Σημαντικά προβλήματα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της νέας γεωργοπεριβαλλοντικής – κλιματικής Δράσης «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες» αναδεικνύει με ερώτησή του προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία και βουλευτής Λάρισας κ. Βασίλης Κόκκαλης. Αφορμή αποτέλεσε η προδημοσίευση της πρόσκλησης της Δράσης Π3-70-5.1 του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027, η οποία έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και προβληματισμό στους παραγωγούς.

Όπως επισημαίνεται, ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται η τιμή βάσης του αποτυπώματος άνθρακα δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ουσίας. Η δυνατότητα επιλογής μεταξύ μέτρησης ανά εκτάριο ή ανά τόνο παραγόμενου προϊόντος, σύμφωνα με τον βουλευτή, αποδυναμώνει τον στόχο της πραγματικής και μετρήσιμης μείωσης των εκπομπών, καθώς στη μία περίπτωση οι παραγωγοί ενισχύονται ανεξαρτήτως παραγωγικού αποτελέσματος, με κριτήριο αποκλειστικά τη μείωση εισροών βάσει έκτασης.

Παράλληλα, σοβαρές ενστάσεις διατυπώνονται και για τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Η υποχρέωση διατήρησης της ίδιας καλλιέργειας στα ενταγμένα αγροτεμάχια για τέσσερα συνεχόμενα έτη έρχεται, σύμφωνα με την ερώτηση, σε αντίθεση με τα πρότυπα Καλής Γεωργικής και Περιβαλλοντικής Κατάστασης που επιβάλλουν την αμειψισπορά για τη βιώσιμη διαχείριση των εδαφών. Η επιλογή αυτή, όπως τονίζεται, δεν είναι μόνο ασύμβατη με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, αλλά ενδέχεται να οδηγήσει και σε μείωση της παραγωγής.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης το γεγονός ότι τα αγροτεμάχια που θα ενταχθούν στη συγκεκριμένη Δράση κινδυνεύουν να αποκλειστούν από άλλα οικολογικά σχήματα ή αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, ενώ σε περίπτωση αύξησης της καλλιεργούμενης έκτασης με επιλέξιμη καλλιέργεια, οι παραγωγοί υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις ίδιες πρακτικές στο σύνολο της έκτασης χωρίς πρόσθετη ενίσχυση.

Στο πεδίο της εφαρμογής, ο κ. Κόκκαλης θέτει και το ζήτημα της υποχρεωτικής ετήσιας έκθεσης μέτρησης του αποτυπώματος άνθρακα μέσω ειδικού λογισμικού, επισημαίνοντας ότι σήμερα δεν υφίσταται ένα ολοκληρωμένο, αξιόπιστο ψηφιακό εργαλείο προσαρμοσμένο στα δεδομένα και τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γεωργίας. Το κενό αυτό, όπως υπογραμμίζεται, δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς την αντικειμενική πιστοποίηση των αποτελεσμάτων.

Την ίδια στιγμή, οι προτεινόμενες καλλιεργητικές πρακτικές, όπως η χλωρή λίπανση και η χρήση λιπασμάτων με παρεμποδιστές, χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα δαπανηρές, με το κόστος τους να υπερβαίνει σε αρκετές περιπτώσεις το ύψος της προβλεπόμενης ενίσχυσης. Σε συνδυασμό με τα έξοδα για γεωργικό σύμβουλο και ψηφιακές εφαρμογές, το συνολικό κόστος υλοποίησης των δεσμεύσεων κρίνεται αποτρεπτικό για τη συμμετοχή των παραγωγών.

Με βάση τα παραπάνω, ο Λαρισαίος βουλευτής ζητά από τον αρμόδιο υπουργό να διευκρινίσει αν προτίθεται να τροποποιήσει τις προδιαγραφές της Δράσης ώστε να καταστεί ρεαλιστική, τεχνικά εφαρμόσιμη και συμβατή με τα υπόλοιπα μέτρα της ΚΑΠ, καθώς και ποιες ενέργειες θα αναληφθούν για τη δημιουργία ενός αξιόπιστου και λειτουργικού ψηφιακού εργαλείου που θα διασφαλίζει την αντικειμενική μέτρηση και πιστοποίηση της μείωσης του ανθρακικού αποτυπώματος στην ελληνική γεωργία.

Ακολουθεί η Ερώτηση.

Αθήνα, 9 Ιανουαρίου 2026

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

ΘΕΜΑ: «Προβλήματα σχεδιασμού και εφαρμογής στη Δράση Μείωσης αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες».

