Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης:  Θεσμοθέτηση της αυταρχικής νεοφιλελεύθερης αντίληψης της Νέας Δημοκρατίας για τους ΟΤΑ

Ο προτεινόμενος από την κυβέρνηση Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, δεν είναι ούτε μια απλή ενιαία καταγραφή σκόρπιων διατάξεων, που θα ήταν θετικό, ούτε βέβαια η, αναμενόμενη από τους Αυτοδιοικητικούς και τους πολίτες, μεγάλη μεταρρύθμιση που αποτελεί επιτακτική ανάγκη για το πολιτικό και διοικητικό σύστημα της χώρας. Ούτε καν ένα πρώτο δειλό δείγμα σε αυτή την κατεύθυνση.

Αποτελεί μια επιλογή με καθαρό ιδεολογικό και πολιτικό περιεχόμενο: την μετατροπή των Δήμων και Περιφερειών σε τοπικές διοικητικές υπηρεσίες του κεντρικού κράτους, χωρίς αυτοτέλεια, δίχως οικονομική ανεξαρτησία, με ιδιωτικοποίηση βασικών δραστηριοτήτων τους, που λειτουργούν κατά το πρότυπο του “επιτελικού κράτους”, δηλαδή με ένα απόλυτα συγκεντρωτικό – αυταρχικό τρόπο.

– Κυβερνητική κηδεμονία

Έχει επιχειρήσει πολλές φορές η ΝΔ από το 2020 να αμφισβητήσει την συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλεια των ΟΤΑ. Τώρα πιο ολοκληρωμένα και πιο συστηματικά μειώνει τη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων.

Η σύμφωνη γνώμη που απαιτούνταν, μετατρέπεται σε πολλά θέματα σε απλή διατύπωση γνώμης, ενώ με κορωνίδα το άρθρο 730, τα υπουργεία ουσιαστικά αποφασίζουν το εργασιακό καθεστώς και τον αριθμό των εργαζομένων σε κάθε Δήμο. Βασικά, με τον τρόπο που είναι διατυπωμένη η συγκεκριμένη διάταξη, επαναφέρει το καθεστώς των “Επιτρόπων” στις δημοτικές υποθέσεις.

– Οικονομική ασφυξία

Η ΚΕΔΕ πρόσφατα αποκάλυψε ότι ποσοστιαία τα χρήματα που λαμβάνουν οι Δήμοι από τον προϋπολογισμό, είναι λιγότερα από εκείνα που λάμβαναν το …..2009! Μειωμένες ποσοστιαία πιστώσεις, αυξημένες αρμοδιότητες το 2026. Αυτό τα λέει όλα.

Ο Κώδικας με σαφή τρόπο αποκλείει να ξαναπάρει η Αυτοδιοίκηση αυτά που έπαιρνε στην προ μνημονίων εποχή. Παράλληλα δεν κατοχυρώνει για τους ΟΤΑ τέλη που εισπράττει και που σε όλο τον κόσμο πηγαίνουν στους Δήμους (π.χ. τέλος παρεπιδημούντων).

Αν, δε, αυτές οι διατάξεις συνδυαστούν και με την πρόταση που κατέθεσε η ΝΔ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, όπου επιτρέπει στους Δήμους ελεύθερα να επιβάλλουν τοπικούς φόρους, τότε το μήνυμα είναι σαφές: το κεντρικό κράτος δεν δίνει χρήματα, ας πληρώσουν με επιπλέον φόρους οι δημότες.

-Μείωση προσωπικού – ελαστικές σχέσεις εργασίας

Το προσωπικό στους ΟΤΑ είναι περίπου στο 50% αυτών που σύμφωνα με τα οργανογράμματα απαιτούνται. Η προτροπή είναι, «προσλαμβάνετε συμβασιούχους, τους κρατάτε οκτώ μήνες και μετά τους απολύετε». Αν, δε, αυτοί καταφύγουν στην δικαιοσύνη και δικαιωθούν πρωτόδικα, τότε τα υπουργεία (όχι οι Δήμοι) αναλαμβάνουν να κάνουν εφέσεις, έως ότου πετύχουν την απόλυσή τους! Όχι στη μονιμότητα, ναι στην εργασιακή ανασφάλεια, άρα εποχιακό προσωπικό που σημαίνει ελλιπής  παροχή υπηρεσιών.

