»- παραμένουν αναξιοποίητες με βασική αιτία την υποστελέχωση του Πυροσβεστικού Σώματος και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, καθώς και τη μη βούληση του ΥΠΠΟ – η μελέτη για την πυρόσβεση και της πυροπροστασία όπως προαναφέρθηκε ακόμη «ωριμάζει».

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η μελέτη και υλοποίηση του σχεδίου πυρόσβεσης και πυροπροστασίας για τον αρχαιολογικό χώρο της Βούντενης και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής του;
2. Υπάρχουν αντίστοιχα σχέδια για όλους τους αρχαιολογικούς χώρους της Αχαΐας; Αν ναι, ποιοι είναι αυτοί και σε τι βαθμό έχουν υλοποιηθεί ώστε να μην μείνει η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στην τύχη και σε εκ των υστέρων αποκαταστάσεις;
3. Σε ποιο βαθμό υλοποίησης βρίσκεται το Εθνικό Σχέδιο Δράσης «Πολιτιστική Κληρονομιά και Κλιματική Αλλαγή» αναφορικά με τους αρχαιολογικούς χώρους της Αχαΐας ώστε να προστατευτούν οι χώροι αυτοί από φυσικές καταστροφές, λόγω της κλιματικής κρίσης;
4. Θα υπάρξουν προσλήψεις στο Πυροσβεστικό Σώμα και στην Αρχαιολογική Υπηρεσία για την επαρκή κάλυψη αντιμετώπιση των πυρκαγιών στους αρχαιολογικούς χώρους;
5. Θα διατεθούν κονδύλια για τις εξειδικευμένες ανάγκες των αρχαιολογικών χώρων σε ρεύμα και νερό προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του εκάστοτε αρχαιολογικού χώρου;
6. Πότε θα προχωρήσει η ανασκαφική δραστηριότητα στον αρχαιολογικό χώρο των Πορτών Αχαΐας ώστε να αποκαλυφθεί στο σύνολο του ο οικισμός;

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Βέττα  Καλλιόπη

Ψυχογιός Γιώργος