Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα είναι αφιερωμένη στην πλαστική ρύπανση – και η Ελλάδα δεν έχει τίποτα να γιορτάσει.

Η 5η Ιουνίου δεν είναι μέρα για δηλώσεις «ευαισθησίας» που θα ξεχαστούν μόλις περάσει η μέρα. Είναι μέρα απολογισμού, και ο απολογισμός για την Ελλάδα είναι βαρύς και ντροπιαστικός. Η χώρα μας συγκαταλέγεται στις χειρότερες της Ευρώπης σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της ρύπανσης από πλαστικά. Παράγουμε σχεδόν 700.000 τόνους πλαστικών αποβλήτων το χρόνο, αλλά μόλις το 8% ανακυκλώνεται. Το 84% των αποβλήτων μας καταλήγει σε χώρους ταφής, ενώ πάνω από 11.000 τόνοι πλαστικών εισέρχονται ετησίως στη Μεσόγειο Θάλασσα από την Ελλάδα, όπως καταγράφει η WWF.

Το περιβαλλοντικό λοιπόν αποτύπωμα δεν είναι θεωρία, είναι ορατό στα ποτάμια, στις ακτές, στις θάλασσες και το πιο ανησυχητικό, μέσα στο ανθρώπινο σώμα. Τα μικροπλαστικά, αυτά τα αόρατα σωματίδια που προκύπτουν από τη φθορά ή την παραγωγή πλαστικών, εντοπίζονται στο πόσιμο νερό, στα τρόφιμα, στους ιστούς, στο αίμα και στον πλακούντα ανθρώπων. Επιστημονικές μελέτες προειδοποιούν ότι καταναλώνουμε ως και 5 γραμμάρια μικροπλαστικών την εβδομάδα – όσο μια πιστωτική κάρτα. Οι συνέπειες για την υγεία είναι δυνητικά καταστροφικές: ορμονικές διαταραχές, καρκινογένεση, φλεγμονώδεις διεργασίες, βλάβες σε κυτταρικό επίπεδο.

Και ενώ η επιστήμη προειδοποιεί, η πολιτεία σιωπά. Το επιτελικό κράτος της Νέας Δημοκρατίας έχει εγκαταλείψει κάθε έννοια δημόσιας πολιτικής για τα πλαστικά. Η περιβόητη Εθνική Στρατηγική για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης εφαρμόστηκε στρεβλά και αναποτελεσματικά. Οι Δήμοι έχουν εγκαταλειφθεί χωρίς πόρους και τεχνική στήριξη. Η ανακύκλωση, εκεί όπου δεν έχει αποτύχει πλήρως, εργαλειοποιείται με σκάνδαλα όπως τα περιβόητα «σπιτάκια ανακύκλωσης» που όχι μόνο δεν πρόσφεραν λύση, αλλά εξέθεσαν τη χώρα διεθνώς.

Την ίδια ώρα, αντί για διαλογή στην πηγή, κυκλική οικονομία και ανάκτηση αποβλήτων, η κυβέρνηση μεθοδεύει τη γενικευμένη καύση απορριμμάτων, με υπερκοστολογημένες μονάδες και αδιαφανείς συμβάσεις. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης εκβιάζονται μέσω του «τέλους ταφής», ενώ οι κάτοικοι πληρώνουν υπέρογκα ανταποδοτικά τέλη για υπηρεσίες που δεν παρέχονται.

Πρόκειται για εσκεμμένη επιλογή πολιτικής υπονόμευσης της περιβαλλοντικής προστασίας. Για ένα μοντέλο που βλέπει το περιβάλλον όχι ως κοινό αγαθό αλλά ως εμπόδιο ή πεδίο κερδοσκοπίας. Ένα μοντέλο που αποτυγχάνει να προστατεύσει το κλίμα, τα οικοσυστήματα, τη δημόσια υγεία, τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.

Αυτό δεν είναι πρόοδος. Είναι επιστροφή στον σκοτεινό μεσαίωνα της αδιαφορίας, της απληστίας και της οικολογικής κατάρρευσης.

Εμείς οφείλουμε να αντιπροβάλλουμε συγκεκριμένο, εφαρμόσιμο και τεκμηριωμένο σχέδιο. Διεκδικώντας:

• Κατάργηση του τέλους ταφής και αντικατάστασή του με σύστημα κινήτρων για κυκλική οικονομία, πρόληψη και ανακύκλωση.
• Αναθεώρηση του Εθνικού και των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Αποβλήτων, με απόλυτη προτεραιότητα στη διαλογή στην πηγή και την πρόληψη.
• Ενίσχυση των Δήμων με τεχνική βοήθεια και πόρους για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
• Απόδοση των πόρων από τα συστήματα ανακύκλωσης στους ΟΤΑ και πλήρη διαφάνεια στη διαχείριση.
• Απαγόρευση καύσης ανακυκλώσιμων υλικών και ακύρωση κάθε σχεδιασμού που μετατρέπει περιοχές της χώρας – κυρίως στην περιφέρεια – σε ενεργειακές και απορριμματικές χωματερές.

Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος του 2025 πρέπει να γίνει η αφετηρία για αλλαγή πορείας. Η χώρα δεν αντέχει άλλο ένα μοντέλο “ανάπτυξης” που παράγει περισσότερα σκουπίδια απ’ ό,τι μέλλον. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι επικοινωνιακή επιλογή για κούφιες εξαγγελίες όταν χρειάζεται. Είναι προϋπόθεση ύπαρξης.

Χρειάζεται πολιτική αλλαγή. Χρειάζεται να υπερασπιστούμε τη δημόσια υγεία, τα παιδιά μας, τη θάλασσά μας, το χώμα που μας τρέφει. Όχι αύριο. Τώρα.