Η Βουλευτής Π.Ε. Κοζάνης του ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. κ. Καλλιόπη Βέττα κατέθεσε κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας με θέμα: «Να αρθεί η ενεργειακή αδικία εις βάρος του Δήμου Σερβίων και των Ο.Τ.Α. της χώρας με τη θεσμοθέτηση και δίκαιη απόδοση ανταποδοτικών αναλογικών τελών από μεγάλα Υδροηλεκτρικά Έργα».

Στην ερώτηση καταγράφεται το σοβαρό έλλειμμα που υπάρχει στην ενεργειακή πολιτική, αναφορικά με την θέσπιση δίκαιων ανταποδοτικών τελών από την λειτουργία μεγάλων Υδροηλεκτρικών έργων.

Το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο (ν. 3468/2006 και ν. 4964/2022) εξαιρεί αδικαιολόγητα τους μεγάλους Υδροηλεκτρικούς Σταθμούς (Υ.Η.Σ.) από την απόδοση αναλογικών τελών, σε αντίθεση με άλλες μορφές Α.Π.Ε. (αιολικά, φωτοβολταϊκά) και στερεί ζωτικούς πόρους από τις τοπικές κοινωνίες που επωμίζονται το περιβαλλοντικό βάρος της μετάβασης.

Το ζήτημα είναι εκρηκτικό για την Π.Ε. Κοζάνης, που βιώνει τις συνέπειες μιας πρόχειρης απολιγνιτοποίησης χωρίς επαρκή μέτρα αντιστάθμισης. Στην ερώτηση, γίνεται μνεία στην επιστολή του Δημάρχου Σερβίων κ. Ελευθερίου προς τους Δημάρχους περιοχών με ανάλογα έργα, στην οποία ζητείται η θεσμοθέτηση ανταποδοτικού αναλογικού τέλους.

Ως γνωστόν, στον Δήμο Σερβίων υπάρχουν οι Υ.Η.Σ. Πολυφύτου και Ιλαρίωνα, ενώ δρομολογούνται δύο νέα μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης με σκοπό την αξιοποίηση των υδάτων της λίμνης Πολυφύτου.

Εντούτοις, ενώ οι υποδομές αυτές παράγουν και αποθηκεύουν ενέργεια, οι τοπικές κοινωνίες αποκλείονται αυθαίρετα από την είσπραξη ανταποδοτικών οφελών, την ώρα που για τις άλλες μορφές Α.Π.Ε., ισχύουν κανονικά

Αποτελεί πρόκληση η εφαρμογή δύο μέτρων και δύο σταθμών από την Πολιτεία, η οποία στερεί από την Αυτοδιοίκηση πόρους απολύτως απαραίτητους για έργα υποδομής, την προστασία του περιβάλλοντος και την δημογραφική συγκράτηση και πληθυσμιακή αύξηση.

Όπως αναφέρεται και στην ερώτηση της κ. Βέττα, η αδικία επιτείνεται στη νέα πραγματικότητα της ιδιωτικοποιημένης – με κυβερνητική ευθύνη- Δ.Ε.Η. , καθώς η επιχείρηση δεν λειτουργεί πλέον με όρους κοινωνικού συμφέροντος, αλλά ως Ανώνυμη Εταιρεία, εκμεταλλευόμενη φυσικούς πόρους και νερά που ανήκουν ιστορικά στις τοπικές κοινωνίες. Είναι απαράδεκτο τα κέρδη της να κατευθύνονται στους μετόχους, ενώ οι Δήμοι παραμένουν απλοί θεατές.

Όπως επισημαίνει η Βουλευτής, το πρόβλημα λαμβάνει πανελλαδικές διαστάσεις. Η πρωτοβουλία των Σερβίων αφορά δεκάδες επαρχιακούς δήμους της χώρας (Βελβεντού, Κοζάνης, Βέροιας, Δεσκάτης, Έδεσσας, Αγράφων, Αμφιλοχίας, Αγρινίου, Αρταίων, Γορτυνίας, Λίμνης Πλαστήρα, Μετσόβου, Νικολάου Σκουφά, Παρανεστίου, Πατρέων) που σήκωσαν ιστορικά το βάρος της ηλεκτροδότησης, στερούμενοι πολύτιμης γης και υδάτων.

