Η συχνή τριβή των πολιτών με τους αυτοδιοικητικούς παράγοντες, οι οικονομικές κι άλλου είδους συναλλαγές που ακόμα και σήμερα βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, καθώς και η μακροχρόνια παραμονή αυτοδιοικητικών παραγόντων στην εξουσία, προσφέρει τον χρόνο και την «εμπειρία» που απαιτείται για να αναπτυχθεί η διαπλοκή και ενδεχομένως η διαφθορά
Σήμερα περισσότερο από ποτέ, με την Αριστερά στο προσκήνιο, απαιτείται η αναβάθμιση του ρόλου της Αυτοδιοίκησης, καθότι μόνο στο πεδίο της αυτόνομης παραγωγής και υλοποίησης πολιτικών για την τοπική κοινωνία μπορούν να θεμελιωθούν οι βάσεις ενός σύγχρονου, προοδευτικού και δημοκρατικού πολιτικού συστήματος.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση τα τελευταία χρόνια καλείται να ανταποκριθεί σε μια σειρά από ισχυρές προκλήσεις, παρά το ασφυκτικό πλαίσιο που έχει δημιουργήσει η οικονομική κρίση, αλλά και ο εκφυλισμός του θεσμού – απόρροια πρακτικών και πολιτικών που τον εξέθεσαν στα μάτια της κοινωνίας.
Έχουμε ανάγκη η Αυτοδιοίκηση να αποτελέσει ένα χρήσιμο προοδευτικό εργαλείο άσκησης πολιτικής, για την αναγκαία ενεργοποίηση της κοινωνίας με μετωπικούς όρους. Έχουμε ανάγκη η Αυτοδιοίκηση να βοηθά στην οργάνωση των αντιστάσεων, να στηρίζει τα τοπικά κινήματα και να τους παρέχει ζωτικό χώρο ανάπτυξης, να σηκώνει το βάρος της αλληλεγγύης στους οικονομικά ασθενέστερους, να οργανώνει κοινωνικές δομές με διαφάνεια, να συμβάλει ενεργά στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και να είναι αποτελεσματική στοχεύοντας στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής.
Όλα τα παραπάνω όμως, δεν μπορούν να επιτευχθούν αν δεν την οχυρώσουμε θεσμικά και οικονομικά, καταπολεμώντας παράλληλα φαινόμενα παραγοντισμού και διαφθοράς.
Συντρόφισσες και σύντροφοι, είναι γνωστό σε όλους μας, ότι η επίδοση των παρατάξεων που στηρίχθηκαν από τον ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν η αναμενόμενη στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές, ιδιαίτερα στις αναμετρήσεις που δεν έλαβαν κεντρικά πολιτικά χαρακτηριστικά.
Σίγουρα η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ ήταν εκρηκτική και η δυναμική του δεν πρόλαβε να διαχυθεί στις τοπικές κοινωνίες. Επίσης, η πλειοψηφία των Αυτοδιοικητικών παρατάξεων που συμμετείχαν μέλη ή φίλοι του ΣΥΡΙΖΑ και έλαβαν τη στήριξη του κόμματος, δημιουργήθηκε από μηδενική βάση, λίγους μόλις μήνες πριν τις εκλογές. Είναι όμως αυτός ο μοναδικός λόγος; Ασφαλώς και όχι.
Η πεποίθηση που κυριάρχησε πως η δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ικανή να προσφέρει εκλογικές επιτυχίες, σε συνδυασμό με την έλλειψη διείσδυσης στις γειτονιές, η απουσία τοπικών στελεχών και αντίστοιχα η απουσία μαζικής δράσης σε τοπικό επίπεδο, η αδιαφορία και πολλές φορές η αποστροφή απέναντι στην οργανική μας ένταξη σε συλλογικότητες, αθλητικά σωματεία και ομάδες πολιτών, αποτελούσαν εξ αρχής ανασταλτικούς παράγοντες στην προσπάθεια μας για την αλλαγή συσχετισμών σε δήμους και περιφέρειες.
Με βάση τα παραπάνω, είναι ξεκάθαρο πως παρότι ως πολιτικός οργανισμός εκτιμούμε πως ο θεσμός της Αυτοδιοίκησης είναι καταλυτικής σημασίας στον δρόμο για τον προοδευτικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, δεν κάναμε αρκετά για να υποστηρίξουμε αυτή μας την επιλογή.
