Η 1η Δεκεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS και για το 2025 το κεντρικό μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι «Overcoming disruption, transforming the AIDS response».

Παρότι ο αγώνας κατά αυτής της χρόνιας νόσου, ο οποίος ξεκίνησε το 1981 και διαρκεί ως σήμερα, είναι καθημερινός και αδιάλειπτος, σήμερα είναι μια μέρα για κορύφωση της ευαισθητοποίησης, της ενημέρωσης αλλά και του δημιουργικού αναστοχασμού, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του ΠΟΥ/UNAIDS, δηλαδή της εξάλειψης της νόσου ως το 2030 μέσω της επίτευξης του στρατηγικού στόχου “95-95-95” ( σημαίνει, να έχει διαγνωστεί το 95% των ασθενών, να λαμβάνει αντιρετροϊκή αγωγή το 95% αυτών που διαγνώστηκαν και να επιτευχθεί ιική καταστολή στο 95% αυτών που λαμβάνουν την αγωγή)

Δυστυχώς, και βάσει των δεδομένων που δημοσιοποίησε ο ΕΟΔΥ, ο αριθμός των κρουσμάτων σε σχέση με την περυσινή χρονιά δεν έχει σημειώσει την επιθυμητή μείωση. Η καθυστερημένη διάγνωση παραμένει μεγάλο πρόβλημα στην αντιμετώπιση της επιδημίας καθώς και το γεγονός ότι  σημαντικός αριθμός νέων ασθενών μη ελληνικής ιθαγένειας, οι οποίοι είναι αποκλεισμένοι από το ελληνικό σύστημα υγείας.

Παρά τα βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, όπως η βελτιστοποίηση της αντιρετροϊκής αγωγής, η εφαρμογή της προφύλαξης πριν από την έκθεση (PreP),  και η ενσωμάτωση του U=U (μη ανιχνεύσιμο ισούται με μη μεταδοτικό), επιμένουν τα  προβλήματα τα οποία αφορούν  στην πρόσβαση των ευάλωτων ασθενών στην παροχή των κατάλληλων και έγκαιρων υπηρεσιών υγείας, την εξάλειψη του κοινωνικού στίγματος, την εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης κ.λπ.

Συγκεκριμένα, και σε σχέση με την επίτευξη του στόχου «95-95-95», η Ελλάδα υστερεί πολύ στο ζητούμενο της διάγνωσης με το πρόβλημα να εντοπίζεται κυρίως στο χρονικό κενό ανάμεσα στη διάγνωση και στη διασύνδεση, που πολλές φορές συνεπάγεται και έναρξη της αγωγής, ιδίως στις ειδικές ομάδες των προσφύγων και των μεταναστών. Οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές Πλεύρη για σύλληψη και απέλαση απορριφθέντων αιτούντων ασύλου επιδεινώνουν περαιτέρω το πρόβλημα.

Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση στην χρήση της PreP εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες, καθώς η διάθεση αποκλειστικά μέσω 24 νοσοκομειακών φαρμακείων περιορίζει τη δυνατότητα πρόσβασης στην περιφέρεια και στα νησιά. Ταυτόχρονα, η προϋπόθεση κατοχής ΑΜΚΑ αποκλείει από τη συνταγογράφηση μετανάστες, πρόσφυγες και πολίτες της Ε.Ε. με αλλοδαπή ασφάλιση. Η περιορισμένη εξοικείωση μη ειδικών επαγγελματιών υγείας με την PrEP μειώνει τη διάχυση της πληροφόρησης, ενώ η απουσία στοχευμένης ενημέρωσης συμβάλλει στη χαμηλή υιοθέτηση από κοινότητες όπως οι σεξεργάτες/-τριες και τα άτομα που κάνουν ενέσιμη χρήση ουσιών.

Σε σχέση δε με τη έγκαιρη διάγνωση, όπως κατέδειξε η μελέτη MORFEAS (2019–2021), ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών (~50%) θα μπορούσε να διαγνωστεί μέσω προηγηθείσας επαφής με το σύστημα υγείας, πράγμα που καταδεικνύει την ανάγκη ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών υγείας στην έγκαιρη διάγνωση.

Τέλος, και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου του AIDS, διαπιστώθηκε ότι ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού στη χώρα μας εξακολουθεί να έχει άγνοια για πολλά θέματα της HIV λοίμωξης, πράγμα που οδηγεί στη διαιώνιση του στίγματος και των διακρίσεων.

Απαιτείται ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του AIDS, το οποίο θα υλοποιηθεί μέσω ενός ισχυρού, δημόσιου ΕΣΥ, με ενεργή την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, τις δομές των ΟΤΑ και τη συμμετοχή της  κοινωνίας των πολιτών, αν θέλουμε να εξαλειφθεί η νόσος ως το 2030.