Πρόκειται για μία ακόμη απόδειξη ότι το «επιτελικό κράτος» και η «δίκαιη μετάβαση» είναι ένα ψέμα. Στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα επικρατεί η εξυπηρέτηση εταιρικών συμφερόντων εις βάρος της ενεργειακής δημοκρατίας, του δίκαιου επιμερισμού των οφελών και των αναγκών των τοπικών κοινωνιών.

Ακολουθεί η Ερώτηση.

Αθήνα, 8 Ιουνίου 2026

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Θέμα: «Να αρθεί η ενεργειακή αδικία εις βάρος του Δήμου Σερβίων και των Ο.Τ.Α. της χώρας με τη θεσμοθέτηση και δίκαιη απόδοση ανταποδοτικών αναλογικών τελών από μεγάλα Υδροηλεκτρικά Έργα»

Η ενεργειακή πολιτική της χώρας διέπεται από ένα σοβαρό έλλειμμα κοινωνικής δικαιοσύνης και ανταποδοτικότητας. Το θεσμικό πλαίσιο περί ειδικού τέλους για σταθμούς Α.Π.Ε. (ν. 3468/2006 και ν. 4964/2022) χαρακτηρίζεται από μια προκλητική ανισότητα, η οποία στερεί ζωτικούς πόρους από τις τοπικές κοινωνίες που υφίστανται το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό και κοινωνικό βάρος της μετάβασης.

Το ζήτημα αυτό αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις για τη Δυτική Μακεδονία, και ειδικότερα για την Π.Ε. Κοζάνης, μια περιοχή που βιώνει τις βίαιες συνέπειες μιας πρόχειρης απολιγνιτοποίησης, χωρίς να υπάρχουν επαρκή, ουσιαστικά και δίκαια μέτρα αντιστάθμισης των πολυεπίπεδων συνεπειών.

Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 3622 (3/6/2026) επιστολή του προς Δημάρχους άλλων περιοχών της χώρας, ο Δήμαρχος Σερβίων κ. Ελευθερίου, θέτει το ζήτημα της θέσπισης ανταποδοτικού αναλογικού τέλους από μεγάλα Υδροηλεκτρικά έργα.

Όπως αναφέρεται, ο Δήμος Σερβίων φιλοξενεί εντός των διοικητικών του ορίων δύο από τους σημαντικότερους Υδροηλεκτρικούς Σταθμούς της χώρας, τον ΥΗΣ Πολυφύτου και τον ΥΗΣ Ιλαρίωνα. Παράλληλα, στην ίδια περιοχή προωθούνται σήμερα δύο νέα μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης στα πρώην ορυχεία της ΔΕΗ, με άμεση αξιοποίηση των υδάτινων πόρων της λίμνης Πολυφύτου.

Ωστόσο, την ίδια ώρα που οι υποδομές αυτές παράγουν και αποθηκεύουν ενέργεια, οι τοπικές κοινωνίες αποκλείονται από την είσπραξη ανταποδοτικών τελών αντίστοιχων με εκείνα που προβλέπονται για άλλες μορφές Α.Π.Ε. (όπως τα αιολικά ή τα φωτοβολταϊκά πάρκα).

Από επιστημονικής άποψης, όπως αναφέρεται και στην επιστολή, η ενέργεια έχει μία και μοναδική μονάδα μέτρησης και δεν διακρίνεται σε επιμέρους κατηγοριοποιήσεις. Επομένως, είναι εντελώς παράδοξο η Πολιτεία να εφαρμόζει δύο μέτρα και δύο σταθμά, εξαιρώντας τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα από τις ανάλογες αποδόσεις προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Αυτή η στρέβλωση γίνεται ακόμη πιο προκλητική αν αναλογιστεί κανείς τη νέα πραγματικότητα της Δ.Ε.Η.. Η σημερινή Δ.Ε.Η. δεν αποτελεί πλέον την αμιγώς δημόσια επιχείρηση του παρελθόντος που λειτουργούσε -και- με όρους κοινωνικού συμφέροντος και ανταποδοτικότητας.

