Άρθρο της Νατάσας Γκαρά, αναπληρώτρια Γραμματέας της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. και διευθύντρια της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, στην  ΑΥΓΗ της Κυριακής

Η έννοια της ασφάλειας επανέρχεται διαρκώς ως κεντρικό στοιχείο της πολιτικής αφήγησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Εξωτερικές απειλές, γεωπολιτικοί κίνδυνοι, εξοπλισμοί, αστυνόμευση, καταστολή. Άλλωστε, αποτελεί παλιό μικροπολιτικό τέχνασμα η διαρκής επίκληση του φόβου με σκοπό την καλλιέργεια μιας αίσθησης γενικευμένης ανασφάλειας, ώστε να εμφανίζεται ψευδεπίγραφα η κυβέρνηση ως εγγυητής της προστασίας των πολιτών. Πίσω, όμως, από την επικοινωνιακή επίδειξη κρατικής πυγμής αναδύεται μια βαθιά αντίφαση: το κράτος, που προβάλλεται πανίσχυρο απέναντι στις απειλές, υποχωρεί εκεί όπου οφείλει να προστατεύει την ανθρώπινη ζωή και την καθημερινότητα.

Η αντίφαση αυτή έχει σαφές ιδεολογικό υπόβαθρο, καθώς αποτυπώνει τη νεοφιλελεύθερη αντίληψη που περιορίζει τις κοινωνικές υποχρεώσεις του κράτους, ενώ ενισχύει τους μηχανισμούς επιτήρησης και επιβολής. Η δημόσια παρέμβαση αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο στην επιχειρηματικότητα, οι έλεγχοι ως γραφειοκρατικό βάρος, η εργασιακή προστασία ως κόστος. Στο όνομα της ανταγωνιστικότητας, η απορρύθμιση βαφτίζεται εκσυγχρονισμός και η μεταφορά της ευθύνης στον πολίτη παρουσιάζεται ως ατομική ελευθερία.

Οι συνέπειες αυτών των επιλογών αποδεικνύονται, δυστυχώς, τραγικές. Στη Βιολάντα, πέντε εργαζόμενες έφυγαν για το μεροκάματο και δεν επέστρεψαν ποτέ. Στην Γκράβα, σοβαρά προβλήματα σχολικών εγκαταστάσεων έθεσαν ερωτήματα ασφάλειας. Κάτω από την Ακρόπολη, έκρηξη σε κτίριο με κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης ανέδειξε ζητήματα εποπτείας. Στο Ρέθυμνο, ο θάνατος δύο πυροσβεστών έφερε στο προσκήνιο ερωτήματα για την κατάσταση του υπηρεσιακού εξοπλισμού. Στα Τέμπη, 57 νέοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Μέχρι και ο τραγικός θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη που υπεβλήθη σε «θεραπείες» μη εγκεκριμένες, λόγω απουσίας επαρκών ελέγχων.

Κάθε περιστατικό απαιτεί αυτοτελή διερεύνηση και απόδοση ευθυνών. Η συσσώρευσή τους, ωστόσο, επιβάλλει μια ευρύτερη συζήτηση για τις πολιτικές προτεραιότητες. Η πρόληψη απαιτεί στελεχωμένες υπηρεσίες, συντηρημένες υποδομές, ανεξάρτητους ελέγχους και κανόνες που εφαρμόζονται χωρίς εξαιρέσεις. Όταν αυτά αντιμετωπίζονται ως περιττές δαπάνες, οι κίνδυνοι μεταφέρονται στην κοινωνία. Και αυτή η μεταφορά έχει ταξικό πρόσημο. Ο εργαζόμενος που εξαρτάται από το μεροκάματο, το παιδί του δημόσιου σχολείου, ο κάτοικος μιας απομακρυσμένης περιοχής έχουν λιγότερες δυνατότητες να προστατευθούν. Όσοι διαθέτουν οικονομική ισχύ μπορούν ευκολότερα να αγοράσουν υπηρεσίες και ασφαλέστερες συνθήκες. Έτσι, η κοινωνική ανισότητα μετατρέπεται ακόμη και σε ανισότητα απέναντι στον κίνδυνο.

Το ζήτημα της ασφάλειας, επομένως, αφορά τον ίδιο τον χαρακτήρα της Δημοκρατίας. Η κρατική ουδετερότητα απέναντι στις ανισότητες είναι προσχηματική όταν οι ισχυροί διαθέτουν μέσα πίεσης και οι αδύναμοι στερούνται ακόμη και στοιχειώδεις εγγυήσεις. Οι πολιτικές αποφάσεις καθορίζουν ποιος αναλαμβάνει το ρίσκο, ποιος απολαμβάνει τα οφέλη και ποιος πληρώνει τις συνέπειες. Γι’ αυτό η προστασία της ζωής δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή θέληση της αγοράς και να υπόκειται στις ορέξεις της κερδοφορίας. Αποτελεί πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα σε διαφορετικά κοινωνικά συμφέροντα και διαφορετικές αντιλήψεις για την εξουσία.

Παράλληλα, η πολιτική επένδυση στον φόβο μετατοπίζει τη δημόσια συζήτηση από τις πραγματικές ανάγκες στην επιβολή της τάξης. Ο πολίτης καλείται να αποδεχθεί την ανασφάλεια ως προσωπική ευθύνη, ενώ οι συλλογικές διεκδικήσεις υποβαθμίζονται. Το κράτος εθελοτυφλεί στις δικές του ευθύνες ή κουκουλώνει τις ευθύνες λίγων και ισχυρών. Έτσι, η κοινωνική προστασία αποδυναμώνεται και η αγορά αποκτά προτεραιότητα απέναντι στο δημόσιο συμφέρον.

Απέναντι σε αυτή την πολιτική, η Αριστερά οφείλει να διεκδικήσει ξανά την ασφάλεια ως κοινωνικό και δημοκρατικό δικαίωμα. Με ισχυρό κοινωνικό κράτος, προστασία της εργασίας, της ζωής και της υγείας, δημόσιες υποδομές, πρόληψη και λογοδοσία. Με πολιτική βούληση σύγκρουσης με οικονομικά συμφέροντα. Γιατί η πραγματική ελευθερία προϋποθέτει αξιοπρεπή ζωή, χωρίς τον διαρκή φόβο της εκμετάλλευσης, της εγκατάλειψης και της συστημικής αδικίας. Και η ισχύς μιας Δημοκρατίας κρίνεται από το ποιους προστατεύει, ιδιαίτερα όταν αυτοί δεν διαθέτουν δύναμη, χρήματα ή πρόσβαση στην εξουσία.