Σωφρονιστικό σύστημα σε πίεση – Ανάγκη για σύγχρονη, ανθρωποκεντρική πολιτική

Αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ Ηρακλείου επισκέφθηκε την Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026 το Σωφρονιστικό Κατάστημα Αλικαρνασσού και πραγματοποίησε θεσμική επίσκεψη με τη Διεύθυνση του καταστήματος. Η συζήτηση διεξήχθη σε θετικό και ειλικρινές κλίμα, με επίκεντρο τα ζητήματα λειτουργίας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το σωφρονιστικό σύστημα.

Στην αντιπροσωπεία συμμετείχαν ο Βουλευτής Ν. Ηρακλείου ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ Χάρης Μαμουλάκης, ο συντονιστής της Οργάνωσης Γιώργος Πακιουφάκης, ο υπεύθυνος της Θεματικής Ομάδας Κοινωνικής Πολιτικής – Μέριμνας Ρούσσος Ιερεμίας, η υπεύθυνη της Θεματικής Ομάδας Δικαιωμάτων και Αλληλεγγύης Δήμητρα Καμπέλη, καθώς και μέλη του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ.

Η εικόνα που μεταφέρθηκε αποτυπώνει μια διαρκή πίεση που ασκείται στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας, με υπερσυγκέντρωση κρατουμένων σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα των υποδομών. Η συνθήκη αυτή δυσχεραίνει την καθημερινή διαχείριση, περιορίζει τις δυνατότητες ουσιαστικής απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης και μετατοπίζει το βάρος αποκλειστικά στη φύλαξη, εις βάρος του σωφρονιστικού και επανενταξιακού χαρακτήρα της κράτησης.

Ιδιαίτερα προβληματική παραμένει η υποστελέχωση σε κρίσιμους τομείς, όπως η υγειονομική και ψυχοκοινωνική φροντίδα. Η παρουσία ιατρικού προσωπικού δεν επαρκεί για τις αυξημένες ανάγκες ενός πληθυσμού με σύνθετα προβλήματα υγείας, ενώ η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού και οι περιορισμένες υποδομές εντός των καταστημάτων δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες. Παράλληλα, η κοινωνική υπηρεσία, αν και υφίσταται, είναι επιβαρυμένη και δεν αντιστοιχεί στις ανάγκες του όγκου και της βαρύτητας των περιστατικών.

Οι συνθήκες αυτές δεν επηρεάζουν μόνο τους κρατούμενους. Επιβαρύνουν σημαντικά και το προσωπικό, το οποίο καλείται να διαχειριστεί ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, με περιορισμένους πόρους και αυξημένες ευθύνες. Η καθημερινή τους προσπάθεια να διατηρηθεί η λειτουργικότητα και η ασφάλεια των καταστημάτων αξίζει αναγνώρισης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ επισημαίνει ότι ένα σύγχρονο σωφρονιστικό σύστημα δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους διαχείρισης υπερπληθυσμού. Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ευρωπαϊκής χώρας, που έχει καταδικασθεί πολλάκις για παραβίαση των δικαιωμάτων των κρατουμένων, για την εξευτελιστική τους μεταχείριση, καθώς και για τις συνθήκες κράτησης στα σωφρονιστικά ιδρύματα.

Η διεθνής εμπειρία και τα ευρωπαϊκά πρότυπα αναδεικνύουν την ανάγκη για πολιτικές αποσυμφόρησης, ενίσχυση εναλλακτικών μορφών έκτισης ποινής, ουσιαστική πρόσβαση σε εκπαίδευση, εργασία και ψυχοκοινωνική στήριξη, καθώς και επαρκή στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό.

Ο σωφρονισμός αποτελεί κρίσιμο δείκτη ποιότητας του κράτους δικαίου. Η ασφάλεια δεν αντιπαρατίθεται με τα δικαιώματα αλλά αντίθετα, προϋποθέτει συνθήκες αξιοπρέπειας, σταθερότητας και προοπτικής επανένταξης. Η πολιτεία οφείλει να διαμορφώσει ένα συνεκτικό, σύγχρονο σχέδιο για τα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας, ώστε να υπηρετούν τον θεσμικό τους ρόλο και όχι να λειτουργούν υπό καθεστώς μόνιμης πίεσης.