Από το κοινωνικό μοντέλο των ΚΤΕΛ στα μεγάλα επιχειρηματικά σχήματα. Η κυβέρνηση αλλάζει τον χάρτη των μεταφορών- Ερωτήματα για εμπλοκή συγγενή του Πρωθυπουργού σε εταιρεία που ‘βλέπει’ το έργο των ΚΤΕΛ

Ερώτηση 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ με πρωτοβουλία του Αλ. Μεϊκόπουλου

«Η κυβέρνηση της ΝΔ προχωρά, χωρίς θεσμική διαβούλευση, χωρίς ενημέρωση και χωρίς σεβασμό στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, σε μια σειρά επιλογών που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τον κοινωνικό χαρακτήρα του μεταφορικού έργου των ΚΤΕΛ, ανοίγοντας διάπλατα το δρόμο για την είσοδο μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων», αναφέρει ο Τομεάρχης Υποδομών & Μεταφορών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Βουλευτής Μαγνησίας Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, με πρωτοβουλία του οποίου 12 βουλευτές καταθέτουν ερώτηση προς τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών αναδεικνύοντας σειρά κρίσιμων ζητημάτων που εγείρονται από τις κυβερνητικές μεθοδεύσεις στις δημόσιες οδικές μεταφορές

«O ν. 4974/2022 προβλέπει ότι οι διαγωνισμοί για το υπεραστικό και αστικό μεταφορικό έργο πρέπει να προκηρύσσονται “σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα ή γεωγραφική περιοχή” και ότι όφειλαν να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2025. H κυβέρνηση προχώρησε πριν λίγες ημέρες σε νέα παράταση της προθεσμίας για την διενέργεια των διαγωνισμών. Την ίδια στιγμή, χωρίς να υπάρχει σχετική πρόβλεψη στο νόμο ή να έχει προηγηθεί δημόσια διαβούλευση, το Υπουργείο εμφανίζεται να αλλάζει άρδην το μοντέλο, προωθώντας διαγωνισμούς ανά Περιφέρεια, αντί ανά Περιφερειακή Ενότητα. Πρόκειται για επιλογή που αλλάζει ριζικά τον χαρακτήρα του συστήματος δημοσίων μεταφορών και εγείρει ερωτήματα για το θεσμικό της έρεισμα.

Η απόφαση της κυβέρνησης να προκηρύξει διαγωνισμούς σε επίπεδο Περιφέρειας δημιουργεί απαιτήσεις τεράστιου στόλου και κεφαλαίων, τις οποίες μόνον μεγάλες εγχώριες ή ξένες εταιρείες μπορούν να καλύψουν. Έτσι, το παραδοσιακό, κοινωνικό και δημοκρατικό μοντέλο των ΚΤΕΛ –στηριγμένο σε τοπικούς μετόχους, οδηγούς και ιδιοκτήτες λεωφορείων, που επί δεκαετίες εξασφαλίζει συγκοινωνιακή κάλυψη ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές– οδηγείται σε βίαιη περιθωριοποίηση», αναφέρει ο Βουλευτής.

Ο Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος σημειώνει ότι η κυβέρνηση ουσιαστικά δημιουργεί ένα περιβάλλον που ευνοεί τη συγκέντρωση της αγοράς σε λίγα μεγάλα σχήματα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος, την ποιότητα υπηρεσιών και τη συνοχή των τοπικών κοινωνιών. «Την ανησυχία εντείνει δημοσίευμα τοπικού τύπου της Ηπείρου, σύμφωνα με το οποίο εταιρεία κυπριακών–ισπανικών συμφερόντων φέρεται να έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για το μεταφορικό έργο των Ιωαννίνων, με τον ανιψιό του Πρωθυπουργού κ. Δημητριάδη να εμφανίζεται ως εκπρόσωπός της. Η σύμπτωση ότι η κυβέρνηση αλλάζει μέσα σε λίγες εβδομάδες το πλαίσιο των διαγωνισμών υπέρ μεγάλων σχημάτων, ενώ στενός συγγενής του Πρωθυπουργού εμφανίζεται να εκπροσωπεί εταιρείες που ετοιμάζονται να εισέλθουν στην αγορά, δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Δεν μπορεί να αγνοηθεί το ενδεχόμενο οι θεσμικές αλλαγές να γίνονται καθ’ υπόδειξη συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων που βρίσκονται κοντά στο κυβερνητικό περιβάλλον»,επισημαίνει ο Βουλευτής και συνεχίζει:

«Μεταφέροντας το βάρος του έργου σε μεγάλους ιδιώτες και επιχειρηματικά σχήματα που λειτουργούν με καθαρά οικονομικά κριτήρια, ο κίνδυνος είναι προφανής: Οι μη εμπορικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές θα μείνουν συγκοινωνιακά ακάλυπτες, καθώς κανένας μεγάλος παίκτης δεν θα ενδιαφερθεί για δρομολόγια που δεν αποφέρουν κέρδος. Οι δημόσιες μεταφορές αποτελούν κοινωνικό αγαθό, όχι πεδίο κερδοσκοπίας».