Πρόκειται για μια Ανώνυμη Εταιρεία με ισχυρή κερδοφορία, η οποία ιδιωτικοποιήθηκε με ευθύνη της σημερινής κυβέρνησης, και η οποία αναπτύσσεται εκμεταλλευόμενη τους φυσικούς πόρους, τα νερά και τις υποδομές που ανήκουν γεωγραφικά και ιστορικά στις τοπικές κοινωνίες και το δημόσιο συμφέρον.

Επομένως, είναι απαράδεκτο τα κέρδη και τα οφέλη να κατευθύνονται στους μετόχους και στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, ενώ οι Δήμοι να μένουν θεατές, στερημένοι από τα αναγκαία αντισταθμιστικά οφέλη για την επιβίωση και την ανάπτυξή τους.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τοπικό, αλλά λαμβάνει πανελλαδικές διαστάσεις. Η πρωτοβουλία του Δήμου Σερβίων για τη δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου διεκδίκησης αφορά άμεσα δεκάδες επαρχιακούς δήμους της χώρας που βρίσκονται στην ίδια μοίρα, όπως οι Δήμοι Βελβεντού, Κοζάνης, Βέροιας, Δεσκάτης, Έδεσσας, Αγράφων, Αμφιλοχίας, Αγρινίου, Αρταίων, Γορτυνίας, Λίμνης Πλαστήρα, Μετσόβου, Νικολάου Σκουφά, Παρανεστίου και Πατρέων. Όλες αυτές οι περιοχές σήκωσαν και συνεχίζουν να σηκώνουν στις πλάτες τους το βάρος της ηλεκτροδότησης της χώρας, στερούμενες πολύτιμης γης και υδάτινων πόρων.

Επειδή η Δυτική Μακεδονία καθώς και έτεροι δήμοι της χώρας δικαιούνται να είναι συμμέτοχοι και όχι θεατές και θύματα της ενεργειακής μετάβασης,

Επειδή η ενέργεια που παράγεται από τους μεγάλους ΥΗΣ είναι καθαρή ενέργεια και η εξαίρεσή τους από το πλαίσιο των ανταποδοτικών τελών συνιστά θεσμική ανισότητα,

Επειδή η κερδοφόρα δραστηριότητα της ιδιωτικοποιημένη ΔΕΗ Α.Ε. δεν μπορεί να συντελείται εις βάρος των τοπικών κοινωνιών χωρίς την ανάλογη κοινωνική και οικονομική ανταποδοτικότητα,

Επειδή η Τοπική Αυτοδιοίκηση στερείται πόρων που είναι απολύτως απαραίτητοι για την υλοποίηση έργων υποδομής, την προστασία του περιβάλλοντος και τη παραμονή του πληθυσμού,

Επειδή η ενεργειακή δημοκρατία προϋποθέτει δίκαιο επιμερισμό των οφελών προς τους πολίτες και όχι μονομερή ενίσχυση των εταιρικών ισολογισμών,

Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

1. Προτίθεται να προχωρήσει σε άμεση νομοθετική και κανονιστική αναθεώρηση του ισχύοντος πλαισίου, προκειμένου να θεσπιστεί υποχρεωτικό, σταθερό και αναλογικό ανταποδοτικό τέλος υπέρ των Ο.Τ.Α. από τη λειτουργία των μεγάλων Υδροηλεκτρικών Σταθμών, αντίστοιχο με τις υπόλοιπες μορφές Α.Π.Ε.;
2. Με ποιο συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο και με τι είδους ανταποδοτικά οφέλη για την τοπική κοινωνία των Σερβίων πρόκειται να λειτουργήσουν τα δύο μεγάλα, υπό σχεδιασμό, έργα αντλησιοταμίευσης στα πρώην ορυχεία της ΔΕΗ;
3. Πως δικαιολογεί τη διατήρηση μιας εμφανούς στρέβλωσης που επιτρέπει σε μια κερδοφόρα Ανώνυμη Εταιρεία (ΔΕΗ Α.Ε.) να εκμεταλλεύεται τους εγχώριους υδάτινους πόρους της Δυτικής Μακεδονίας αλλά και της χώρας γενικότερα, χωρίς να αποδίδει το ανάλογο, δίκαιο μερίδιο στις τοπικές κοινωνίες που υπομένουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις;

Η Ερωτώσα Βουλευτής

Βέττα Καλλιόπη