Ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προς την Υπουργό Πολιτισμού

Η θερμική καταπόνηση μπορεί να δημιουργήσει ρωγμές και αλλοίωση στο μάρμαρο της Αψίδας του Γαλερίου, σύμφωνα με νέα διδακτορική διατριβή που εκπονήθηκε στο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών του ΑΠΘ.

Η επιστημονική έρευνα προβλέπει περαιτέρω αύξηση της θερμικής καταπόνησης τα επόμενα χρόνια, γεγονός που καθιστά επιτακτική τη λήψη προληπτικών μέτρων.

Το μνημείο της Καμάρας, σύμβολο της Θεσσαλονίκης, δεν μπορεί να αφεθεί στη φθορά του χρόνου και των ακραίων καιρικών συνθηκών.

Για τους λόγους αυτούς, ο βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης και Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος, Χρήστος Γιαννούλης, κατέθεσε στη Βουλή ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού, την οποία συνυπογράφουν 10 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με την οποία ζητείται να ενημερωθεί το Κοινοβούλιο για την έκταση της φθοράς και τον συνολικό σχεδιασμό για τη προστασία του μνημείου.

Αναλυτικά η Ερώτηση:

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς την Υπουργό Πολιτισμού

Θέμα: «Άμεση ανάγκη λήψης προληπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης του μνημείου της Αψίδας του Γαλερίου στη Θεσσαλονίκη»

Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα, που αναφέρεται σε διδακτορική διατριβή, που εκπονήθηκε στο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών του ΑΠΘ, η θερμική καταπόνηση του μνημείου της Αψίδας του Γαλερίου στη Θεσσαλονίκη έχει φθείρει το μάρμαρο σε τέτοιο βαθμό που χρειάζεται άμεσα τη λήψη προληπτικών μέτρων προστασίας. Εξαιτίας αυτής της ακτινοβολίας δημιουργούνται θερμικές συστολές και διαστολές στην επιφάνεια του μαρμάρου με αποτέλεσμα να προκαλούνται ρηγματώσειςι.

Η εκτίμηση της φθοράς των υλικών, στηρίχτηκε σε τρεις βασικούς κλιματικούς παράγοντες στην άνοδο της θερμοκρασίας, στην ηλιακή ακτινοβολία και στους ισχυρούς ανέμους, με σημαντικότερο παράγοντα σύμφωνα με τη διατριβή, τη θερμική καταπόνηση, που οφείλεται σε αλλαγές της θερμοκρασίας και στην ηλιακή ακτινοβολία. Η παραπάνω επιστημονική έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τον Ιούλιο του 2027, σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2050, ενδέχεται να υπάρξει μια αύξηση της τάξης του 1,6 % στη θερμική καταπόνηση του μαρμάρου της Καμάρας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για αυτή την πρόβλεψη, η μελέτη λαμβάνει υπόψιν το μετριοπαθές σενάριο RCP 4,5, και όχι το απαισιόδοξο σενάριο RCP 8,5. Πρόκειται για τα σενάρια Representative Concentration Pathways, που χρησιμοποιούνται από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) για να περιγράψουν πώς μπορεί να εξελιχθεί η κλιματική αλλαγή στο μέλλον.

Στις μαρμάρινες επιγραφές υπάρχει η αναπαράσταση θριαμβευτικών σκηνών του Γαλέριου κατά των Περσών και το μάρμαρο είναι επιρρεπές στη φθορά καθώς πρόκειται για αδροκρυσταλλικό μάρμαρο και όχι λεπτοκρυσταλλικό μάρμαρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο τις ρηγματώσεις αλλά και τον αποχρωματισμό του χρώματος του μνημείου με το λευκό μάρμαρο να γίνεται πιο θαμπό. Επίσης, σταδιακά θα χάνονται οι λεπτομέρειες των ανάγλυφων και θα υπάρχει απώλεια υλικού.

Σύμφωνα πάντα με τις δηλώσεις της επιστήμονος που εκπόνησε τη σχετική διατριβή, υπάρχουν φωτογραφίες της δεκαετίας του 1960 που δείχνουν ότι από τότε μέχρι σήμερα έχουν χαθεί ήδη κάποιες λεπτομέρειες των ανάγλυφων των μαρμάρινων πλακών.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), το 2024 ήταν το θερμότερο έτος στην Ελλάδα τα τελευταία 65 χρόνια με τη μέση ετήσια θερμοκρασία να είναι κατά 1,9 βαθμούς Κελσίου πάνω από το μέσο όρο της περιόδου 1981-2010. Η χώρα βίωσε το θερμότερο καλοκαίρι, με τις μέσες θερμοκρασίες να είναι αυξημένες κατά 2,4 βαθμούς Κελσίου από τις αντίστοιχες της περιόδου 1991-2020, αλλά και τον θερμότερο χειμώνα, με τις μέσες εποχικές θερμοκρασίες να είναι 2,1 βαθμούς Κελσίου πάνω από το μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Παρόμοια φαινόμενα παρατηρήθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, με το 2024 να είναι η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ στη Γηραιά Ήπειρο, σύμφωνα με την ΕΜΥ. Χαρακτηριστικά, η ετήσια θερμοκρασία ήταν 1,47 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 και 2,92 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα της περιόδου 1850-1900.

Επειδή από τα παραπάνω προκύπτει η ανάγκη άμεση λήψης προληπτικών μέτρων για τη διάσωση του μνημείου, όπως π.χ. η εφαρμογή προστατευτικών επικαλύψεων και η χρήση ειδικών υλικών με ιδιότητες αδιαβροχοποίησης,

Επειδή δεν πρόκειται για απλό κτήριο αλλά για αρχαιολογικό μνημείο με μεγάλη αξία, το οποίο πρέπει να διατηρήσουμε για τους επόμενους αιώνες.

Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός

1. Γνωρίζει το μέγεθός της ζημιάς που έχει επιφέρει η θερμική ακτινοβολία στην επιφάνεια του μνημείου της Αψίδας του Γαλερίου στη Θεσσαλονίκη;
2. Ποια μέτρα πρόληψης έχουν ληφθεί για την προστασία του ανωτέρω μνημείου από τη θερμική καταπόνηση;
3. Ποιος είναι ο σχεδιασμός για τη συνολική προστασία του μνημείου από τη φθορά του χρόνου;

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Γιαννούλης Χρήστος

Βέττα Καλλιόπη

Δούρου Ειρήνη (Ρένα)

Ζαμπάρας Μιλτιάδης (Μίλτος)

Κοντοτόλη Μαρίνα

Μαμουλάκης Χαράλαμπος (Χάρης)

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Μπάρκας Κωνσταντίνος

Νοτοπούλου Κατερίνα

Τσαπανίδου Παρθενόπη (Πόπη)

Ψυχογιός Γεώργιος