Συναντηθήκαμε σήμερα στη Βουλή με τον πρόεδρο της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Μιχάλη Σφακιανάκη, ανταποκρινόμενοι στην πρόσκλησή του για ενημέρωση σε σχέση με την ενδιάμεση έκθεση της επιτροπής εθνικού διαλόγου.

Οι εθνικοί διάλογοι διαχρονικά, χρησιμοποιούνται για να εξασφαλίσουν ένα είδος πολιτικής συναίνεσης ή για να κατευναστούν εντάσεις στον ιδιαίτερα κρίσιμο χώρο της Παιδείας.

Όμως, «Ο εθνικός διάλογος χαράζει τη στρατηγική. Ωστόσο, ακόμη κι αν κατατεθεί το καλύτερο πόρισμα, εάν δεν υπάρχει στρατηγική εφαρμογής και αποτίμησής του, δεν θα έχει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα» *

Τους τελευταίους μήνες, ένας ακόμη «Εθνικός Διάλογος» είναι σε εξέλιξη και παρουσιάζεται στα κόμματα η Ενδιάμεση Έκθεση της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου.

Ωστόσο:

Η 106μελής επιτροπή αποτελείται κυρίως από πανεπιστημιακούς, δεν συμμετέχουν μάχιμοι εκπαιδευτικοί της τάξης, που γνωρίζουν τα καθημερινά προβλήματα των σχολείων.

Η θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου με συνυπολογισμό των βαθμών και των τριών τάξεων του Λυκείου για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μετατρέπει το Λύκειο σε ένα διαρκές εξεταστικό κέντρο, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η ψυχολογική πίεση και το άγχος των εφήβων και να ενισχυθεί η ανάγκη για παραπαιδεία από ακόμα μικρότερη ηλικία.

Οι προτάσεις της έκθεσης για «μεγαλύτερη σχετική αυτονομία» και «αυξημένη λογοδοσία» των σχολικών μονάδων και των διευθυντών, πολύ φοβόμαστε ότι θα οδηγήσει στη μεταφορά του κόστους λειτουργίας των σχολείων στις τοπικές κοινωνίες ή σε αναζήτηση χορηγών, οδηγώντας σε σχολεία «πολλών ταχυτήτων» ανάλογα με την οικονομική επιφάνεια της κάθε περιοχής.

Το ψηφιακό αρχείο, που αποτελεί μια συνολική αποτύπωση της μαθησιακής διαδρομής, μετατρέπει την εκπαιδευτική διαδικασία σε μια συνεχή προσπάθεια απόκτησης δεξιοτήτων, που επίσης θα έχει σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί η ψυχολογική πίεση των μαθητών και να ενισχυθεί η ανάγκη για παραπαιδεία καθ’ όλη τη διάρκεια της μαθητικής ζωής.

Επιπλέον, τα περισσότερα σχολεία δεν διαθέτουν γραμματειακή υποστήριξη, οι διευθυντές είναι επιφορτισμένοι με μεγάλο όγκο γραφειοκρατικών υποχρεώσεων, ποιοι θα επεξεργάζονται τα ψηφιακά αρχεία όλων των μαθητών;

Εν κατακλείδι, εκτιμούμε πως δεν είναι στις διαθέσεις της κυβέρνησης με τη συσταθείσα Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου να υπηρετήσει μια στρατηγική πραγματικής μεταρρύθμισης.

Για την υλοποίηση μιας ουσιαστικής, μιας πραγματικής εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, απαιτείται μακροχρόνιος στρατηγικός σχεδιασμός. Πρέπει να προηγηθεί συστηματική και μακροχρόνια έρευνα από ειδικούς επιστήμονες για την αξιολόγηση και την επισήμανση των αδυναμιών του εκπαιδευτικού συστήματος. Το πόρισμα που θα προκύψει θα αποτελέσει τη βάση ευρύτατου κοινωνικού διαλόγου με τους εκπροσώπους όλων των εμπλεκόμενων φορέων της εκπαίδευσης –εκπαιδευτικές οργανώσεις, γονείς, μαθητές, φοιτητές, πανεπιστήμια-, ώστε οι τελικές επιλογές και τα μέτρα που θα αποφασιστούν να τύχουν της ευρύτερης δυνατής κοινωνικής συναίνεσης. Τα νέα μέτρα που θα προκύψουν από τη διαδικασία που περιγράψαμε θα πρέπει να εφαρμοστούν, ώστε να υποστούν τη δοκιμασία της πράξης, σε περιορισμένο αριθμό σχολείων, να αξιολογηθεί ύστερα από επιστημονικό έλεγχο η αποτελεσματικότητά τους, να βελτιωθούν όπου κριθεί απαραίτητο και ακολούθως σταδιακά να επεκταθεί η γενίκευσή τους.

Και βέβαια, ακόμα και αν σχεδιάσουμε κατά το δυνατόν άρτια μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αυτή είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, αν οι εκπαιδευτικοί που θα κληθούν να υλοποιήσουν τους οραματισμούς της δεν τους έχουν κατανοήσει, δεν τους έχουν ενστερνιστεί, δεν διαθέτουν την απαραίτητη εκπαίδευση και επιμόρφωση, παιδαγωγική και επαγγελματική επάρκεια.

Στη δημοκρατική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, στην παιδεία-εμπόρευμα αντιπαραθέτουμε την παιδεία-δημόσιο αγαθό, στην παιδεία του ατομικισμού-ωφελιμισμού αντιπαραθέτουμε την παιδεία των ουμανιστικών αξιών, με στόχο την κριτική συνειδητοποίηση του ατόμου, που οδηγεί στη χειραφέτησή του.

*(Μπέτυ Δενδρινού, ομότιμη καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Αθηνών)