Αθήνα, 16 Ιανουαρίου 2026

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τους κ.κ. Υπουργούς

Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Ανάπτυξης

Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών

Εξωτερικών

Θέμα: «Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) και Προσωρινή Εμπορική Συμφωνία (iTA) – Επιπτώσεις στον ελληνικό αγροδιατροφικό τομέα»

Στις 9.1.2026 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχώρησε σε αποφάσεις που ανοίγουν το δρόμο για την υπογραφή της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης της ΕΕ με τη Mercosur (EU–Mercosur Partnership Agreement – EMPA) και της Προσωρινής Εμπορικής Συμφωνίας (Interim Trade Agreement – iTA), η οποία αφορά αποκλειστικά στο εμπορικό σκέλος και προβλέπεται να εφαρμοστεί μεταβατικά, με επόμενα στάδια τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τις εθνικές διαδικασίες κύρωσης. Η iTA προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί για μεταβατική εφαρμογή της συμφωνίας. Η εν λόγω συμφωνία παρουσιάζεται ως εμπορική «ευκαιρία».

Ωστόσο, για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση τροφίμων εγείρονται σοβαρές ανησυχίες, όπως η πίεση στο εισόδημα και στις τιμές παραγωγού λόγω αυξημένων εισαγωγών «ευαίσθητων» προϊόντων, βάσει ποσοστώσεων/ποσοτικών ανοιγμάτων που έχουν δημοσιοποιηθεί και αφορούν, μεταξύ άλλων, βόειο κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, αιθανόλη, μέλι και ρύζι. Επιπλέον ο κίνδυνος αθέμιτου ανταγωνισμού, καθώς η ευρωπαϊκή παραγωγή υποχρεούται να εφαρμόζει αυστηρά πρότυπα (κόστος συμμόρφωσης, ευζωία ζώων, φυτοφάρμακα/αντιβιοτικά όπου εφαρμόζεται, ιχνηλασιμότητα), χωρίς να διασφαλίζεται επαρκώς ότι τα εισαγόμενα προϊόντα θα παράγονται με ισοδύναμους όρους και θα ελέγχονται αποτελεσματικά στα σύνορα. Παράλληλα, η αντίφαση πολιτικής, καθώς η ΕΕ θεσπίζει κανονισμό «χωρίς αποψίλωση», ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει εμπορική διεύρυνση με περιοχές υψηλού κινδύνου αποψίλωσης σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού. Τέλος, η ανάγκη σαφούς κυβερνητικής θέσης, σχεδίου ελέγχων, μηχανισμών διασφάλισης και μέτρων θωράκισης της εγχώριας παραγωγής, ιδίως σε συγκυρία έντονης πίεσης στον αγροτικό κόσμο, όπου το ζήτημα αναδεικνύεται ως παράγοντας πρόσθετης επιβάρυνσης.

Επειδή οι αποφάσεις ελήφθησαν με ειδική πλειοψηφία (Qualified Majority Voting – QMV) και η Ελλάδα τάχθηκε υπέρ της εξουσιοδότησης υπογραφής και κατέγραψε ψήφο «ΝΑΙ», ενώ κατά ψήφισαν η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία, ενώ το Βέλγιο επέλεξε την αποχή,

Επειδή η πολιτική στάση των κρατών-μελών διαμορφώθηκε και εκφράστηκε σε επίπεδο Μονίμων Αντιπροσώπων (COREPER), καθώς στο πλαίσιο αυτό, δεν απαιτείται φυσική παρουσία υπουργού στο Συμβούλιο με την ελληνική κυβέρνηση στην Αθήνα να παρέχει την πολιτική «εντολή» και τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην ΕΕ να καταγράφει τη θέση της χώρας,

Επειδή η ψήφος υπέρ της εξουσιοδότησης υπογραφής της EMPA και της iTA συνιστά συγκεκριμένη και συνειδητή πολιτική επιλογή της κυβέρνησης, με άμεσες και δυνητικά σοβαρές επιπτώσεις για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση τροφίμων,

