Κ. Μάλαμα: Το έργο του Φράγματος του Χαβρία γιατί δεν εντάσσεται στο νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων; 

Ομιλία στο σχέδιο νόμου “Νέο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και συμπληρωματικές διατάξεις”. Ολομέλεια Βουλής. 26.8.2024

Κυρίες και κύριοι βουλευτές, συζητάμε σήμερα έναν νέο νόμο πλαίσιο για το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και η γενική εικόνα που δίνει το νομοθέτημα είναι εκείνη της διαιώνισης των ίδιων προβλημάτων, των ίδιων κενών, της ίδιας γραφειοκρατικής οπτικής για όλα τα αναπτυξιακά έργα. 

Θα είχε ενδιαφέρον να εξετάσουμε το πρόβλημα βάσης. Εάν, για παράδειγμα, υπάρχει ένα κρίσιμο έργο υποδομής που απασχολεί μία τοπική κοινωνία πόσο εύκολο είναι το έργο αυτό να φτάσει μέχρι το γραφείο του Υπουργού για να το εντάξει με απόφασή του στον νέο αναπτυξιακό νόμο; 

Αντίστοιχα πόσο εύκολο είναι για έναν πολίτη ή για έναν φορέα να διαπιστώσει τον βαθμό υλοποίησης ενός έργου που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και από όλα τα επιμέρους σκέλη του; 

Θέσαμε το συγκεκριμένο ερώτημα στην Υπουργό Πολιτισμού για τα έργα στον πολιτισμό που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Μας παρέπεμψε σε ένα δυσλειτουργικό ιστότοπο όπου πραγματικά στοιχεία όμως δεν υπήρχαν. 

Μας είπε μόνο ότι έχουν πληρωθεί από το σύνολο των προϋπολογισθέντων χρημάτων για τα έργα αυτά το 11,6%. Άρα, υπάρχει και πρόβλημα στην απορρόφηση των κονδυλίων και ζήτημα δημόσιας παρακολούθησης και λογοδοσίας. 

Θεραπεύει αυτό το πρόβλημα το σχέδιο νόμου που έχουμε στα χέρια μας; Όχι. Γιατί; Γιατί προβλέπει μόνο μια εσωτερική ενημέρωση του αρμόδιου Υπουργού από τις υπηρεσίες ένα τρίμηνο για τη γενική πορεία εκτέλεσης του προγράμματος. Και ρωτάμε γιατί αυτή η διαδικασία δεν γίνεται με έναν δημόσιο τρόπο; Γιατί δεν υπάρχει υποχρεωτική ανάρτηση των στοιχείων ή και τακτική ενημέρωση στη Βουλή; 

Ξέρουμε όλοι ότι τα έργα που έχει ανάγκη ο κάθε τόπος καθυστερούν και μάλιστα τραγικά. Δεν ωριμάζουν μελετητικά γρήγορα, πέφτουν θύματα γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, ακυρώνονται από την επόμενη τοπική διοίκηση ή σε κάθε κυβερνητική αλλαγή και το αποτέλεσμα είναι να μην υπάρχει προτεραιοποίηση τοπικών αναπτυξιακών έργων. 

Το νομοσχέδιο απαντάει σε αυτή την ανάγκη; Όχι. Το μόνο που προβλέπει είναι έναν υποτυπώδη προγραμματισμό του προϋπολογισμού και των πόρων που όμως δεν μπαίνει στη βάση του προβλήματος. Δεν θα έπρεπε να υπάρχει μία προτεραιοποιημένη κατάσταση έργων με τοπική διάσταση και κλιμάκωση από τις άμεσες παρεμβάσεις μέχρι την μεσομακροπρόθεσμη χάραξη των μεγάλων έργων; Δεν θα έπρεπε; 

