Αθήνα,   10 Ιουλίου  2026

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Υγείας

Θέμα : Διεθνής ανησυχία για την αποδυνάμωση των θεραπευτικών κοινοτήτων και στεγνών προγραμμάτων μετά την ίδρυση του ΕΟΠΑΕ

Σοβαρές ανησυχίες προκαλούν οι εξελίξεις στον χώρο της πρόληψης, της απεξάρτησης, και της κοινωνικής επανένταξης, μετά την ίδρυση και λειτουργία του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ).

Με επιστολή της προς τον Πρωθυπουργό, κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, την Παρασκευή 3 Ιουλίου, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Θεραπευτικών Κοινοτήτων (World Federation of Therapeutic Communities, WFTC) εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για τις πρόσφατες αλλαγές που αφορούν τα θεραπευτικά προγράμματα στην Ελλάδα και ιδίως για τα στεγνά προγράμματα που βασίζονται στο μοντέλο των θεραπευτικών κοινοτήτων.

Η παρέμβαση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η WFTC αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένη Ομοσπονδία, με ειδικό συμβουλευτικό καθεστώς στο Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ και εκπροσωπεί εκατοντάδες φορείς θεραπευτικών προγραμμάτων σε όλο τον κόσμο.

Στην επιστολή της, η WFTC υπογραμμίζει ότι οι θεραπευτικές κοινότητες αποτελούν ένα διεθνώς αναγνωρισμένο θεραπευτικό μοντέλο, το οποίο έχει βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους να πετύχουν μακροχρόνια απεξάρτηση, κοινωνική επανένταξη και ουσιαστική συμμετοχή στην κοινωνική ζωή. Τονίζει ότι το μοντέλο αυτό βασίζεται στην  αλληλοβοήθεια,  την ενεργό συμμετοχή των μελών, την ανάπτυξη προσωπικής ευθύνης και την υποστήριξη μιας ζωής με νόημα και αξίες.

Η WFTC τονίζει ότι οι αλλαγές που έχουν επέλθει μετά την ίδρυση  του ΕΟΠΑΕ οδηγούν στην αποδυνάμωση της ταυτότητας και αυτονομίας των θεραπευτικών κοινοτήτων, στον κατακερματισμό των ολοκληρωμένων υπηρεσιών θεραπείας και περιορίζουν τις δυνατότητες αυτοδιαχείρισης και συμμετοχής των μελών καθώς και την ενεργό συμμετοχή των οικογενειών στη διαδικασία απεξάρτησης.

Παράλληλα, η WFTC κάνει λόγο για εμφανή έλλειψη ουσιαστικής διαβούλευσης με επαγγελματίες και εργαζόμενους, καθώς και για αποφάσεις, όπως οι εκτεταμένες μετακινήσεις προσωπικού από πρόγραμμα σε πρόγραμμα και η οριζόντια αναδιοργάνωση υπηρεσιών, οι οποίες διαταράζουν τη θεραπευτική συνέχεια.

Η επιστολή αυτή έρχεται να προστεθεί στις έντονες αντιδράσεις εργαζομένων, επιστημονικών ομάδων, φορέων και οικογενειών εξαρτημένων που εδώ και καιρό προειδοποιούν ότι η κυβερνητική αναδιάρθρωση στον χώρο των εξαρτήσεων οδηγεί σε απορρύθμιση ενός ευαίσθητου και κοινωνικά κρίσιμου πεδίου. Έρχεται, επίσης, σε συνέχεια του τραγικού συμβάντος στην Κρήτη για το οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έχει ήδη καταθέσει κοινοβουλευτική ερώτηση και  το οποίο ανέδειξε με δραματικό τρόπο τα σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία των υπηρεσιών απεξάρτησης, τη διαχείριση κρίσιμων περιστατικών και τη διασφάλιση της θεραπευτικής συνέχειας.

Επειδή οι θεραπευτικές κοινότητες στην Ελλάδα αποτελούν διαχρονικά έναν αναγνωρισμένο και αποτελεσματικό πυλώνα των στεγνών προγραμμάτων απεξάρτησης, με ιδιαίτερη θεραπευτική φυσιογνωμία, επιστημονική παράδοση και κοινωνική αποστολή.

Επειδή η Παγκόσμια Ομοσπονδία Θεραπευτικών Κοινοτήτων, ένας διεθνής φορέας με ειδικό συμβουλευτικό καθεστώς στον ΟΗΕ, προειδοποιεί ότι οι αλλαγές που προωθούνται στην Ελλάδα ενδέχεται να υπονομεύσουν τις αρχές που κατέστησαν το μοντέλο αυτό αποτελεσματικό για περισσότερες από επτά δεκαετίες.

Επειδή η θεραπευτική συνέχεια και η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτών, θεραπευόμενων και οικογενειών αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της απεξάρτησης και δεν μπορούν να διαταράσσονται από εκτεταμένες μετακινήσεις προσωπικού και αιφνιδιαστικές οργανωτικές αλλαγές.

Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Έχει λάβει γνώση το Υπουργείο Υγείας της επιστολής της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Θεραπευτικών Κοινοτήτων προς τον Πρωθυπουργό και ποια είναι η επίσημη απάντησή του στις σοβαρές ανησυχίες που διατυπώνονται;
2. Προτίθεται να επανεξετάσει τις αλλαγές που έχουν επέλθει με την ίδρυση και λειτουργία του ΕΟΠΑΕ, ιδίως ως προς την αυτονομία, την ταυτότητα και τη θεραπευτική φυσιογνωμία των αυτόνομων θεραπευτικών κοινοτήτων;
3. Ποιες εγγυήσεις παρέχει το Υπουργείο ότι οι μετακινήσεις προσωπικού και οι οργανωτικές αλλαγές δεν θα διαταράξουν τη θεραπευτική συνέχεια και τις σχέσεις εμπιστοσύνης που είναι αναγκαίες για την απεξάρτηση;
4. Ποια συγκεκριμένα μέτρα θα λάβει για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των αυτόνομων θεραπευτικών κοινοτήτων και των στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων στη χώρα;

Οι ερωτώντες  Βουλευτές

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Ακρίτα Έλενα

Βέττα Καλλιόπη

Γαβρήλος Γιώργος

Καλαματιανός Διονύσιος

Μεικόπουλος Αλέξανδρος

Μπάρκας Κωνσταντίνος

Παπαηλιού Γεώργιος

Τσαπανίδου Πόπη

Ψυχογιός Γιώργος