Έντονες αντιδράσεις και σοβαρούς προβληματισμούς έχει προκαλέσει στους παραγωγούς η προδημοσίευση της πρόσκλησης της γεωργοπεριβαλλοντικής – κλιματικής δράσης Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες» του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ελλάδας (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027, η οποία αφορά την ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Ωστόσο, ο σχεδιασμός της Δράσης αποδεικνύεται προβληματικός και εμφανίζει σοβαρές αδυναμίες εφαρμογής. Ειδικότερα, σχετικά με την τιμή βάσης του αποτυπώματος άνθρακα, αναφέρεται ότι «ως Μονάδα τιμής βάσης του αποτυπώματος άνθρακα είναι το ένα (1) kg CO2 eq/ha ή το ένα (1) kg CO2 eq/tn παραγόμενου προϊόντος και οι δικαιούχοι θα έχουν τη ευχέρεια να επιλέξουν μια από τις δύο μονάδες». Αυτή η δυνατότητα επιλογής της Μονάδας τιμής βάσης του αποτυπώματος άνθρακα μεταξύ του ενός (1) kg CO2 eq/ha ή το ένός (1) kg CO2 eq/tn παραγόμενου προϊόντος,δημιουργεί σοβαρά ζητήματα εφαρμογής της Δράσης.. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση επιλογής της μονάδας τιμής ανά εκτάριο οι παραγωγοί αποδεσμεύονται από την υποχρέωση παραγωγής ακόμη και ελαχίστων ποσοτήτων προϊόντων και ενισχύονται αποκλειστικά για την μείωση των εισροών στις καλλιέργειες με βάση την έκταση τους, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ποσότητα του παραγόμενου προϊόντος και χωρίς να πλέον να διασφαλίζεται η ουσιαστική και μετρήσιμη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της συνολικής αγροτικής παραγωγής.

Επίσης, για τον ορισμό των κριτηρίων επιλεξιμότητας δεν έχουν ληφθεί υπόψη βασικά σημεία της παραγωγής των αγροτικών προϊόντων καθώς οι δικαιούχοι υποχρεούνται να καλλιεργούν τα ενταγμένα αγροτεμάχια με την ίδια καλλιέργεια για τέσσερα (4) χρόνια (ένα το έτος αναφοράς και τρία κατά τη διάρκεια του προγράμματος).

Δεδομένου ότι σύμφωνα με τα πρότυπα Καλής Γεωργικής και Περιβαλλοντικής Κατάστασης (ΚΓΠΚ) για την αειφορική διαχείριση των εδαφών  η αμειψισπορά είναι υποχρεωτική, η τετραετής δέσμευση μονοκαλλιέργειας των αγροτεμαχίων όχι μόνο αντίκειται στα Ευρωπαϊκά πρότυπα αλλά οδηγεί υποχρεωτικά και στην παραγωγή μειωμένων ποσοτήτων αγροτικών προϊόντων.

Επιπλέον, εκτός του ότι οι δικαιούχοι δεσμεύονται να διατηρήσουν καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος το σύνολο της έκτασης με την εντασσόμενη καλλιέργεια και τα αγροτεμάχια που θα ενταχθούν στη συγκεκριμένη δράση κινδυνεύουν να αποκλειστούν από άλλα οικολογικά σχήματα και αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, σε περίπτωση όπου κατά τη διάρκεια των δεσμεύσεων αυξηθούν οι εκτάσεις με την επιλέξιμη καλλιέργεια, τότε υποχρεούνται να τηρούν τις ίδιες γεωργικές πρακτικές για το σύνολο της έκτασης της επιλέξιμης καλλιέργειας, χωρίς όμως επιπλέον ενίσχυση.

Παράλληλα, προβλέπεται η δέσμευση για «Την Ετήσια έκθεση αποτελέσματος μέτρησης του αποτυπώματος άνθρακα για όλα τα έτη εφαρμογής και με έτος αναφοράς (2025) με βάση το αντίστοιχο λογισμικό», ενώ είναι ανύπαρκτο ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό εργαλείο με όλα τα δεδομένα των αγροτεμαχίων προσαρμοσμένων στην Ελληνική πραγματικότητα.

Πρόσθετα, στις καλλιεργητικές πρακτικές μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα προτείνεται η πρακτική της χλωρής λίπανσης και η χρήση λιπασμάτων με παρεμποδιστές, πρακτικές οι οποίες απαιτούν ιδιαίτερα αυξημένο κόστος το οποίο ξεπερνά ακόμη και το ύψος της ενίσχυσης.

Επειδή το κόστος υλοποίησης των δεσμεύσεων του προγράμματος (Γεωργικός Σύμβουλος, Ψηφιακή Εφαρμογή, καλλιεργητικές πρακτικές κλπ) είναι ιδιαίτερα αυξημένο και σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά ακόμη και τα ύψος της ενίσχυσης, λειτουργεί αποτρεπτικά για την συμμετοχή των παραγωγών.

Επειδή το θεσμικό και τεχνικό πλαίσιο της Δράσης χαρακτηρίζεται από έλλειψη σαφών και πρακτικά εφαρμόσιμων τρόπων πιστοποίησης της μείωσης εκπομπών άνθρακα, αντιφατικές απαιτήσεις και ενέχει τον κίνδυνο αποκλεισμού των ενταγμένων αγροτεμαχίων από άλλα οικολογικά και αγροπεριβαλλοντικά μέτρα.

Επειδή οι παραγωγοί χρειάζονται σαφείς, εφαρμόσιμες και ενισχυτικές πολιτικές για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.

Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Προτίθεται να τροποποιήσει τις προδιαγραφές της Δράσης ώστε να καταστεί ρεαλιστική, τεχνικά εφαρμόσιμη και συμβατή με άλλα μέτρα της ΚΑΠ;
2. Σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προβεί για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου, αξιόπιστου και λειτουργικού ψηφιακού εργαλείου, προσαρμοσμένου στα δεδομένα και τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γεωργίας προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιόπιστη και αντικειμενική πιστοποίηση της μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα;

Ο ερωτών Βουλευτής

Κόκκαλης Βασίλειος