-Εκλογικά τερτίπια – Συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης

Τέλος, αλλά όχι τελευταίο σε σημασία, ο εκλογικός νόμος “Φρανκενστάιν” που μπορεί με την “έκφραση δεύτερης προτίμησης” να οδηγήσει σε εκλογή δημάρχων και Περιφερειαρχών με ποσοστά κάτω του 30% και να προκαλέσει κάθε είδους πολιτικά αλισβερίσια κάτω από το τραπέζι, νοθεύοντας πλήρως τη λαϊκή βούληση. Ένα ήδη αντιδημοκρατικό εκλογικό νόμο, τον αντικαθιστά κάτι πολύ χειρότερο, με στόχο να ελεγχθούν παραταξιακά οι διοικήσεις των ΟΤΑ.

Παράλληλα συνεχίζεται και συστηματοποιείται η συγκέντρωση εξουσίας στους Δημάρχους και Περιφερειάρχες, σε βάρος των συλλογικών οργάνων (βλέπε Δημοτικά και Περιφερειακά Συμβούλια). Δυσκολεύει θεσμικά την αντιπολίτευση στην άσκηση των καθηκόντων της και αποδυναμώνει τη δυνατότητα συμμετοχής των πολιτών στα αυτοδιοικητικά δρώμενα. “Επιτελικό κράτος” και στην Αυτοδιοίκηση!

Ο στόχος όλων αυτών των ρυθμίσεων είναι ένας: αμφισβήτηση της αυτοτέλειας των ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού, μεγαλύτερη συγκέντρωση εξουσιών και αρμοδιοτήτων στο κεντρικό κράτος.

Και επειδή χρήματα και εργαζόμενους δεν θα έχει η Αυτοδιοίκηση, η επιβολή τοπικών φόρων, η ανάθεση σε ιδιώτες βασικών λειτουργιών με το ανάλογο κόστος και βέβαια ο μηδαμινός έλεγχος των πολιτών στην κοντινότερη σε αυτούς βαθμίδα εξουσίας, θα είναι οι συνέπειες.

Η αδυναμία εφαρμογής τοπικών πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης και παροχής κοινωνικών υπηρεσιών από τους ΟΤΑ, θα είναι το αποτέλεσμα.

Απέναντι σε αυτές τις ρυθμίσεις η προοδευτική αντιπολίτευση, εκτός από την άρνησή της στο συγκεκριμένο νομοθέτημα και τον αγώνα για την ματαίωσή του, οφείλει να προβάλει ένα άλλο όραμα, μια άλλη πρόταση.

Την άμεση ανάγκη για μια βαθιά μεταρρύθμιση του κράτους!

Στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, τα τρία επίπεδά του, κεντρική διοίκηση με τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες της, Περιφέρειες, Δήμοι, θα πρέπει να έχουν σαφείς, διακριτούς αλλά ταυτόχρονα αλληλοσυμπληρούμενους ρόλους.

Προγραμματισμός – καθορισμός – εποπτεία των αξόνων πολιτικής κεντρικά, υλοποίηση από τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες, κυρίως δε την Αυτοδιοίκηση, όλων των πολιτικών, με έμφαση βέβαια στην ανάπτυξη και τις κοινωνικές δράσεις.

Δηλαδή κράτος στρατηγείο, γενναία αποκέντρωση με δημοκρατία και ισχυρή Αυτοδιοίκηση.

Τα παραπάνω φαντάζουν επαναστατικά υπό τις παρούσες συνθήκες, αλλά είναι η μόνη απάντηση στα μεγάλα πολιτικά και κοινωνικά αδιέξοδα που βιώνει η χώρα.

Και η αριστερά οφείλει να πρωτοστατήσει σε αυτές τις αλλαγές.