Στην Ερώτηση των βουλευτών, ο αρμόδιος Υπουργός καλείται να απαντήσεις στα εξής:

1. Αληθεύουν οι πληροφορίες ότι η κυβέρνηση προχωρεί αιφνίδια σε αλλαγή του τρόπου διενέργειας των διαγωνισμών για το αστικό και υπεραστικό έργο, μεταφέροντάς τους από επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας σε επίπεδο Περιφέρειας;
2. Με δεδομένο ότι ο ν. 4974/2022 προβλέπει ρητά ότι οι διαγωνισμοί προκηρύσσονται «σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα ή γεωγραφική περιοχή», σε ποιο θεσμικό πλαίσιο βασίζεται η κυβερνητική επιλογή για διαγωνισμούς ανά Περιφέρεια;
3. Αληθεύει ότι εταιρεία κυπριακών–ισπανικών συμφερόντων έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για το μεταφορικό έργο των Ιωαννίνων και ότι ο ανιψιός του Πρωθυπουργού εμφανίζεται ως εκπρόσωπος της εταιρείας; Έχει σχετική γνώση ή εμπλοκή το Υπουργείο;
4. Πώς προτίθεται η κυβέρνηση να διασφαλίσει τον κοινωνικό χαρακτήρα των υπεραστικών και αστικών μεταφορών, την καθολική συγκοινωνιακή κάλυψη και την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών, όταν με τις επιλογές της καταργεί  το μοντέλο των τοπικών κοινωνικών συμπράξεων ΚΤΕΛ και παραδίδει το έργο σε μεγάλους ιδιωτικούς ομίλους;

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών

Θέμα: Η κυβέρνηση μετατρέπει τις δημόσιες οδικές μεταφορές σε πεδίο εξυπηρέτησης ιδιωτικών συμφερόντων και αποδιαρθρώνει τον κοινωνικό χαρακτήρα των ΚΤΕΛ

Στον κυβερνητικό νόμο 4974/2022 για τις δημόσιες υπεραστικές και αστικές τακτικές οδικές μεταφορές επιβατών και ειδικότερα στο άρθρο 14, προβλέπεται ρητά ότι «η προκήρυξη των διαγωνισμών περιλαμβάνει τις τακτικές υπεραστικές και αστικές γραμμές σε κάθε περιφερειακή ενότητα ή γεωγραφική περιοχή».

Με βάση τα προβλεπόμενα, οι σχετικοί διαγωνισμοί για την ανάθεση υπεραστικού και αστικού μεταφορικού έργου όφειλαν να έχουν διενεργηθεί έως το τέλος του 2025. Ωστόσο, με πρόσφατη τροπολογία (02/12/2025), το Υπουργείο προχώρησε σε νέα διετή παράταση, καθώς ούτε η προηγούμενη προθεσμία τηρήθηκε.

Παρά ταύτα, η κυβέρνηση εμφανίζεται αιφνιδίως να αλλάζει εκ βάθρων τον σχεδιασμό για τη διενέργεια των διαγωνισμών, εγκαταλείποντας το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο και επιλέγοντας πλέον τη διενέργειά τους ανά Περιφέρεια, αντί ανά Περιφερειακή Ενότητα.

Πρόκειται για μια επιλογή που δεν προβλέπεται στο νόμο, ούτε έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, αλλά φαίνεται να αποφασίστηκε «εν κρυπτώ».

Σύμφωνα με καταγγελίες των Ομοσπονδιών Αστικών και Υπεραστικών ΚΤΕΛ και δημοσιεύματα, το Υπουργείο προσανατολίζεται σε διαγωνισμούς ανά Περιφέρεια με διακριτά γκρουπ για το αστικό και το υπεραστικό έργο – μια επιλογή που αναιρεί πλήρως τις πρόνοιες του ισχύοντος νόμου.