Για να είμαστε σαφείς, στη Χαλκιδική έχει ωριμάσει το μεγάλο έργο του φράγματος του Χαβρία μετά από δεκαετίες. Το έργο αυτό μόλις ανέλαβε η Νέα Δημοκρατία, η οποία ως αντιπολίτευση το στήριξε, ως Κυβέρνηση το απεμπόλησε. Το έργο ακυρώθηκε ως οικονομικά ασύμφορο. Δεν μας είπαν κάποια εναλλακτική πρόταση. Και ρωτάμε. Γιατί το έργο αυτό δεν εντάσσεται σήμερα στον νέο αυτό νόμο χωρίς καθυστερήσεις; 

Μαζί με αυτό το έργο οι δήμοι της Χαλκιδικής ζητούν παρεμβάσεις για την επάρκεια ύδατος εδώ και τώρα. Και να σημειώσουμε ότι η Χαλκιδική το καλοκαίρι φιλοξενεί ένα εκατομμύριο επιπλέον επισκέπτες και έχει τεράστιο πρόβλημα λειψυδρίας. Γιατί δεν μπορούν να εντάξουν στον αναπτυξιακό νόμο την διαχείριση των υδάτων και των ποταμών της Χαλκιδικής, τη δημιουργία υδραυλικών έργων και έργων περιβαλλοντικής αποκατάστασης; 

Ο ένας παραπέμπει στον άλλον. Το κράτος λέει ότι τα έργα αυτά είναι να τα χρηματοδοτήσει η περιφέρεια, η περιφέρεια παραπέμπει σε μελέτες στους δήμους, οι δήμοι βεβαίως είναι υποστελεχωμένοι. Γιατί, λοιπόν, δεν ψηφίζουμε μια λίστα κρίσιμων έργων ώστε να δουλεύουμε όλοι σε κοινή κατεύθυνση και να μην πετάει ο ένας φορέας το μπαλάκι στον άλλον;

Πού είναι στο νομοσχέδιο που έχουμε στα χέρια μας η οπτική των αναγκών της βάσης της κοινωνίας; Πουθενά. Για να φτάσει στο γραφείο του Υπουργού ένα έργο για να χρηματοδοτήσει, πρέπει να μεσολαβήσουν αμέτρητοι παράγοντες. Αυτό πρέπει να λύσουμε και δυστυχώς, το νομοσχέδιο αυτό δεν απαντάει σε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα. 

Βλέπουμε ότι τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης εντάσσονται στο εθνικό σκέλος του νέου αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Από τη συζήτηση στην Επιτροπή δεν έγινε απολύτως σαφές αν αυτό γίνεται γιατί προφανώς η συντριπτική πλειοψηφία των έργων δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί στην ώρα τους και οι ουρές των έργων αυτών θα μπούνε σε μια διαδικασία τμηματοποίησης με εθνικούς πόρους. Θα το παρακολουθήσουμε όμως.

Πρέπει, όμως, να επαναλάβουμε την προειδοποίησή μας προς όλους και κυρίως προς τις τοπικές κοινωνίες ότι είναι πολύ πιθανόν έργα του Ταμείου Ανάκαμψης να καθυστερήσουν λόγω αδυναμίας εκτέλεσής τους στις προβλεπόμενες από την Ευρωπαϊκή Ένωση ημερομηνίες και να πάνε, κοινώς, περίπατο. 

Κλείνοντας, θα ήθελα να επαναλάβω ότι όλοι μας επιθυμούμε ένα απλοποιημένο πλαίσιο για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, όμως για να το πετύχουμε αυτό θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα δημιουργηθεί ένα κατάλληλο πλαίσιο συντονισμού, ένας αντικειμενικός μηχανισμός καταγραφής αναγκών κι ένα σύστημα διαφάνειας και λογοδοσίας. Δεν φτάνει, αγαπητοί συνάδελφοι, να λέμε ότι θα αξιολογήσουμε το πλαίσιο αργότερα και να θριαμβολογούμε κιόλας γι’ αυτό. Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας πρέπει να είναι διαρκής και κυρίως προσβάσιμη σε όλους. 

Σας ευχαριστώ.