Παρ` όλα αυτά, ένας από τους πιο σημαντικούς λόγους που επέτρεψε σε παλιές, άλλοτε διεφθαρμένες κι άλλοτε κουρασμένες δημοτικές και περιφερειακές αρχές να επικρατήσουν ξανά στις τελευταίες εκλογές, είναι τα δίκτυά διαπλοκής που εμφανίζονται και αναπτύσσονται με τη μακροχρόνια παραμονή της εξουσίας στα χέρια λίγων.
Η διαπλοκή εντοπίζεται εξαιρετικά συχνά σε τοπικό επίπεδο, για μια σειρά από λόγους. Η συχνή τριβή των πολιτών με τους αυτοδιοικητικούς παράγοντες, οι οικονομικές κι άλλου είδους συναλλαγές που ακόμα και σήμερα βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, καθώς και η μακροχρόνια παραμονή αυτοδιοικητικών παραγόντων στην εξουσία, προσφέρει τον χρόνο και την «εμπειρία» που απαιτείται για να αναπτυχθεί η διαπλοκή και ενδεχομένως η διαφθορά.
Έτσι λοιπόν παρατηρούμε -ανήμποροι μέχρι σήμερα να αντιδράσουμε- να δημιουργούνται, (κυρίως) στην πρώτου βαθμού Αυτοδιοίκηση, ομάδες «επαγγελματιών» δημοτικών αρχόντων, που παρουσιάζονται στους δημότες ως οι μόνοι ικανοί να διοικήσουν. Η απαράδεκτη δραστηριότητα αυτών των «επαγγελματικών» ομάδων, είναι αδύνατο να καταπολεμηθεί χωρίς το ανάλογο θεσμικό πλαίσιο κι αυτό γιατί η πρακτική τους βασίζεται στη συναλλαγή.
Συνεπώς, πρέπει άμεσα ο ΣΥΡΙΖΑ να προχωρήσει σε θεσμικές ανατροπές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Μια από αυτές τις ανατροπές θα πρέπει να είναι η άμεση και με αναδρομική ισχύ θέσπιση ορίου θητειών στους δημάρχους, περιφερειάρχες καθώς και στους δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους.
Δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν αυτοδιοικητικά στελέχη που ξεπερνούν τα 10, 15 ή 20 χρόνια θητείας. Οφείλουμε να σπάσουμε τα τοπικά δίκτυα διαπλοκής και αυτές οι αλλαγές θα πρέπει να θεσπιστούν και να εφαρμοστούν από την επόμενη κιόλας εκλογή. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή, είναι πιθανό να θεωρηθεί εμπαιγμός.
Ο τοπικός άρχων δε μπορεί παρά να είναι ένας εργαζόμενος, νεαρός επιστήμονας ή νέος συνταξιούχος, που θα καλείται να προσφέρει την εμπειρία του για ένα εύλογο χρονικό διάστημα και μετά θα επιστρέφει στην καθημερινότητά του.
Μόνο έτσι θα απαλλάξουμε τον τόπο από τη γνωστή μεγάλη ομάδα των «επαγγελματιών», που δυναστεύει χρόνια τώρα τις τοπικές κοινωνίες. Μόνο έτσι και σε συνδυασμό με μια σειρά από αλλαγές που προωθούνται από την κυβέρνηση, θα μπορέσουμε να σπάσουμε τις λογικές εκλογικών συγκολλήσεων αυτοδιοικητικών παραγόντων ως μέσο για την επίτευξη υψηλών ποσοστών. Μόνο έτσι, θα μπορέσουν οι δημοτικές παρατάξεις να απελευθερωθούν στρέφοντας τη στρατηγική και τη διαδικασία συγκρότησής τους γύρω από ένα πλαίσιο πολιτικών αιτημάτων.
Μια τέτοια ριζοσπαστική τομή είναι σίγουρο πως θα έχει την αποδοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού – ακόμη και των αντιπάλων μας, θα αποτελέσει ιστορική τομή και θα ενισχύσει το ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς.
* Ο Κώστας Μερκουράκης είναι μέλος της Ο.Μ. Π. Φαλήρου, δημοτικός σύμβουλος και επικεφαλής της Ριζοσπαστικής Αριστερής Κίνησης Π. Φαλήρου
* Ο Ιωάννης Μπίτσικας είναι μέλος της Ο.Μ. Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και δημοτικός σύμβουλος Π. Φαλήρου