Ουσιαστικά καταργείται το μοντέλο των τοπικών κοινωνικών συμπράξεων ΚΤΕΛ, που αποτελούνται κυρίως από οδηγούς και ιδιοκτήτες λεωφορείων-μετόχους και το οποίο έχει διασφαλίσει μέχρι σήμερα συγκοινωνιακή κάλυψη σε κάθε γωνιά της χώρας.

Με τους διαγωνισμούς ανά Περιφέρεια, απαιτούνται πλέον τεράστιοι στόλοι και κεφάλαια που μόνο μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι μπορούν να διαθέσουν. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση φαίνεται να «στρώνει χαλί» για μεγάλους ιδιώτες του εσωτερικού και εξωτερικού, οδηγώντας τα ΚΤΕΛ σε βίαιη περιθωριοποίηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι δημοσίευμα τοπικού τύπου της Ηπείρου (βλ. συνημμένο), σύμφωνα με το οποίο εταιρεία κυπριακών–ισπανικών συμφερόντων έχει ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον για το μεταφορικό έργο των Ιωαννίνων, με τον ανιψιό του Πρωθυπουργού να εμφανίζεται ως εκπρόσωπός της.

Εάν το γεγονός αυτό ισχύει, εγείρεται μείζον ζήτημα θεσμικής δεοντολογίας, πολιτικής ηθικής και πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων.

Η σύμπτωση ότι η κυβέρνηση αλλάζει μέσα σε λίγες εβδομάδες το πλαίσιο των διαγωνισμών υπέρ μεγάλων σχημάτων, ενώ στενός συγγενής του Πρωθυπουργού εμφανίζεται να εκπροσωπεί εταιρείες που ετοιμάζονται να εισέλθουν στην αγορά, δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία.

Στην περίπτωση αυτή δεν μπορεί να αγνοηθεί το ενδεχόμενο οι θεσμικές αλλαγές να γίνονται καθ’ υπόδειξη συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων, που βρίσκονται κοντά στο κυβερνητικό περιβάλλον.

Εάν υλοποιηθεί αυτή η κυβερνητική επιλογή, οι τοπικές κοινωνίες θα επιβαρυνθούν άμεσα: οι μεγάλοι ιδιώτες θα επιλέγουν μόνο γραμμές με κερδοφορία, αφήνοντας ορεινές, απομακρυσμένες και μη εμπορικές περιοχές χωρίς βασική συγκοινωνιακή κάλυψη – ακυρώνοντας στην πράξη τον κοινωνικό ρόλο των δημόσιων μεταφορών.

Κατόπιν των ανωτέρω,

Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Αληθεύουν οι πληροφορίες ότι η κυβέρνηση προχωρεί αιφνίδια σε αλλαγή του τρόπου διενέργειας των διαγωνισμών για το αστικό και υπεραστικό έργο, μεταφέροντάς τους από επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας σε επίπεδο Περιφέρειας;
2. Με δεδομένο ότι ο ν. 4974/2022 προβλέπει ρητά ότι οι διαγωνισμοί προκηρύσσονται «σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα ή γεωγραφική περιοχή», σε ποιο θεσμικό πλαίσιο βασίζεται η κυβερνητική επιλογή για διαγωνισμούς ανά Περιφέρεια;
3. Αληθεύει ότι εταιρεία κυπριακών–ισπανικών συμφερόντων έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για το μεταφορικό έργο των Ιωαννίνων και ότι ο ανιψιός του Πρωθυπουργού εμφανίζεται ως εκπρόσωπος της εταιρείας; Έχει σχετική γνώση ή εμπλοκή το Υπουργείο;
4. Πώς προτίθεται η κυβέρνηση να διασφαλίσει τον κοινωνικό χαρακτήρα των υπεραστικών και αστικών μεταφορών, την καθολική συγκοινωνιακή κάλυψη και την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών, όταν με τις επιλογές της καταργεί το μοντέλο των τοπικών κοινωνικών συμπράξεων ΚΤΕΛ και παραδίδει το έργο σε μεγάλους ιδιωτικούς ομίλους;

Οι ερωτώντες βουλευτές

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Βέττα Καλιόπη

Γαβρήλος Γιώργος

Γιαννούλης Χρήστος

Δούρου Ειρήνη

Κοντοτόλη Μαρίνα

Μπάρκας Κωνσταντίνος

Νοτοπούλου Αικατερίνη

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Παπαηλιού Γεώργιος

Τσαπανίδου Πόπη