Ερωτώνται οι κ.κ. Υπουργοί

1. Ποια ήταν η θέση της Ελλάδας στις αποφάσεις της ΕΕ που άνοιξαν τον δρόμο για την EMPA/iTA στις 9.1.2026; Διεκδίκησε η κυβέρνηση ρητές και δεσμευτικές εγγυήσεις για την προστασία των ευαίσθητων κλάδων και του εισοδήματος των παραγωγών; Διεκδίκησε συμμαχίες με άλλες χώρες, π.χ. του Ευρωπαϊκού νότου, των Βαλκανίων για την προστασία κρίσιμων ελληνικών προϊόντων;
2. Έχει εκπονηθεί εθνική εκτίμηση επιπτώσεων για την Ελλάδα, με μετρήσιμα σενάρια (τιμές παραγωγού, απώλειες εισοδήματος, επιπτώσεις στη μεταποίηση και στην απασχόληση) ανά προϊόν και περιφέρεια; Αν όχι, για ποιον λόγο προχωρά η κυβέρνηση χωρίς τεκμηριωμένη ανάλυση για τον ελληνικό αγροδιατροφικό τομέα;
3. Ποιες συγκεκριμένες προϋποθέσεις θέτει η κυβέρνηση ώστε να μην εισάγονται προϊόντα που παράγονται με όρους οι οποίοι δεν επιτρέπονται στους Έλληνες και Ευρωπαίους παραγωγούς; Πώς θα διασφαλιστεί στην πράξη η ισοδυναμία κανόνων και θα αποφευχθεί το καθεστώς «δύο μέτρων και δύο σταθμών»;
4. Ποιο είναι το δεσμευτικό σχέδιο ενίσχυσης των τελωνείων, των κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικών ελέγχων και των εργαστηρίων; Πόσοι έλεγχοι και δειγματοληψίες προβλέπονται, με ποια χρηματοδότηση και ποιο χρονοδιάγραμμα στελέχωσης; Πώς θα αποτραπεί το φαινόμενο «χαλαρών ελέγχων» που τελικά μετακυλίει τον κίνδυνο σε παραγωγούς και καταναλωτές;
5. Δεδομένου ότι στο ενωσιακό πλαίσιο συζητούνται μηχανισμοί παρακολούθησης και διμερών διασφαλίσεων για ευαίσθητα προϊόντα, ποια συγκεκριμένα κατώφλια προτίθεται να θέσει η Ελλάδα (πτώση τιμών, αύξηση εισαγωγών, διατάραξη αγοράς) και ποια διαδικασία θα ακολουθήσει ώστε να απαιτεί άμεσα τη λήψη μέτρων;
6. Ποια ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ εξασφαλίζουν νομικά εκτελεστή προστασία στις αγορές της Mercosur και ποια παραμένουν εκτός; Με ποια κριτήρια έγινε η σχετική επιλογή;
7. Ποια μέτρα σχεδιάζει η κυβέρνηση για τη θωράκιση του εισοδήματος και της ανταγωνιστικότητας (όπως στοχευμένη στήριξη ευαίσθητων κλάδων, ενισχύσεις προσαρμογής, έλεγχοι αθέμιτων πρακτικών στην αλυσίδα αξίας, προώθηση ελληνικών προϊόντων);
8. Πότε και με ποιον τρόπο διαβουλεύτηκε η κυβέρνηση με τους αγροτικούς φορείς πριν από τη λήψη απόφασης στήριξης της συμφωνίας; Παρακαλείσθε να κατατεθούν τα πρακτικά των σχετικών συναντήσεων.
9. Πότε και πώς θα ενημερωθούν οι παραγωγικοί φορείς και η Βουλή ενόψει των επόμενων κρίσιμων ευρωπαϊκών οροσήμων (συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και κύρωση από τη Βουλή);

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Καραμέρος Γεώργιος

Κόκκαλης Βασίλης

Δούρου Ειρήνη (Ρένα)

Βέττα Καλλιόπη

Γαβρήλος Γιώργος

Γεροβασίλη Όλγα

Γιαννούλης Χρήστος

Ζαμπάρας Μιλτιάδης

Κασιμάτη Νίνα

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Μπάρκας Κώστας

Νοτοπούλου Κατερίνα

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παναγιωτόπουλος Αντρέας

Παπαηλιού Γιώργος

Ψυχογιός Γιώργος